Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie wydania zaświadczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia zażalenia M. T. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 8 kwietnia 2015 r., nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. oddala wniosek M. T. o przyznanie jej od organu sumy pieniężnej.

W dniu 28 września 2015 r. M. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrywaniu jej zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 8 kwietnia 2015 r. (nr [...]) odmawiające wydania zaświadczenia i ksera wywiadu środowiskowego. Wskazała, że przez bezczynność organu odwoławczego w tej sprawie nie mogła uzyskać korzystnych dla siebie decyzji. Dnia 20 sierpnia 2015 r. wniosła ponaglenie. Organ nie poinformował jej o przyczynie bezczynności ani nie wyznaczył terminu rozpatrzenia zażalenia. Wskazała przy tym na swoją trudną sytuację życiową. Bezczynność organu uniemożliwia jej uzyskanie ubezpieczenia zdrowotnego, co może stwarzać zagrożenie dla życia i zdrowia. Na zakończenie wniosła o przyznanie odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ponieważ wniesienie skargi nie zostało poprzedzone wyczerpaniem środków warunkujących jej dopuszczalność. Skarżąca nie wezwała organu administracyjnego do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku skarg na bezczynność w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Wbrew twierdzeniu organu skarżąca pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z ponagleniem w rozpatrzeniu jej zażalenia z dnia 21 kwietnia 2015 r. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 8 kwietnia 2015 r. (nr [...]). Przedmiotowe pismo spełnia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", wobec czego skarżąca wniosła skargę spełniając przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy na wstępie wskazać, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym – w myśl art. 35 § 3 k.p.a. - powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Z akt sprawy nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze do dnia wydania niniejszego wyroku rozpoznało zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 8 kwietnia 2015 r. (nr [...]). Z akt Kolegium wynika, że zażalenie wraz z aktami sprawy – przekazane za pośrednictwem organu I instancji – wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 8 maja 2015 r. W tej sytuacji ustawowy (miesięczny) termin na załatwienie tej sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 8 czerwca 2015 r., wobec czego nie ulega wątpliwości, że organ ten pozostaje w bezczynności.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność organu, zobowiązując organ odwoławczy do rozpatrzenia zażalenia skarżącej w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1. wyroku).

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw.

W ocenie Sądu – mając z jednej strony na uwadze charakter sprawy (wydanie zaświadczenia) a z drugiej strony biorąc pod uwagę czasokres pozostawania organu w bezczynności (ponad 6 miesięcy), a także brak poinformowania skarżącej o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) – należało uznać, że organ pozostając w bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa (pkt 2. wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Odnosząc się w tym kontekście do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie na jej rzecz "odszkodowania" należy zwrócić uwagę, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi administracyjnemu kompetencji do orzekania o odszkodowaniu na rzecz osoby wnoszącej skargę na bezczynność organu lub skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W tej sytuacji wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz odszkodowania należy traktować jako wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a.

Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego – charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istnieje potrzeba zdyscyplinowania organu odwoławczego, który dopuścił się bezczynności. Jak już wyżej wskazano termin rozpatrzenia zażalenia przekroczył znacznie czas przewidziany przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięć. W ocenie Sądu sprawy dotyczące instancyjnej kontroli odmowy wydania zaświadczeń nie należą do spraw szczególnie skomplikowanych pod względem faktycznym i prawnym, co mogłoby usprawiedliwiać przekroczenie ustawowego terminu na ich rozpatrzenie.

Prewencyjny charakter grzywny, jak i podane wyżej okoliczności przemawiały, w ocenie Sądu, za wymierzeniem w niniejszej sprawie organowi odwoławczemu grzywny w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest wystarczająca do zdyscyplinowania organu odwoławczego.

Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe przyznania na rzecz skarżącej jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Z argumentacji skarżącej, zawartej we wniosku o przyznanie jej sumy pieniężnej wynika bowiem w istocie, że skarżąca oczekuje wynagrodzenia za trudną sytuację życiową, w jakiej się znalazła. Tego rodzaju argumentacja jest nie do pogodzenia z celem instytucji unormowanej w 149 § 2 in fine p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł (pkt 3. wyroku) oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej (pkt 4. wyroku).