Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...]r. Nr [...]

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 115), orzekł o braku podstaw u B. H. do stwierdzenia choroby zawodowej "[...]" wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym warunkiem jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę służby zdrowia występującego schorzenia jako choroby zawodowej wymienionej w wykazie tych chorób oraz wykazanie związku przyczynowo- skutkowego między środowiskiem a stwierdzonym schorzeniem czyli wykazania narażenia na czynnik szkodliwy. Przeprowadzone postępowanie wykazało wprawdzie narażenie na [...] podczas zatrudnienia B. H. w "A" i Zakładzie "B", jednakże nie potwierdziło drugiego, niezbędnego warunku, a mianowicie lekarze kompetentnych placówek medycznych nie rozpoznali u niego choroby wymienionej w powoływanym powyżej załączniku do rozporządzenia. Dlatego też wobec nie rozpoznania przez lekarzy specjalistów zawodowej choroby [...], należało orzec jak w sentencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. H. podkreślił, że nie zgadza się z orzeczeniem Inspektora Sanitarnego, gdyż przez wiele lat pracował w narażeniu na [...]. Nadmienił, że już w [...]r. wyniki badań przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. potwierdziły [...]. Potwierdziły to także badania obecnie przeprowadzone. Niezrozumiałe natomiast są ich wyniki, które niejako poświadczają poprawę jego [...], podczas, gdy [...] coraz gorzej. Dlatego też wnosi o ponowne sprawdzenie powyższej sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą brak podstaw do uznania choroby zawodowej – [...], wymienionej pod pozycją [...] załącznika do rozporządzenia z 18 listopada 1983 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:

- orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.,

- wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że B. H. pracował w latach [...]-[...] w Przedsiębiorstwie C w B. i w latach [...]- [...]w "A" – jako [...], natomiast w latach [...]-[...] w [...] Przedsiębiorstwie B w B. jako [...] i [...], zaś w latach [...]-[...] w "D" jako [...]. Podczas zatrudnienia w latach [...]-[...] w "A" i Zakładzie "B." był narażony na warunki szkodliwe - pracował w [...].

Jednakże lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u B. H. istnienie zawodowej choroby [...]. W oparciu o przeprowadzoną diagnostykę lekarze rozpoznali u niego [...] powstały z udziałem czynników pozazawodowych, który nie posiada cech klinicznych [...] spowodowanego działaniem [...]. Mówiąc o pozazawodowych czynnikach lekarze wskazali [...]. Dlatego też w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (obowiązujące w rozpatrywanej sprawie na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) brak podstaw do rozpoznania u B. H. choroby zawodowej.

Powyższa decyzja zaskarżona została przez B. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze wyjaśnił, że zawiodły go działania Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który nie uznał u niego choroby zawodowej, pomimo przedłożenia w sprawie dokumentów z [...] r. potwierdzających rozpoznanie [...]. Wskazał, że wówczas wprowadzony został w błąd stwierdzeniem, iż z uwagi na wielkość [...] nie można u niego rozpoznać choroby zawodowej. Tymczasem, jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 1998 r. "wielkość ubytku nie może być kryterium odmowy uznania choroby zawodowej". Mając na uwadze powyższe wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w celu rozpoznania u niego choroby zawodowej, wskazanej już w [...] r. Dodatkowo skarżący pismem z dnia [...] r. podkreślił, że chorobę zawodową w postaci [...] potwierdzają także badania wykonane w Instytucie [...] w W., które dołączył jako dowody w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. pełnomocnik skarżącego (żona) podtrzymał skargę. Nadto skarżący oświadczył, iż w [...] r. nie została wydana decyzja w sprawie uznania lub odmowy uznania choroby zawodowej [...]. Dodatkowo wyjaśnił, że nie chorował na schorzenia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że chociaż decyzje w sprawie wydane zostały w datach obowiązywania nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), to jednak z uwagi na potwierdzenie [...] już w [...] r., zgodnie z § 10 cytowanego rozporządzenia z 2002 r., pomimo wejścia w życie powyższych przepisów w dniu 3 września 2002 r., niniejsza sprawa podlega rozpatrzeniu według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ).

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę, uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt.

Sprawą bezsporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje okoliczność, iż B. H. w latach [...]-[...], pracując w "A" i w Zakładzie "B" w B. eksponowany był na działanie [...], czyli pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże w wyniku przeprowadzonych w sprawie badań lekarskich, lekarze orzecznicy w swoich orzeczeniach wskazali na pozazawodową etiologię schorzenia, stwierdzając brak cech charakterystycznych dla skutków przewlekłego [...] pochodzenia zawodowego.

W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Oceniając prawidłowość przyjętych rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia należy zauważyć, że orzeczenia lekarskie specjalistycznych jednostek medycznych właściwych do rozpoznania chorób zawodowych ma przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez ten organ, a zatem powinno przede wszystkim posiadać przekonywujące i wyczerpujące uzasadnienie przyjętego stanowiska, zaś organ administracyjny powinien dokonać właściwej oceny takiej opinii. Tymczasem zwraca uwagę fakt, iż przyjmując pozazawodową etiologię schorzenia, organ nie uzasadnił swego stanowiska w sposób przekonywujący i wyczerpujący. Wprawdzie przyjdzie zauważyć, że w sprawie skarżący został podawany badaniu przez dwie specjalistyczne jednostki diagnostyczne, czyli został wyczerpany przewidziany przepisami wymagany tok instancyjny, nadto Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny wobec wątpliwości wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o opinię uzupełniającą, którą tenże Instytutu przedstawił pismem z dnia [...] r., jednakże należy zauważyć, że opinia ta nie wyjaśnia wszystkich wskazywanych w sprawie wątpliwości. Wynika z niej bowiem, że u B. H. rozpoznano [...], przy czym stwierdzony [...] nie jest charakterystyczny dla skutków klinicznych szkodliwego działania [...]. Jednakże wskazane w tej opinii pozazawodowe przyczyny [...] mają co najwyżej charakter hipotetyczny, o czym świadczy użycie określeń typu "może świadczyć...", "może być wynikiem..." i nie przesądzają w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości o charakterze stwierdzonego [...]. W powołanej opinii lekarze Instytutu wskazują więc ewentualne, hipotetyczne czynniki etiologiczne, nie odnosząc ich do tej indywidualnej, konkretnie rozpatrywanej sprawy. Takie stanowisko nie wyklucza więc zawodowej etiologii schorzenia.

Dotychczasowe rozważania uprawniają zatem do sformułowania stwierdzenia, że orzekające w sprawie organy administracyjne wydały swoje orzeczenia na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Brak dokładnych i przekonujących uzasadnień przedłożonych w sprawie opinii lekarskich, stwierdzających arbitralnie, iż stwierdzony [...] nie ma cech zawodowego [...], jednocześnie nie wyjaśniających tego stanowiska w sposób co najmniej przekonywujący stwarza sytuację, w której przyjęte w sprawie rozstrzygnięcia organów sanitarnych uchylają się spod kontroli. Dotychczasowe rozważania i spostrzeżenia uprawniają do sformułowania oceny, iż decyzje organów sanitarnych przyjęte w sprawie wydane zostały z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania celem wyjaśnienia wątpliwości stanu faktycznego oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej [...] wywołanego działaniem [...], stanowi naruszenie zasad § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy uzupełni postępowanie we wskazanym powyżej kierunku, wyjaśni podniesione wątpliwości i dopiero w oparciu o tak skompletowany materiał dowodowy podejmie stosowną decyzję.