Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 października 2025 r., sygn. akt I SA/Go 182/25 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 31 marca 2025 r., nr 9004-2024-0144 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 21 października 2025 r., sygn. akt I SA/Go 182/25, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek "D." sp. z o.o. w S. o wyłączenie sędziów WSA w Gorzowie Wielkopolskim: Dariusza Skupienia, Aliny Rzepeckiej i Jacka Niedzielskiego, w sprawie ze skargi "D." sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze (dalej: organ) z dnia 31 marca 2025 r., nr 9004-2024-0144 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie sędziego na mocy art. 19 p.p.s.a. może mieć miejsce nie tylko w związku z jego osobistym stosunkiem do strony postępowania sądowoadministracyjnego lub jego przedstawiciela, ale także z powodu istnienia innych okoliczności, które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Muszą to być jednak okoliczności obiektywnie istniejące. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości.

Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącej o wyłączenie ww. sędziów WSA uzasadniony został udziałem tych sędziów spółki w rozpoznaniu sprawy K. M., M. M. oraz B. M. w dniu 2 października 2025 r. i w ocenie wnioskodawcy skład orzekający już przesądził w sprawie o stworzeniu sztucznych warunków ze stroną w porozumieniu z ww. osobami.

Zdaniem Sądu I instancji wniosek skarżącej nie uzasadnia w żaden sposób okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Również z treści złożonego do akt sprawy oświadczeń sędziów WSA nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. W ocenie Sądu poglądy prawne sędziego wyrażone w jego wcześniejszych orzeczeniach nie stanowią wystarczającej podstawy do jego wyłączenia od udziału w niniejszej sprawie. Skarżący nie podał innych okoliczności, które mogłyby wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziów. Wskazane we wniosku z 8 października 2025 r. sformułowania wzięte w cytat, w ocenie Sądu, nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziów. W istocie argumentacja przedstawiciela skarżącej Spółki stanowi przejaw jego subiektywnych odczuć, które nie znajdują oparcia w obiektywnych okolicznościach. Stanowisko skarżącej to efekt niezadowolenia ze sposobu prowadzenia i zakończenia postępowania sądowego w innych sprawach rozstrzygniętych przed tut. Sądem.

Skarżąca spółka wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów WSA: Dariusza Skupienia, Aliny Rzepeckiej oraz Jacka Niedzielskiego, ewentualnie o uchylenie zaskarżanego postanowienia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez oddalenie przez Sąd I instancji wniosku o wyłączenie sędziów WSA: Dariusza Skupień, Aliny Rzepeckiej oraz Jacka Niedzielskiego z uwagi na uznanie, że okoliczności wskazane we wniosku o wyłącznie nie mają zdaniem Sądu waloru obiektywnego lecz stanowią wyraz subiektywnego odczucia przedstawiciela Spółki będącego wynikiem niezadowolenia z rozstrzygnięcia spraw M. M., B. M. oraz K. M., gdy tymczasem okoliczności wskazane we wniosku o wyłączenie stanowią obiektywne przesłanki do wyłączenia sędziów, tym bardziej, że ten sam Sąd wydał wyroki w sprawie D. M., P. M. oraz O. M. i przesądził już zatem, że m.in. skarżący brał udział w tworzeniu sztucznych warunków w stanie faktycznym określonej sprawy, w realiach sprawy sędziowie WSA mają wykreowany pogląd (całkowicie wadliwy) na temat rzekomego stworzenia sztucznych warunków między innymi przez "D." sp. z o.o., a wobec powyższego wniosek o ich wyłącznie ma całkowicie uzasadnione i obiektywne podstawy. Utrzymanie wadliwego rozstrzygnięcia naruszy prawo skarżącego do sprawiedliwego postępowania;

2. art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy w sprawie mamy do czynienia z sytuacją istnienia okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów WSA w danej sprawie bowiem w sprawie mamy do czynienia ze specyficznymi postępowaniami, w których dokonuje się oceny tego rzekomo istniejącego porozumienia w zakresie tzw. układania sztucznych warunków, faktycznie zatem postępowanie sądowo - administracyjne w niniejszej sprawie będzie miało charakter wyłącznie iluzoryczny, bowiem Sędziowie nie dokonają odmiennej oceny niż taką którą już wyrazili, natomiast w tego rodzaju sytuacjach usprawiedliwionym jest zapewnienie stronie prawa do sprawiedliwego postępowania. Kluczowym jest to, że tak naprawdę sędziowie w innych sprawach już uznali, że spółka "D." sp. z o.o. jest współuczestnikiem stworzonych w 2022 r. sztucznych warunków (z czym Spółka w całości się nie zgadza).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie .

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).

Z treści wniosku wynika, że podstawy do wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie skarżąca spółka upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie skarżąca uznaje fakt, że sędziowie składu orzekającego, których dotyczy wniosek o wyłączenie orzekali w sprawach K. M., M. M. i B. M. rozpoznawanych w dniu 2 października 2025 r., a więc mają już wyrobiony pogląd w sprawie o stworzeniu sztucznych warunków ze skarżącą spółką w porozumieniu z ww. osobami. Zdaniem skarżącej wywołuje to uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów w sprawie, co powoduje konieczność ich wyłączenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącą okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw osób, które w jakiś sposób były powiązane ze skarżącą spółką, o podobnym stanie faktycznym i problemie prawnym wyrażając przy tym określone poglądy prawne.

Wyrobienie sobie poglądu co do określonego materiału dowodowego jest naturalną konsekwencją jego oceny i samo przez się nie oznacza, że w innej sprawie - o zbliżonym, czy nawet tożsamym materiale dowodowym - sędzia może z powodu tej wcześniejszej wiedzy nie kierować się obiektywizmem (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I FZ 133/19). Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10).

Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach skarżącej byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).

Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że sędziowie, których wyłączenia domagała się skarżąca, złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie.

Wobec powyższego żaden z zarzutów zażalenia nie zasługiwał na uwzględnienie. W takim zatem stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.