Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 513/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 23 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r., styczeń, kwiecień sierpień i wrzesień 2019 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z tytułu podatku od towarów i usług za październik i grudzień 2018 r. oraz luty, marzec, czerwiec, lipiec, październik 2019 r. zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. i 2019 r. oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 13 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 513/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku L. P. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z 23 lutego 2022 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2018 r., styczeń, sierpień i wrzesień 2019 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z tytułu podatku od towarów i usług za październik i grudzień 2018 r. oraz luty, marzec, czerwiec, lipiec, październik 2019 r. zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. i 2019 r. oraz orzeczenia o zabezpieczeniu.

2. Skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że "wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę, konieczność ogłoszenia upadłości, bowiem skarżący nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej z uwagi na zablokowane konta i nie osiąga z tego powodu także żadnego zysku". Ponadto skarżący podniósł, że przez przeszło 5 miesięcy od dnia wydania decyzji zabezpieczającej przez organ pierwszej instancji organ ten nie wydał decyzji wymiarowej, pomimo zakończonej kontroli podatkowej".

3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) podkreślił, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołał się na okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. problemy finansowe, zaprzestanie prowadzenia działalności, możliwość ogłoszenia upadłości, jednak poza tym nie przedstawił stosownej dokumentacji, która uprawdopodobniłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i niewstrzymanie zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polegającej na wyegzekwowaniu świadczenia przy jednoczesnym jego nieoprocentowaniu co w związku z panującą inflacją powoduje znaczną szkodę skarżącego oraz trudnych do odwrócenia skutków polegających na konieczności złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak realnej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej bez posiadania dostępu do rachunków bankowych.

4.2. Ponadto skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych Sądu polegający na uznaniu, że skarżący nie wykazał aby zaistniały jakiekolwiek przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ani też swojego stanu majątkowego, podczas gdy przedmiotowe okoliczności wynikają z akt sprawy gdzie wskazano dochód za poszczególne lata oraz wysokość hipotetycznego zobowiązania podatkowego.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżący we wniosku wprawdzie przytoczył ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które – jego zdaniem – potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (problemy finansowe, możliwość zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, wszczęcie postępowania upadłościowego), jednakże nie przedstawił żadnej dokumentacji na podstawie której Sąd byłby w stanie ocenić jego sytuację finansową i majątkową i orzec o możliwości przyznania ochrony tymczasowej.

5.3. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Ponadto zauważyć należy, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 dostępne – CBOSA).

Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne – CBOSA.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącego powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA).

5.4. W świetle powyższego nie naruszała art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że nie miał obowiązku z urzędu ustalać, czy egzekucja kwoty wynikającej z decyzji spowoduje utratę płynności finansowej, utratę możliwości prowadzenia działalności czy doprowadzi do konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagał się skarżący, powinien był uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową i materialną, czego skarżący nie uczynił. Za wystarczającą dokumentację, co istotne, która powinna obrazować całościowo sytuację finansową i majątkową skarżącego nie można uznać, jak oczekuje tego skarżący "kwot dochodów wynikających z akt administracyjnych sprawy".

Prawidłowo także Sąd pierwszej instancji wskazał, że okoliczność dotycząca nie wydania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej przez okres 5 miesięcy od dnia wydania decyzji zabezpieczającej nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i nie podlega badaniu w postępowaniu dotyczącym złożonego w tym przedmiocie wniosku.

5.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.

Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.