II SA/Łd 1036/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-01-30	
Data wpływu	2023-12-11	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 677/24	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 390; art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 100; art. 4 ust. 1, ust. 2, ust. 5 pkt 1, art. 5 pkt 1, pkt 2, art. 6b ust. 3 pkt 1, pkt 3; Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 504; art. 12 ust. 2, art. 13 ust. 4; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 901; art. 6 pkt 1, art. 37 ust. 4; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 775; art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 79a, art. 80, art. 107 par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205 par. 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1964; par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c; Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)	
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2023 roku nr SKO.4114.333.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej L. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 sierpnia 2023 r., znak: SKO.4114.333.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania L.M. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 27 kwietnia 2023 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad S.M..

Organ I instancji stwierdził, że skarżąca pobiera zasiłek stały. Ponadto z dołączonego do wniosku orzeczenia o niepełnosprawności córki wynika, że nie da się ustalić kiedy powstała jej niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 kwietnia 2022 r., a z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała 24 marca 2022 r. Ponadto S. M. ukończyła naukę [...] 2014 r. Niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała zatem po zakończeniu przez nią nauki i nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., co oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła L.M. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Pismem z 4 sierpnia 2023 r. skarżąca poinformowała, że pobiera zasiłek stały z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 16 sierpnia 2023 r. wpłynęło orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej z [...] lipca 2005 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, po przywołaniu treści art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 3, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 u.ś.r. wyjaśniło, że 22 marca 2023 r. L.M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką S.M. ur. [...] 1998 r. Z akt sprawy, w tym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] czerwca 2022 r. wynika, że S. M. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym do 21 czerwca 2024 r. i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a wskazany stopnień niepełnosprawności datuje się od 21 kwietnia 2022 r., jednakże z zastrzeżeniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnoprawność. Z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z [...] sierpnia 2023 r. wynika, że córka skarżącej jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do 31 października 2023 r. Datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalono na 24 marca 2022 r. Orzecznik ZUS wskazał także, że niezdolność do samodzielnej egzystencji nie istniała 1 marca 2023 r.

Z oświadczenia L.M. z 5 marca 2023 r. wynika, że sprawuje bezpośrednią opiekę nad córką, nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej, lecz ma ustalone prawo do zasiłku stałego. 18 kwietnia 2023 r. przeprowadzono u skarżącej wywiad środowiskowy, którego treść potwierdza, że sprawuje opiekę nad córką, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

Następnie Kolegium stwierdziło, że L.M. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, nie świadczy pracy z uwagi na stan zdrowia, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W konsekwencji nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką - S.M.. Organ wyjaśnił, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dotyczy to zatem osoby, która jest zdolna do podjęcia zatrudnienie ale zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym uniemożliwia jej podjęcie bądź kontynuowanie zatrudnienia. Skarżąca jest osobą całkowicie niezdolna do pracy w związku z powyższym nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką, co przesądza o braku możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Organ jednocześnie nadmienił, że skarżąca pobiera zasiłek stały z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co stanowi przesłankę negatywną wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jednakże powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem przede wszystkim nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, gdyż jest całkowicie niezdolna do pracy. Zrezygnować ze świadczenia pracy może tylko osoba, która mogłaby taką pracę świadczyć, ale nie może się jej podjąć z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i opieka ta uniemożliwia kontynuację bądź podjęcie zatrudnienia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L.M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną wykładnie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną córką,

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia działań przez organ w celu ustalenia czy skarżąca pomimo orzeczonej niezdolności do pracy jest obecnie w stanie podjąć pracę zawodową.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji oraz o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że jedną z przesłanek do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stwierdzenie dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Fakt, że skarżąca pobiera zasiłek stały nie oznacza jednak, że nie może podjąć pracy. Uzyskanie orzeczenia o niezdolności do pracy nie jest bowiem równoznaczne z zakazem jej wykonywania. Osoby pobierające rentę/zasiłek mogą pracować zarówno w systemie pracy chronionej jak i na otwartym rynku pracy. Muszą jednak liczyć się z tym, że dodatkowe dochody mogą spowodować zmniejszenie a nawet zawieszenie wypłaty świadczenia.

Obecnie stan zdrowia skarżącej pozwala na podjęcie pracy, nie robi tego jednak z powodu opieki nad córką. Organy nie pochyliły się jednak nad hipotetyczną możliwością podjęcia pracy zawodowej przez skarżącą, a tylko na zasadzie automatyzmu uznały, że z uwagi na pobierany zasiłek stały nie jest zdolna do pracy. Zaniechanie podjęcia działań w tym zakresie stanowi istotne naruszenie z punktu konieczności zebrania pełnego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś związek między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad córką jest oczywisty. Skarżąca spełnia wszelkie przesłanki do przyznania jej świadczenia, tj. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny oraz nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca jednocześnie nadmieniła, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy bez względu na okoliczności tego stanu rzeczy. Organ jest zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z podjęcia zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi zaistnieć bezpośredni i ścisły związek. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym we wcześniejszym okresie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie możne również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka zdolna jest do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna albowiem decyzja w ocenie Sądu jest co najmniej przedwczesna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą L.M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem S.M..

W kontrolowanej sprawie organ I instancji uznał, że skarżąca pobiera zasiłek stały wobec czego spełnia negatywną przesłankę art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. oraz wskazał na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po zakończeniu przez nią nauki i nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło z kolei, że kwestia pobierania zasiłku stałego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia gdyż jest całkowicie niezdolna do pracy. Organ stwierdził, że L.M. nie świadczy pracy z uwagi na jej stan zdrowia, wobec czego nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką.

Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.". Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r. Zgodnie z treścią ust. 1 powyższego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Mając na względzie powyższe unormowanie w pierwszej kolejności należy odnieść się do argumentacji organu I instancji, który w sposób nieuprawniony przyjął, że data powstania niepełnosprawności stanowi jedną z podstaw odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Koniecznym staje się wskazanie, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu powyższa kwestia w obecnym stanie prawnym nie budzi żadnych wątpliwości zwłaszcza w kontekście jednolicie ujmowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych skutków powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wbrew stanowisku organu I instancji w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 17 ust. 1b u.ś.r. właśnie z uwagi na treść wskazanego ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wszakże w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości. Powyższy wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie co oznacza, że bezpośrednim skutkiem tego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od 23 października 2014 r. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jak wadliwie uczynił to organ I instancji, było sprzeczne z zasadami państwa prawa, które mają obowiązek działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Z tego względu zaprezentowane przez Prezydenta Miasta Łodzi stanowisko oraz brak odniesienia się do tej materii przez Kolegium nie zasługuje na aprobatę. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma znaczenie dla spraw indywidualnych, a organy pomocowe mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wyłączeniem tej części normy, która z dniem ogłoszenia wyroku została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W ocenie organu I instancji kolejną kwestią uniemożliwiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia jest pobieranie przez skarżącą zasiłku stałego. Wobec braku merytorycznego odniesienia się do ww. kwestii przez Kolegium, które jedynie wskazało, że kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na brak spełniania przesłanki rezygnacji z zatrudnienia obowiązkiem Sądu staje się odniesienie również do tej negatywnej przesłanki. I tak zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Z kolei w myśl zaś art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s." w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna, zasiłek stały nie przysługuje.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wykładnia literalna przepisu art. 37 ust. 4 u.p.s. nakazuje przyjąć, że zbieg uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego wyłącza prawo do zasiłku stałego w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 740/20 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 310/21, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").

W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że w sytuacji zbiegu uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego z zasiłkiem stałym, tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, organ administracji powinien podjąć takie działania, aby osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia w sytuacji, gdy może jej przysługiwać tylko jedno z nich. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że wolą ustawodawcy wyrażoną jednoznacznie w art. 37 ust. 4 u.p.s. jest przyznanie pierwszeństwa dla świadczenia pielęgnacyjnego albowiem ujmując w normy związane ustalenie prawa do zasiłku stałego wskazał, że "w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego zasiłek stały nie przysługuje" (por. wyroki NSA z 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 273/21, WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 740/20 oraz WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 310/21, CBOSA). Zatem obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest ocena czy w sprawie mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień stanowiących podstawę do przyznania zarówno zasiłku stałego jak i świadczenia pielęgnacyjnego i w przypadku takiego stanu rzeczy umożliwienie wnioskodawcy wyboru jednego z nich. Ustawodawca uznał bowiem, że zbieg ww. uprawnień wyłącza prawo do zasiłku stałego w sytuacji zbiegu takiego uprawnienia m.in. ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Mając na względzie podstawowe zasady wynikająca z k.p.a. m.in. zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) czy zasadę informowania stron (art. 9 k.p.a.) nie może dochodzić do sytuacji w której przyznanie stronie mniej korzystnego świadczenia pozbawia ją definitywnie uprawnień do świadczenia korzystniejszego. W szczególności w sytuacji gdy ustawodawca w sposób niepozostawiający żadnego uznania organowi, żadnego luzu decyzyjnego stanowi, że zasiłek stały nie przysługuje w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem gdy jedno z uprawnień jest korzystniejsze dla strony to nie powinno budzić wątpliwości, zwłaszcza mając na względzie pozycję nadrzędną organu kształtującego stosunek administracyjnoprawny, że od organów administracji wymaga się takiego ukształtowania prawa strony, aby z nieznajomości prawa nie poniosła ona szkody (por. wyroki NSA z 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 273/21 oraz WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 310/21, CBOSA).

W konsekwencji powyższych ustaleń należy stwierdzić, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera jednocześnie zasiłek stały powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń. Wykluczenie opiekunów, którym przyznano zasiłek stały z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych jednoznacznie wskazuje na sprzeczność z konstytucyjną zasadą równości. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w sytuacji, gdy osoba uprawniona do świadczenia pobiera zasiłek stały i nie chce zrezygnować z jego pobierania.

Odnosząc się zaś do możliwości dokonania wyboru należy wskazać, że obowiązkiem organu powinno być poinformowanie wnioskodawcy o takiej możliwości zgodnie z art. 9 k.p.a. oraz wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony zgodnie z art. 79a k.p.a.

Należy podkreślić, że powyższa informacja powinna zostać skierowana do wnioskodawcy dopiero wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, a jedyną przeszkodą jest pobieranie zasiłku stałego. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne i świadczenia z pomocy społecznej, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas. Ustalenia te mają zaś o tyle istotne znaczenie, gdyż w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że stanowisko Kolegium stwierdzające, że skarżąca jako osoba której przyznano zasiłek nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy jest zdecydowanie przedwczesne. Kolegium zaniechało poczynienia jakichkolwiek rozważań i analizy sytuacji zdrowotnej i możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a stwierdzając brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowanie zatrudnienia a sprawowaną opieką oparło się praktycznie wyłącznie na fakcie pobierania przez skarżącą zasiłku stałego i wskazaniu przez jej pełnomocnika w piśmie z 31 lipca 2023 r., że zasiłek stały jest pobierany z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Z zebranego materiału dowodowego, w tym z orzeczenia z [...] lipca 2005 r. wynika, że L.M. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie zostało wydane na stałe. Jednocześnie stwierdzono w nim, że skarżąca może być zatrudniona w warunkach chronionych. Natomiast pełnomocnik skarżącej w piśmie z 31 lipca 2023 r. wyjaśnił, będąc do tego zobowiązanym z uwagi na wezwanie Kolegium, że L.M. pobiera zasiłek stały z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Mając na względzie powyższe okoliczności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 6 pkt 1 u.p.s. całkowita niezdolność do pracy oznacza – całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Trzeba również zauważyć, że potoczne rozumienie całkowitej niezdolności do pracy nie pokrywa się z jej definicją normatywną. Z art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 pkt 1 oraz art. 6b ust. 3 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.r.z.i.s." wynika, że osoba mająca orzeczony znaczny lub umiarkowany stopnień niepełnosprawności może być zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej lub na stanowisku przystosowanym albo do wykonywania pracy zdalnej. Co więcej, osoby legitymujące się takim orzeczeniem mogą zostać zatrudnione nawet na tzw. otwartym rynku pracy.

Z kolei w myśl art. 5 pkt 1 i 2 u.r.z.i.s. orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności natomiast orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Natomiast art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), powoływanej dalej jako: "u.e.r.f.u.s." stanowi, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Nie można jednak tego stanu automatycznie rozumieć w ten sposób, że osoba taka nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, zatem nie może też z jej podjęcia zrezygnować. Należy bowiem uwzględnić regulację art. 13 ust. 4 u.e.r.f.u.s. zgodnie z którym zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Powyższe prowadzi do konstatacji, że osoba uznana za całkowicie niezdolną do pracy nie może podjąć pracy w normalnych, typowych warunkach, odmiennie niż osoba częściowo niezdolna do pracy. Rzutuje to niewątpliwe na jej sytuację na rynku pracy i rodzaj pobieranej renty. Nie zmienia to jednak co do zasady jej sytuacji, jeżeli chodzi o samą możliwość podjęcia pracy, niezależnie od warunków jej wykonywania, a w konsekwencji nie czyni warunku rezygnacji z zatrudnienia warunkiem, który do takiej osoby nie może mieć zastosowania (por. wyroki NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 524/22 oraz z 18 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1324/22, CBOSA).

W orzecznictwie sądów powszechnych również przyjęto, że nie ma przeszkód w ustaleniu całkowitej niezdolności do pracy mimo zachowania zdolności do pracy, którą może wykonywać osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zatrudniona w zakładzie pracy chronionej, albo w zakładzie aktywizacji zawodowej. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się zatem do każdego zatrudnienia w innych warunkach, niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu. Takie rozumienie pojęcia "niezdolności do jakiejkolwiek pracy" z art. 12 ust. 2 u.e.r.f.u.s. istnieje w utrwalonym od wielu lat orzecznictwie sądowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 134/00, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 14 lutego 2019 r., sygn. III AUa 839/18, wyrok Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2020 r., sygn. II UK 385/18).

Z powyższych rozważań płynie konstatacja, że aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym i znacznym nie stoi w sprzeczności z ich całkowitą niezdolnością do pracy, a w konsekwencji również z korzystaniem z uprawnień, które z takiej niezdolności wynikają.

Powyższe unormowania w zestawieniu z tak zgromadzoną dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy nie pozwala stwierdzić, aby w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustalono, że skarżąca nie byłaby zdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy, a w konsekwencji nie mogła być traktowana jako osoba posiadająca możliwość wyboru: rezygnacji z ewentualnie wykonywanej pracy bądź jej niepodejmowania. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie wyklucza stwierdzenia, aby skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia w specjalnie dla niej przystosowanych warunkach. Jak już wyżej wskazano z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2005 r. wynika, że skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i może pracować w warunkach pracy chronionej. To znaczy, że powinna być traktowana jako osoba potencjalnie zdolna do świadczenia pracy, a tym samym posiadająca możliwość wyboru tj. rezygnacji z wykonywania pracy bądź też jej niepodejmowania. Zdaniem Sądu organ nie rozważył tych kwestii w kontekście niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą z uwagi na sprawowanie opieki nad córką.

W tych okolicznościach w ocenie Sądu orzeczenie o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznać należało za przedwczesne. Wobec powyższego obowiązkiem organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie ustalenie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy skarżąca była zdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy, a w konsekwencji czy mogła być traktowana jako osoba posiadająca możliwość wyboru, tj. niepodejmowania pracy celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że w sytuacji ustalenia, że skarżąca była zdolna do podjęcia pracy obowiązkiem organu będzie dokładne ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym ustalenia dokonane na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy zakres i sposób sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką wykluczał możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zebrany materiał dowodowy nie daje też podstaw do oceny stanu zdrowia córki oraz weryfikacji zakresu sprawowanej, w tym kluczowych elementów świadczących o zależności bądź niezależności córki od pomocy matki. Na podstawie akt sprawy nie sposób stwierdzić m.in. na jakie dokładnie choroby cierpi córka, czy może samodzielnie pozostawać w domu i czy poradzi sobie w takiej sytuacji, czy porusza się po mieszkaniu samodzielnie czy wyłącznie przy asyście drugiej osoby, czy w codziennych czynnościach, tj. jedzenie, korzystanie z toalety, kąpiel, ubieranie się jest zależna od drugiej osoby. Przeprowadzony wywiad środowiskowy nie wyjaśnił powyższych okoliczności. Organy administracji nie podjęły kompleksowych i zarazem koniecznych czynności dla zweryfikowania zakresu sprawowanej przez skarżącą niezbędnej opieki nad córką oraz jej wymiaru, które to okoliczności determinują ocenę spełnienia przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Obowiązkiem organu będzie – w przypadku potwierdzenia, że skarżąca była zdolna do podjęcia jakiejkolwiek pracy – ustalenie czy spełnia przesłankę do przyznania jej świadczenia wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

Z kolei w sytuacji gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające jego uwzględnienie i jedyną przeszkodą pozostanie pobieranie zasiłku stałego, obowiązkiem organu będzie poinformowanie skarżącej o możliwości dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten może zrealizować przez złożenie do organu wniosku o rezygnację z zasiłku stałego. Konieczna jest bowiem taka organizacja działań organu, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej świadczenia nawet przez krótki czas.

Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wydane zostały przedwcześnie i z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 pkt 1 u.ś.r. oraz przepisów prawa procesowego – art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a., które to uchybienia rzutowały w istotnym stopniu na wynik sprawy i obligowały sąd do ich usunięcia z obrotu prawnego. Należy bowiem jednoznacznie stwierdzić, że ustalenia zarówno możliwości podjęcia zatrudnienia jak i związku przyczynowo-skutkowego powinny odbywać się z zachowaniem podstawowych zasad k.p.a., które kształtują postępowanie dowodowe w sprawie. Kolegium musi mieć jednocześnie na uwadze, że w postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji i zobowiązują do zebrania kompletnego materiału dowodowego i jego pełnej, rzetelnej i prawidłowej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.), uwzględniającej istotę i wartość dowodów zgromadzonych w sprawie, wskazując jednocześnie, którym dowodom przyznał rację, a którym jej odmówił (art. 80 k.p.a.). Wyżej przedstawione obowiązku organu są ściśle związane z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Jednakże, aby nie przerodziła się ona w samowolę to musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Oznacza to, że po pierwsze – ocena musi opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie materiału dowodowego, o trzecie – organ zobowiązany jest dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów z zastrzeżeniem ograniczeń, dotyczących dokumentów urzędowych mających szczególną moc dowodową, którym może odmówić wiary dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny i po czwarte – wyniki dokonanej oceny na które składają się ustalenia istnienia okoliczności faktycznych powinny być zgodne z zasadami logiki i znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne powinno wyjaśniać podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 426/12 oraz z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 41/23, CBOSA).

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę okoliczności dotyczące konieczności poszerzenia materiału dowodowego i dokonania jego prawidłowej oceny z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska o ewentualnej możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. W sytuacji pozytywnej odpowiedzi, obowiązkiem organu będzie ocena czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. W konsekwencji jeśli ustalenia doprowadzą do wniosku, że jedyną przeszkodą do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez skarżącą zasiłku stałego to organ pouczy ją o możliwości dokonania wyboru świadczenia korzystniejszego.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).