Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ Sebastian Michalski

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500zł skarżący P. G. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu żądania wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Zaznaczył, że spieniężenie sprzętu rolniczego byłoby równoznaczne z likwidacją gospodarstwa rolnego.

Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w budynku o pow. 132m². Prowadzi gospodarstwo rolne na obszarze 21,23ha gruntów rolnych (3,5715ha przeliczeniowych). Miesięczny dochód określił na 567zł, co ustalił przemnażając liczbę hektarów przeliczeniowych przez przeciętny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1ha w 2009 roku obwieszczony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (k.17 akt sądowych). Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem (k. 16 akt sądowych) Skarżący posiada także lasy i grunty leśne (2,29ha) oraz grunty niesklasyfikowane jako użytki rolne (0.10ha).

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego Skarżący wyjaśnił, że nie jest w stanie udokumentować ani wysokości przychodu, jaki przynosi prowadzone gospodarstwo rolne, ani wysokości kosztów działalności rolniczej. Wyjaśnił przy tym, że nie ma obowiązku: wystawiania faktur VAT, prowadzenia ewidencji dostawy i nabycia towarów lub usług, składania deklaracji podatkowej, czy prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Do pisma załączył decyzję w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Wnioskodawcy przyznano płatność na 2010 rok w wysokości 16.006,88zł) oraz kserokopię umowy o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji z kwietnia 2009 roku. Z treści decyzji wynika, że Wnioskodawca posiada rachunek bankowy, na który przekazywane są środki pieniężne z przyznanej płatności, a treść przedłożonej umowy kredytowej wskazuje, iż odsetki od kredytu (6% w skali roku na dzień zawarcia umowy) mają być spłacane w okresach kwartalnych, a kapitał zaciągniętego kredyt ma zostać spłacony w dwóch ratach po 21.000zł (do 31 marca 2011 roku oraz do 29 marca 2013 roku).

W dniu 27 stycznia 2011 roku Skarżący uiścił wpis od skargi w pełnej wysokości.

Wyjaśnić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej jej możliwości finansowych (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz". Warszawa 2005, str. 631-632.).

W konsekwencji uwzględnienie żądania przyznania prawa pomocy warunkuje zarówno to, że strona ma lub będzie miała obowiązek uiszczenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak i to, że nie może ona ich uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Nieuzasadnione jest żądanie zwolnienia od wpisu od skargi. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wygasł wskutek zapłaty. Zmieniła się sytuacja procesowa Skarżącego w tym zakresie. Obecnie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje mu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw – art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o powstępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 p.p.s.a) i nie dotyczy zwrotu kosztów już uiszczonych.

W kwestii ewentualnych dalszych kosztów sądowych (100zł - opłata kancelaryjna, 250zł – wpis od skargi kasacyjnej) uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż obciążenie finansowe na tym poziomie spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (porównaj postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt II FZ 240/08, Lex nr 493753).

Oświadczenie majątkowe Skarżącego jest niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych; w oparciu o przekazane informacje nie można określić indywidualnych możliwości płatniczych strony postępowania sądowego.

Wnioskodawca został zobowiązany do określenia wielkości przychodu i kosztów prowadzonej działalności rolniczej, gdyż powołanie danych wynikających z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego nie obrazuje jego indywidualnych zdolności do uiszczenia kosztów sądowych. Wyjaśnić należy, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie jest statystyczna rentowność prowadzonej działalności gospodarczej (rolniczej), lecz sytuacja majątkowa i rodzinna strony postępowania.

Ponadto Wnioskodawca nie został zobowiązany do przedłożenia faktur VAT, ewidencji dostawy i nabycia towarów lub usług, deklaracji podatkowej, czy ksiąg rachunkowych. Obowiązek Skarżącego polegał na określeniu (wykazaniu w każdy dostępny mu sposób) wysokości przychodu z działalności rolniczej i ponoszonych kosztów na tę działalność. Spełnieniem warunku wykazania powyższych wielkości jest także przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego, który dokumentuje te przychody i wydatki oraz złożenie oświadczenia o wielkości przychodu ze sprzedaży płodów rolnych, czy oświadczenia o wielkości wydatków na prowadzenie działalności rolniczej.

Uwzględnienie wniosku o prawo pomocy warunkuje także i to, że strona nie może uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem Wnioskodawca powinien wykazać wysokości wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Bez powyższych informacji określenie zdolności do poniesienia kosztów sądowych nie jest możliwe. Ocena, co do zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy należy do sądu (referendarza sądowego). Podstawą tej oceny muszą być fakty dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Przedmiotowych informacji nie zastąpi własna ocena strony postępowania przeprowadzona z punktu widzenia przesłanek prawnych przyznania prawa pomocy. Prowadziłoby to do sytuacji, w której podstawą wydawanego orzeczenia byłaby ocena strony postępowania a nie sądu (referendarza sądowego).

Skoro Skarżący uchylił się od przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedstawienia dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinien liczyć się z tym, że bez żądanych informacji nie będzie wystarczających podstaw do przyznania mu prawa pomocy (porównaj postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 roku, sygn. akt I FZ71/09, Lex nr 564253). Brak współpracy ze strony skarżącego skutkuje uznaniem, iż nie wykazał on zaistnienia przesłanek koniecznych dla przyznania mu prawa pomocy (porównaj orzeczenie NSA z 24 marca 2009 roku, sygn. akt II FZ 91/09, Lex nr 550327).

Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7, art. 244 §1 oraz art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.

/-/ Sebastian Michalski