Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Wnioskodawca M. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wskazał, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.454 zł. Wśród wydatków wymienił natomiast koszty mieszkaniowe (700 zł), kredyty (634 zł), telefon (60-80 zł), ubezpieczenie roweru (290 zł/rok), dodatkowe ubezpieczenie medyczne, karnet sportowy (70 zł), wyżywienie (600 zł). Przedłożył informację PIT-11, zeznanie podatkowe.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego wnioskodawca oświadczył, iż poza wynagrodzeniem za pracę nie osiągnął w 2016 r. innych dochodów. Przedstawił zestawienie kosztów utrzymania, których łączna kwota wynosi 1.301,32 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w W. . Jest tam tylko zameldowany, a jego właścicielką jest babcia. Wnioskodawca podał, iż nie posiada własnego mieszkania, ani samochodu. Mieszka u rodziców. Przesłał zaświadczenie o zatrudnieniu, informację PIT-11, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, umowy kredytowe, harmonogram spłat, umowę o pracę.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem.

Oceniając wniosek wnioskodawcy z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Na takie rozstrzygnięcie wpływ miały przede wszystkim wnioski płynące z analizy operacji na należącym do wnioskodawcy rachunku bankowym. Otóż wynika z niej, że w okresie od 1 października do 31 grudnia 2016 r. wydatkował on kwotę ponad 4.300 zł na odżywki, suplementy i odzież sportową.

Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki wnioskodawca dysponuje posiadanymi środkami pieniężnymi, niemniej w sytuacji gdy środki te posiada ale przeznacza na inny cel, przyznanie prawa pomocy nie jest zasadne. Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09).

W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Trudno bowiem uznać, by przeznaczenie kwoty 1.000 zł (tyle bowiem wyniosą wpisy w dwóch sprawach, które - jak należy przypuszczać - wnioskodawca zamierza zainicjować) zamiast na odżywki, suplementy i odzież sportową stanowiło zagrożenie dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy. Niewątpliwie wydatków tych nie można traktować na równi z wydatkami ponoszonymi na żywność, zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, czy zdrowotnych.

W efekcie referendarz sądowy nie widzi powodów, dla których koszty zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania miałyby być przerzucone na budżet państwa, czyli na ogół obywateli.

Odnosząc się dodatkowo do wniosku o ustanowienie pełnomocnika należy zwrócić uwagę, że jego ustanowienie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Wniesienie skargi nie jest bowiem obwarowane "przymusem adwokackim", czyli obowiązkiem jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Poza tym z uwagi na regulacje zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie istnieją obawy, że bez udziału profesjonalisty strona nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest bowiem do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. A zatem, na tym etapie postępowania strona działając bez pełnomocnika nie zostanie pozbawiona możliwości obrony jej praw. Ponadto stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, czy doradcy podatkowego obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2013 r., II FZ 570/13).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.