Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność Sołtysa S. P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

IV SAB/Po 22/22

Uzasadnienie

J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Rady Gminy P., Sołtysa Sołectwa P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Wskutek bezczynności organu zarzucił naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,

2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej w skrócie u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej,

3. bezczynność polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 01 listopada 2021 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że w dniu [...] listopada 2021 r. skarżący złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści:

- Kopię zakupu (faktura) tablic sołeckich - P. .

- Kopię zakupu (faktura) kosza do gry, do zamontowania na terenie Domu Ludowego w miejscowości P..

- Kopię "Programu Strategia Sołectwa P. w latach 2021-2027 "

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano pocztę elektroniczną.

Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.

Sołtys Sołectwa P. A. M. Rada Gminy P. w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie wyżej opisanej skargi.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że J. Z. skargą z dnia [...] stycznia 2022 roku wniesioną za pośrednictwem Urzędu Gminy P. zaskarżył bezczynność Rady Gminy P. i Sołtysa Sołectwa P. w przedmiocie bezczynności tych organów przy procedowaniu wniosku z dnia [...] listopada 2021 roku o udostępnienie informacji publicznej.

Podkreślono, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również - czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia.

Ponieważ przedmiotem tej skargi jest bezczynność Sołtysa Sołectwa P. w zakresie udostępnienia skarżącemu wskazanych we wniosku z dnia [...] listopada 2021 r. informacji, konieczne było ustalenie, czy żądane informacje są informacją publiczną oraz czy sołtys jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.

Uznano, że informacje żądane przez skarżącego, a dotyczące m.in. kopii dokumentów finansowych z wykonania budżetu Sołectwa, posiadały status informacji publicznej, albowiem tzw. budżet sołecki jest częścią budżetu gminy i wydatkowanie środków wchodzących w jego skład dotyczy dysponowania majątkiem gminnym.

Nie podzielono natomiast stanowiska, iż sołtys jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. A skoro sołtys nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, to do wniosku skarżącego skierowanego do sołtysa sołectwa P. nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Co za tym idzie skarga na bezczynność sołtysa nie mieści się w tym zakresie w katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych zawartym w art. 3 p.p.s.a

W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za niedopuszczalną, co w świetle regulacji art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi przesłankę jej odrzucenia.

Informacyjnie jedynie wskazano, iż wniosek skarżącego był adresowany do Sołtysa Sołectwa P. i został wniesiony za pośrednictwem Rady Gminy P.. Wniosek ten został przekazany Sołtysowi pismem z dnia [...] listopada 2021 roku.

Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. Ponieważ sołtys nie dysponuje ani służbowym telefonem, ani służbowym adresem poczty elektronicznej przekazał skarżącemu odpowiedź na wskazany przez niego adres zamieszkania tradycyjną pocztą w dniu [...] listopada 2021 r.

W świetle tych okoliczności niezależnie od podniesionych argumentów przemawiających za odrzuceniem skargi, skargę uznać należy także za niezasadną merytorycznie, co winno skutkować jej oddaleniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również – czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną, i czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się jej udostępnienia.

Należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Niespornym jest, że skarżący złożył wniosek z dnia [...].11.2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, który został skierowany do Sołtysa Sołectwa P. za pośrednictwem Rady Gminy P.. W ocenie Sądu wniosek ten został skierowany do Sołtysa Sołectwa P. na co wskazuje sformułowanie "za pośrednictwem Rady Gminy P.". Tak więc Rada Gminy P. nie była adresatem wniosku, lecz jedynie pośredniczyła w jego przekazaniu. Dlatego też przedmiotowa skargę należy rozpatrywać jako skargę na bezczynność w/w Sołtysa.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Sołtysa, że informacje żądane przez skarżącego, a dotyczące m.in. kopii dokumentów finansowych z wykonania budżetu Sołectwa, posiadały status informacji publicznej.

Podstawę rozstrzygania w przedmiotowej sprawie stanowiły bowiem przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, na gruncie której każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o majątku publicznym, w tym majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów, zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów.

W świetle powyższych uwag należało zatem uznać, że informacje żądane przez skarżącego posiadały status informacji publicznej, albowiem tzw. budżet sołecki jest częścią budżetu gminy i wydatkowanie środków wchodzących w jego skład dotyczy dysponowania majątkiem gminnym.

Sąd podziela także stanowisko, iż sołtys nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje pogląd wyrażony w powołanym w odpowiedzi na skargę postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 września 2014 r. o sygn. II SAB/Po 37/14 (publ. CBOSA), gdzie trafnie wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę sołtysa nie sposób zaś zaliczyć do żadnej ze wskazanych powyżej kategorii.

W szczególności wskazać należy, iż nie jest on organem władzy publicznej, albowiem stanowi wyłącznie organ wykonawczy jednostki pomocniczej gminy i nie posiada żadnych władczych kompetencji o charakterze decyzyjnym. Nadto zgodnie z art. 18 ust. 1 u.d.i.p. posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne, a jednocześnie art. 20 tej samej ustawy stanowi, iż przepisy art. 18 stosuje się odpowiednio do pochodzących z powszechnych wyborów kolegialnych organów jednostek pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego i ich kolegialnych organów pomocniczych. Treść art. 20 u.d.i.p. wyraźnie wskazuje, iż również ustawodawca nie zalicza organów jednostek pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego do organów władzy publicznej, albowiem przypadku takiego zaliczenia przepis art. 20 u.d.i.p. byłby zbędny, zaś racjonalny prawodawca nie ustanawia zbędnych regulacji.

Sołtys nie jest także podmiotem reprezentującym jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego lub inną jednostkę organizacyjną dysponującą majątkiem publicznym, albowiem sołectwo, mimo niewątpliwego dysponowania majątkiem publicznym, nie jest jednostką organizacyjną o jakiej mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594, z późn. zm., dalej jako u.s.g.), lecz jednostką pomocniczą gminy, co wynika wprost z art. 5 ust. 1 u.s.g. Brak wskazania przez ustawodawcę w art. 4 pkt 4 i 5 u.d.i.p. organów reprezentujących jednostki pomocnicze jednostek samorządu terytorialnego, względnie jednostki pomocnicze dysponujące majątkiem publicznym wyraźnie wskazuje na zamiar ustawodawcy wyłączenia organów jednostek pomocniczych z kręgu podmiotów, zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.

Konkludując wskazać należy, że skoro sołtys nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, to do wniosku skarżącego skierowanego do Sołtysa Sołectwa P. nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Co za tym idzie skarga na bezczynność sołtysa nie mieści się w tym zakresie w katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych zawartym w art. 3 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy skargę należało uznać za niedopuszczalną, co w świetle regulacji art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi przesłankę jej odrzucenia.

Informacyjnie jedynie Sąd wskazuje, iż podmiotem zobowiązanym do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej gospodarki finansowej sołectwa będzie niewątpliwie organ wykonawczy gminy na obszarze, której sołectwo to funkcjonuje, albowiem majątek, którym dysponuje sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy stanowi element majątku jednostki samorządu terytorialnego.

O zwrocie wpisu Sąd orzekł na zasadzie art. 232 § 1 p.p.s.a.