Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania D. K., od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] na podstawie której:

1. uchylono decyzję tego organu z dnia [...] września 2007 r., z późniejszymi zmianami, w części dotyczącej okresu przyznania zaliczki alimentacyjnej dla B. P.,

2. ustalono, że zaliczka alimentacyjna dla B. P. przysługiwała w okresie od 1 września 2007 r. do 31 marca 2008 r. w wysokości 200 zł miesięcznie,

3. odmówiono przyznania zaliczki alimentacyjnej dla B. P. na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r.,

uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i:

1. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2008 r. w części dotyczącej przedłużenia B. P. prawa do zaliczki alimentacyjnej w wysokości 200 zł jednorazowo na miesiąc wrzesień 2008 r. W pozostałej części decyzję pozostawiło w mocy,

2. zmieniło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2007 r. w części przyznającej B. P. prawo do zaliczki alimentacyjnej w ten sposób, że ograniczyło okres, na jaki prawo to zostało przyznane do dnia 31 marca 2008 r.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Prezydent Miasta Ł. przyznał D. K. zaliczki alimentacyjne na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. dla córek: A. i B. P. w wysokości po 200 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia 8 sierpnia 2008 r. przedłużono prawo do przyznanych zaliczek alimentacyjnych w tej samej wysokości jednorazowo na miesiąc wrzesień 2008 r. W dniu 9 lutego 2009 r. do organu wpłynął skrócony odpis aktu małżeństwa, z którego wynika, że B. P. w dniu 29 marca 2008 r. zawarła związek małżeński.

W związku z powyższym organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] września 2007 r., z późniejszymi zmianami, w części dotyczącej okresu przyznania zaliczki alimentacyjnej B. P. i ustalił, że zaliczka przysługiwała w okresie od 1 września 2007 r. do 31 marca 2008 r. Jednocześnie organ orzekł, że zaliczka wypłacona za okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r. była świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji podano, że z uwagi na to, iż uprawniona do zaliczki B. P. wyszła za mąż w dniu 29 marca 2008 r. zaliczka przysługiwała jej tylko na okres od 1 września 2007 r. do 31 marca 2008 r.

Rozstrzygnięcie I – instancyjne zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r. Na skutek skargi D. K. do sądu administracyjnego decyzje obu instancji zostały uchylone wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że błędnie wydano decyzję nakazującą zwrot świadczenia przed ostatecznym zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., na podstawie art. 104 i art. 163 kpa oraz art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 1 poz. 7) w zw. z art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.), orzekł już tylko i wyłącznie w przedmiocie zmiany okresu na jaki przyznano prawo do zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego przez B. P. w dniu 29 marca 2008 r. przyznana zaliczka nie przysługuje na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r.

Odwołanie od tej decyzji wniosła D. K. i podniosła, że obowiązek alimentacyjny M. P. wobec B. P., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] wygasł dopiero w dniu 1 września 2008 r. Dlatego też uchylenie decyzji w części przyznającej zaliczkę alimentacyjną na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r. było bezpodstawne.

Organ odwoławczy uchylił kwestionowaną decyzję w całości ale tylko i wyłącznie z tego powodu, że uznał iż rozstrzygnięcie w niej zawarte nie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. Podzielono natomiast w całości stanowisko merytoryczne organu I instancji i stwierdzono, że wstąpienie przez B. P. w związek małżeński w dniu 29 marca 2008 r. skutkowało ograniczeniem okresu na jaki przyznano prawo do zaliczki alimentacyjnej do dnia 31 marca 2008 r. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu organ podał, że wstąpienie w związek małżeński powoduje utratę prawa do zaliczki bez względu na to czy sąd powszechny orzekł o ustaniu obowiązku alimentacyjnego.

D. K. od powyższej decyzji wywiodła skargę do sądu administracyjnego i ponownie podniosła, że obowiązek alimentacyjny M. P. wobec B. P., zgodnie z treścią wyroku sądu powszechnego, ustał z dniem 1 września 2008 r. Dlatego też zmiana okresu na jaki przyznano zaliczkę alimentacyjną jest nieuzasadniona. W dalszej części skargi wskazano na trudną sytuację materialną rodziny i brak możliwości zwrotu pobranych zaliczek.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja na podstawie której uchylono decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki alimentacyjnej i zmieniono okres na jaki ją przyznano, tzn. stwierdzono, że zaliczka przysługiwała w okresie od 1 września 2007 r. do 31 marca 2008 r. a nie do 30 września 2008 r.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 1 poz. 7) w zw. z art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.).

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że podstawę wydania decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wprawdzie powyższa ustawa jest aktem już nieobowiązującym, lecz w niniejszym postępowaniu jej przepisy znalazły zastosowanie w związku z przepisem intertemporalnym art. 42 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tą regulacją sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpatrzeniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie określonych w dotychczasowych przepisach.

Zgodnie z art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. W przepisie tym uregulowana jest instytucja kontroli sprawowanej przez organ administracji publicznej prawidłowości wykonywania przez stronę decyzji administracyjnej. Jest to konkretyzacja treści art. 163 kpa mówiącego o tym, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepis art. 10a ustawy stanowi samoistną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej w sytuacji gdy zaistnieją okoliczności w nim określone. Taką okolicznością w rozważanym przypadku jest nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenie. Definicja świadczenia nienależnego mieści się w art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.). Stanowi on m.in., iż: za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (ust. 2 pkt 2).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że B. P. nienależnie pobrała zaliczki alimentacyjne za okres od 1 kwietnia 2008 r. do dnia 30 września 2008 r. Bezspornie bowiem z akt sprawy wynika, że w dniu 29 marca 2008 r. zawarła ona związek małżeński (dowód: odpis skróconego aktu małżeństwa). Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy zaliczka nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona zawarła związek małżeński. Nadmienić należy, że uprawniona do zaliczki B. P., pomimo pouczenia zawartego w decyzjach obu instancji, o obowiązku informowana organu o wszystkich okolicznościach mających wpływ na prawo do zaliczki lub jej wysokości, nie poinformowała o zawarciu związku małżeńskiego. Zasadnie zatem organy stwierdziły, że przyznana zaliczka nie przysługuje na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r.

Legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia nie podważa argumentacja skargi, która skoncentrowana jest wokół faktu wydania przez sąd powszechny orzeczenia, z treści którego wynika, że obowiązek alimentacyjny M. P. wobec B. P. wygasł dopiero z dniem 1 września 2008 r. Zdaniem skarżącej, treść powyższego orzeczenia świadczy o tym, że uchylenie decyzji w części przyznającej zaliczkę alimentacyjną na okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 września 2008 r. było bezpodstawne.

Stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę, gdyż obowiązek alimentacyjny o którym orzeka sąd powszechny na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego a prawo do zaliczki alimentacyjnej o którym orzekają organy administracji publicznej na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej są to dwie różne instytucje. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania przez krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zaliczką alimentacyjną jest natomiast kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja alimentów od osoby zobowiązanej jest bezskuteczna. Konkludując stwierdzić należy, że obowiązek alimentacyjny są to rozliczenia pomiędzy członkami rodziny natomiast zaliczka alimentacyjna wypłacana jest przez organ administracji publicznej. Dlatego też w przypadku zaistnienia zdarzenia z którym ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wiąże skutek wygaśnięcia prawa do zaliczki (m.in. w wyniku zawarcia związku małżeńskiego) bez znaczenia pozostaje fakt, że obowiązek alimentacyjny na skutek wyroku sądu powszechnego ustał w okresie późniejszym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)