Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Ł. na postanowienie zawarte w punkcie trzecim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 65/13 zasądzające 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty K. w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 65/13 w sprawie ze skargi E. Ł. na bezczynność Starosty K. w sprawie udostępnienia informacji publicznej: 1. umorzył postępowanie w sprawie bezczynności; 2. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądził od Starosty K. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. i art. 201 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organ, którego bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy- wydanie przez organ decyzji lub udzielenie informacji publicznej, traktowane jest analogicznie jak uwzględnienie skargi przez organ we własnym zakresie. Natomiast zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do takich niezbędnych kosztów w rozpatrywanej sprawie należy uiszczony przez skarżącą wpis sądowy, natomiast wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego został złożony w dacie, gdy organ nie pozostawał już w bezczynności. Mając powyższe na uwadze oraz treść przepisu art. 200 p.p.s.a. sąd uwzględnił wniosek organu o odstąpienie od obciążania go kosztami wynagrodzenia pełnomocnika (k-33 protokół z rozprawy), uznając, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy poniesione z tego tytułu koszty nie były kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw. W konsekwencji sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi.

Skarżąca wniosła zażalenie od postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania zawartego w punkcie 3. tego wyroku. Zarzuciła mu naruszenie art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) polegające na zasądzeniu wyłącznie równowartości wpisu w sytuacji, gdy należało zasądzić ponadto również 240 zł tytułem kosztów udziału w sprawie pełnomocnika, w tym jego wkładu w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszty korespondencji, łącznie: 414,44 zł. Wniosła ponadto o rozpoznanie i uwzględnienie zażalenia, uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych w kwocie 340 zł wraz z kwotą przesłania zażalenia listem poleconym.

W uzasadnieniu wskazała, że nawet gdyby nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zasądzona kwota nie zawiera kosztów korespondencji niezbędnych do wniesienia skargi. Ponadto, pełnomocnik profesjonalny (radca prawny) przystąpił do sprawy na dobę przed rozprawą. W analogicznej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał skarżącej pełne koszty postępowania, o które wnosiła. Koszty postępowania zażaleniowego należy zasądzić analogicznie jak na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że zażalenie zawiera szereg błędów, które wskazują na nieznajomość sprawy przez pełnomocnika i potwierdzają zasadność odstąpienia przez sąd od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik upatruje zwrotu kosztów zastępstwa w uwzględnieniu skargi przez sąd, gdy tymczasem sąd umorzył postępowanie. Organ w chwili zgłoszenia się pełnomocnika nie pozostawał w bezczynności. Pełnomocnik wnosi również o zasądzenie kosztów korespondencji (koszt przesłania skargi oraz pisma procesowego), lecz do czasu zamknięcia rozprawy nie wnosił on o ich zasądzenie. Pismo nadano przesyłką kurierską, co znacznie podniosło koszty i należy ocenić to jako wydatek niepotrzebny. Pełnomocnictwo zostało udzielone prawie pół roku przed rozprawą, a więc skutek zwłoki pełnomocnika nie może obciążać organu. Przesyłką doręczono kilka pism w różnych sprawach, wobec czego nieuzasadnione jest obciążanie organu całą kwotą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie natomiast z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3, która miała miejsce właśnie w rozpatrywanej sprawie, tzn. uwzględnienie skargi przez organ do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wskazać należy, że pomimo nie sprecyzowania w art. 201 p.p.s.a. charakteru kosztów stanowiących przedmiot zwrotu względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że przepis ten, tak jak art. 200 p.p.s.a., dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych (por. M. Wierzbowski, Komentarz do art. 201 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2013, Legalis). Do takich niezbędnych kosztów w rozpatrywanej sprawie należy uiszczony przez skarżącą wpis sądowy (którego zwrot od organu sąd przyznał skarżącej), natomiast wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego został złożony w dacie, gdy organ nie pozostawał już w bezczynności. Pismo organu stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącej datowane jest na [...] maja 2013 r., rozprawa odbyła się natomiast [...] sierpnia 2013 r., a pełnomocnik przystąpił do sprawy dzień przed rozprawą. Jego udział nie okazał się zatem celowy. Organ w chwili zgłoszenia się pełnomocnika nie pozostawał bowiem w bezczynności, a sprawa była już załatwiona. Ponadto, jego udział nie okazał się kluczowy dla wyjaśnienia sprawy także ze względu na wynikający z pism brak zapoznania się ze stanem faktycznym sprawy.

Należy również wskazać skarżącej, że pismo z informacją o przystąpieniu pełnomocnika do sprawy zostało wysłane do sądu jedną przesyłką, a odnosiło się do trzech spraw. W jednej z nich, o sygn. akt II SAB/Gd 60/13 sąd przyznał skarżącej pełne koszty postępowania, w tym zwrot kosztów poniesionych w związku z opłatą za przesyłkę. Dwukrotne zasądzenie tej samej kwoty byłoby nieuzasadnione. Wskazać także należy, że koszty korespondencji nie zostały przez pełnomocnika zgłoszone przed rozprawą, toteż nie mogą one podlegać zwrotowi. Przekazanie pism do sądu przesyłką kurierską (dla pewności dotarcia ich przed rozprawą) w sytuacji udzielenia pełnomocnictwa z prawie półrocznym wyprzedzeniem również należy ocenić jako nadmierne generowanie kosztów, nie mieszczące się w granicach celowego dochodzenia praw. Odnośnie natomiast do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (o sygn. akt II SAB/Kr 84/13), na które powołuje się skarżąca, należy wskazać, że zapadło ono w nieco innym stanie faktycznym i jego podstawą było orzeczenie o innej treści – zobowiązujące organ do załatwienia sprawy, nie zaś umarzające postępowanie ze względu na załatwienie sprawy przez organ.

Odnosząc się zaś do wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że w świetle art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania pomiędzy stronami, które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Nie budzi wątpliwości fakt, iż przepisy z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2004 r., sygn. akt FZ 504/04 oraz postanowienie z 21 września 2011 r., sygn. akt II FZ 473/11, a także postanowienie NSA z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 395/12).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.