Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych - skargę oddala -

Przedmiotem skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Fundacja") jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "[...]WINB") z dnia [...] października 2021 r. nr [...] o uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "PINB") z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] i wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych.

Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 czerwca 2021 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy dwóch obiektów budowlanych (barakowozów) pełniących funkcję obiektów letniskowych, usytuowanych na działce ew. nr [...] w obr. [...], gm. [...], stanowiącej własność Fundacji.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] PINB działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3, 4 i 5 w zw. z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.b.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – dalej w skrócie: "k.p.a."), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych realizowanych przez Fundację, związanych z budową dwóch obiektów budowlanych (barakowozów), pełniących funkcję obiektów letniskowych, usytuowanych na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], gm. [...], stanowiącej własność Fundacji.

W uzasadnieniu postanowienia PINB wyjaśnił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników inspektoratu ustalono, że na działce nr [...] usytuowane są dwa barakowozy niezarejestrowane jako środki transportu. Działka położona jest w obszarze Natura 2000 [...]. Oba barakowozy zostały wybudowane w okresie obowiązywania u.p.b., a ich budowa, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 u.p.b. wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno- budowlanej.

PINB stwierdził, że zgodnie z art. 48a u.p.b., Fundacja zobowiązana jest do podjęcia decyzji w sprawie legalizacji ww. obiektu w terminie 30 dni licząc od daty doręczenia postanowienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Fundacja zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 22 u.p.b., twierdząc, że oba barakowozy są wyłącznie eksponatami wystawowymi.

Po rozpoznaniu zażalenia, [...]WINB postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 48a ust. 1 i 3 u.p.b. - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przez Fundację związanych z budową dwóch tymczasowych obiektów budowlanych (barakowozów) pełniących funkcję użytkową budynków letniskowych o wymiarach zewnętrznych 2,52 m x 9,02 m usytuowanych na działce nr [...], poinformował, że w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektów budowlanych może złożyć wniosek o ich legalizację, ponadto w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektów budowlanych koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej.

W uzasadnieniu postanowienia [...]WINB stwierdził, że stanowisko PINB zawarte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, uzupełnienia wymaga jednak jego uzasadnienie.

W ocenie [...]WINB przedmiotowe obiekty budowlane należy zakwalifikować do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 5 u.p.b. Obiekty te posiadają dach i ściany, natomiast nie posiadają fundamentów charakterystycznych dla budynku samodzielnie przenoszących obciążenia obiektu na grunt i zapewniających stateczność obiektu, przez co obiekt ten nie jest trwale połączony z gruntem, co przesądza o ich tymczasowości. Barakowozy zostały przywiezione na teren nieruchomości odpowiednio w listopadzie 2019 r. i w sierpniu 2020 r. Zdaniem [...]WINB, biorąc pod uwagę rodzaj robot budowlanych w następstwie, których doszło do powstania na ww. działce przedmiotowych obiektów, to należy stwierdzić, że stanowiły one budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.b.

[...]WINB uznał, że budowa przedmiotowych obiektów nie została objęta wyłączeniem spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b., gdyż przepis ten zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, pod oznaczonymi warunkami, tymczasowe obiekty budowlane, których budowę zgłoszono w trybie art. 30 ust. 2 tej ustawy. W niniejszym przypadku przedmiotowe obiekty zrealizowano nie dokonując uprzedniego zgłoszenia.

W ocenie [...]WINB, obiekty budowlane nie spełniają warunków z art. 29 ust. 2 pkt 22 u.p.b., gdyż zlokalizowano je na terenie, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i nie przeznaczono go wprost na cel wystawowy. Teren położony jest w obszarze Natura 2000 [...]. Ponadto nie można uznać, aby przedmiotowe obiekty były obiektami niespełniającymi jakichkolwiek funkcji użytkowych, skoro pełnią funkcję użytkową budynków mieszkalnych letniskowych. W obiektach tych znajdują się pomieszczenia typowe dla budynków mieszkalnych, jak również wyposażone są one w instalacje elektryczne.

[...]WINB zgodził się ze stanowiskiem PINB, który wdrożył procedurę wynikającą z art. 48 u.p.b. i wydał postanowienie w trybie art. 48 ust. 1 u.p.b., umożliwiając tym samym inwestorowi i właścicielowi zalegalizowanie powstałej samowoli budowlanej. [...]WINB wskazał przy tym, że opłata legalizacyjna będzie wynosić 125.000 zł dla jednego barakowozu.

[...]WINB wyjaśnił, że z uwagi na treść art 48 ust. 3 u.p.b. należało zreformować zaskarżone postanowienie.

W ustawowym terminie Fundacja wniosła skargę na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 22 u.p.b. poprzez pominięcie przy wydawaniu powyższego postanowienia przepisu, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniących jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel.

Wobec powyższego Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Fundacja podkreśliła, że barakowozy nie posiadają pozwolenia na budowę, gdyż są częścią realizowanego przez Fundację projektu "[...]", którego celem jest pokazanie sposobu życia zgodnie z naturą, bez szkody dla środowiska naturalnego i bez zaburzania ekosystemu. Częścią tego projektu jest wystawa edukacyjno- doświadczalna, która pokazuje zwiedzającym, w jaki sposób jest możliwe życie w zgodzie z naturą. Oba barakowozy stanowią elementy tej wystawy, nie pełnią więc funkcji użytkowych i nie zmienia tego fakt, że są one przygotowane w taki sposób, aby mogły pełnić rolę użytkową, gdyż taka jest idea wystawy, aby pokazać praktyczne rozwiązania. Fundacja podkreśliła przy tym, że nawet jeśli eksponat wystawowy pełniłby czasowo, i niejako "przy okazji", jakąś funkcję użytkową, to nie można przyjmować, aby dyskwalifikowało to możliwość uznania go za eksponat wystawowy w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 22 u.p.b. Fundacja wskazała przy tym, że budynki w skansenach również posiadają teoretycznie wszelkie funkcje użytkowe.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, tak procesowego, jak i materialnego.

W sprawie jest bezsporne, że na stanowiącej własność skarżącej fundacji działce nr [...] w obr. [...] gm. [...] znajdują się dwa barakowozy niezarejestrowane jako środki transportu. Zostały przywiezione na teren działki

w listopadzie 2019 roku i sierpniu 2020 roku. Działka nr [...] znajduje się na terenie obszaru Natura 2000.

Barakowozy zostały expressis verbis zaliczone przez ustawodawcę do obiektów tymczasowych w rozumieniu art. 3 pkt 5 u.p.b.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 u.p.b.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. obiekty tymczasowe niepołączone trwale

z gruntem nie wymagają pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia w trybie art. 30 u.p.b. Jak wynika z treści art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.b. wybudowanie obiektu budowlanego bez zgłoszenia obliguje organ nadzorczy do wydania postanowienia

o wstrzymaniu budowy. W przedmiotowym postanowieniu organ ma obowiązek poinformować o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.

Sąd podziela wyrażane w judykaturze stanowisko, że w odniesieniu do takich obiektów jak barakowozy, przyczepy i inne podobne obiekty na kołach, przez ich "wybudowanie" (art. 3 pkt 6 u.p.b.) rozumie się już samo ich dostarczenie

i postawienie na gruncie, połączone z ewentualnym wykonaniem pewnych przystosowawczych robót budowlanych – wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Kr 311/21.

W takim skonfigurowaniu Sąd nie ma wątpliwości, że kwestionowane skargą postanowienie jest zgodne z prawem. W podstawie prawnej postanowienia powołano wprawdzie art. 48 ust. 1 pkt 1 u.p.b. zamiast art. 48 ust. 1pkt 2 u.p.b., niemniej nie ma to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie postanowienia wskazuje wprost, iż organ faktycznie zastosował ostatni z powołanych przepisów.

Z akt sprawy wynika że znajdujące się na działce nr [...] barakowozy nie są trwale związane z gruntem; posiadają dach, ściany, natomiast nie posiadają fundamentów; ustawione są na platformach z ceowników stalowych i na czterech kołach ustawionych bezpośrednio na gruncie oraz sześciu słupach drewnianych.

Sąd nie znajduje podstaw do respektowania twierdzeń przedstawionych

w skardze, iż rzeczone barakowozy stanowią eksponaty wystawowe w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 22 u.p.b. Stosownie do treści powołanego przepisu nie wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia tymczasowe obiekty budowlane stanowiące wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniące jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowane na terenach przeznaczonych na ten cel. Skorzystanie

z ekskluzji przewidzianej treścią art. 29 ust. 2 pkt 22 u.p.b. wymaga kumulatywnego ustalenia, że wybudowany obiekt budowlany ma charakter tymczasowy, stanowi element wystawy, nie spełnia żadnych funkcji użytkowych i został usytuowany na terenie przeznaczonym do działalności wystawowej. Z powyższego wynika, że tymczasowy obiekt wystawowy musi mieć charakter wyłącznie edukacyjny, poglądowy, z wyłączeniem możliwości jego użytkowania. Zgromadzone w toku postępowania dowody wskazują, iż wymagany układ na gruncie niniejszej sprawy nie występuje. Przedmiotowe barakowozy pełnia funkcję użytkową budynków mieszkalnych użytkowych. Znajdują się w nich pomieszczenia typowe dla pomieszczeń mieszkalnych: przedsionek z aneksem kuchennym wyposażonym

w zlew z odpływem na zewnątrz, oraz po dwa pomieszczenia z łóżkami. Barakowozy wyposażone są w kuchnie na opał (barakowóz nr 1) i kuchnię elektryczną (barakowóz nr 2) oraz w instalacje elektryczną. Przeprowadzone oględziny, a w szczególności znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna, dowodzą, że barakowozy są normalnie użytkowane. Nie ma również żadnych podstaw by przyjąć, że znajdują się na terenie przeznaczonym do działalności wystawowej. To, że właścicielem działki jest fundacja, która w celach statutowych posiada wyartykułowaną działalność wystawową nie determinuje wniosku, że każda stanowiąca jej własność nieruchomość do takiego celu służy. Wniosek w tym przedmiocie wymaga ustaleń, które na gruncie niniejszej sprawy wypadły negatywnie. Działka nr [...] nie została przeznaczona do prowadzenia na niej działalności wystawowej, z akt sprawy nie wynika, aby zorganizowano na niej jakąkolwiek wystawę, nie znajdują się na niej żadne oznaczenia, które miałyby na to wskazywać. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika natomiast, że służy ona członkom władz fundacji do celów rekreacyjnych, użytkowych. Wybudowanie na działce nr [...] dwóch barakowozów wymagało uprzedniego zgłoszenia, którego nie dokonano. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, którą należało oddalić – art. 151 P.p.s.a.