Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 711/15 o odmowie przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

D. W., M. W., J. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [..] kwietnia 2012r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy T. o umorzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zaskarżona decyzja nie jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, gdyż skarżącym służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO we Wrocławiu, z którego nie skorzystali.

Wnioskiem z 24 października 2015 r., ponowionym 6 grudnia 2015 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania w sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. D. W. i M. W. wnieśli również o przyznanie im prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 711/15, w pkt I odrzucił skargę, a w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając odrzucenie skargi Sąd I instancji przyjął, że skarga jest niedopuszczalna w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., albowiem została wniesiona bez wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a.

W odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że zastosowanie w sprawie znajduje art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Sąd wskazał, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a skarżący nie wyczerpali przysługującego im środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Okoliczność ta wyklucza możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skoro skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., to jednocześnie należy uznać, iż stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na jej uwzględnienie. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, taka sytuacja ma miejsce w sprawie, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.

Natomiast odnośnie do złożonych przez stronę skarżącą wniosków o wyłączenie sędziów Sąd wskazał, że zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć w sądzie, w którym sprawa "się toczy". Tymczasem skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, więc nie spowodowała skutecznego wszczęcia postępowania sądowego, w którym mogłoby dojść do wydania orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Sąd podkreślił, że odrzucenie nie stanowi merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi, a jedynie formalne zakończenie postępowania, w którym skarga nie może być rozpoznana. Takie zakończenie postępowania sądowego stoi też w zgodzie z regułą zawartą w art. 7 p.p.s.a., który nakazuje sądowi podejmowanie czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy. W przekonaniu sądu, jedynym możliwym załatwieniem niniejszej sprawy było odrzucenie skargi, a więc nie jest możliwe nadanie skutecznego dalszego biegu wnioskom strony skarżącej, które zmierzały do zatamowania postępowania, skoro postępowanie owo zostało wykreowane na skutek skargi oczywiście niedopuszczalnej. Innymi słowy, zdaniem sądu, wniosek o wyłączenie sędziego nie tamuje możliwości odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Odpis powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2016 r. został skarżącym doręczony wraz ze wskazaniem sposobu i trybu zaskarżenia. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I podano, że służy na nie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, przy czym skarga ta, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. W pouczeniu dotyczącym pkt II postanowienia (dot. odmowy przyznania prawa pomocy) podano, że stronom przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia.

Na pkt I i II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2106 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie, wyrażając swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Skarżący podnieśli również, że nie został rozpoznany ich wniosek o wyłączenie sędziów.

Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zażalenie na pkt I postanowienia zakwalifikował jako osobistą skargę kasacyjną i odrzucił ją postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 711/15. Na to postanowienie skarżący wnieśli odrębne zażalenie.

Rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu podlega zażalenie na pkt II postanowienia z dnia 13 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się nierozpoznany wniosek skarżących o "wyłączenie od orzekania z urzędu wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu", co w zażaleniu podnieśli skarżący. Zgodnie z art. 20 § 3 p.p.s.a., do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Oznacza to, że sędzia co do którego toczy się postępowanie o jego wyłączenie, może dokonywać tylko tych czynności, których niedokonanie lub opóźnienie w dokonaniu może wpłynąć negatywnie na pozycję prawną strony w postępowaniu, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Do czynności niecierpiących zwłoki należą np. czynności związane z nadaniem zażaleniu dalszego biegu. Takie czynności, związane z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi zostały w sprawie dokonane, strona te braki uzupełniła. Do czynności, o jakich mowa w art. 20 § 3 p.p.s.a nie można jednak zaliczyć merytorycznego rozpoznawania wniosków stron dotyczących przyznania prawa pomocy, a do tego rodzaju należy zaliczyć odmowę przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi (tak też postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2015 r., I FZ182/15 oraz z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. II OZ 1326/14). Możliwe jest rozpoznanie przez sędziego objętego żądaniem wyłączenia, wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli od jego rozpoznania zależy nadanie sprawie dalszego biegu. Jednak sędzia taki może jedynie przyznać bądź odmówić przyznania prawa pomocy ze względu na sytuację majątkową strony. Nie jest natomiast dopuszczalne rozstrzyganie o odmowie udzielenia prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, albowiem rozstrzygnięcie takie wkracza już w sferę prawa do sądu, a temu prawu służy między innymi instytucja wyłączenia sędziego. W takiej sytuacji rozpoznanie wniosku o udzielenie prawa pomocy winno nastąpić dopiero po rozstrzygnięciu kwestii skuteczności i zasadności wniosku o wyłączenie sędziów. Ponieważ w tym zakresie nie zostały podjęte żadne czynności, rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy należy uznać za niedopuszczalne do czasu rozpoznania wniosków zawierających żądanie wyłączenia. Nie można też uznać argumentacji Sądu I instancji, że wobec odrzucenia skargi nie ma stanu zawisłości sprawy, stąd wniosek o wyłączenie sędziów nie mógł być skutecznie zgłoszony, przeczy temu możliwość wnoszenia przez strony środków zaskarżenia i związane z nimi rozstrzygnięcia incydentalne podejmowane przez Sąd.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.