Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia 27 marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewoda decyzją z 27 marca 2017 r. na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. "c" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2017 roku orzekającej o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustalono następujący stan faktyczny i prawny w sprawie.

J. K.15 września 2016 roku, zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. W dniu 17 lutego 2017 roku przedłożył w Grodzkim Urzędzie Pracy pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 lutego 2017 roku, potwierdzające okres ubezpieczenia oraz wysokość podstaw składek odprowadzonych przez płatnika B Sp. z o.o. Jednocześnie J. K. oświadczył, że w ZUS otrzymał informację, że nie są w stanie udzielić informacji na temat odprowadzonej składki na Funduszu Pracy.

W związku z powyższym organ I instancji Prezydent Miasta orzekł decyzją o odmowie przyznania J. K. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

J. K. wniósł odwołanie od tej decyzji. Podniósł, iż w okresie od 1 kwietnia 2015 roku do 24 maja 2016 roku, wykonywał pracę w ramach umowy zlecenia w firmie B Sp. z o.o. i otrzymywał wynagrodzenie równe minimalnemu wynagrodzeniu obowiązującemu w wymienionych latach. Przyznał, że nie udało mu się otrzymać od pracodawcy ani od ZUS informacji o tym, że pracodawca opłacał składki na Fundusz Pracy. Natomiast decyzja o odmowie przyznania zasiłku jest dla niego krzywdząca.

Wojewoda rozpoznając odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta wskazał, że do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków: pierwszy z art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz któregokolwiek warunku (osobno lub łącznie) z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. od "a" do "i", ust. 2 pkt od 1 do 8 ustawy.

W sprawie decydujący, zdaniem Wojewody jest przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy w brzmieniu: prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania

zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres co najmniej 365 dni (...)

c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota, co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2.

Organ odwoławczy wskazał, że istotne znaczenie w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy. Od dnia dokonania czynności rejestracji liczony jest 18 - miesięczny okres, badany następnie pod kątem spełnienia przesłanek do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej 15 września 2016 roku. Tym samym badany okres 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania J. K., to w rozstrzyganym przypadku okres od 14 marca 2015 roku do 14 września 2016 roku. Organ odwoławczy ustalił, że w okresie tym skarżący wykonywał pracę na podstawie umów zlecenia na rzecz:

1/ A przez okres od 8 lutego 2016 roku do 12 sierpnia 2016 roku. Od przychodu z tytułu zawartych umów zostały odprowadzone składki społeczne, składki zdrowotne oraz składka na FP (zaświadczenie z firmy A W. S., z 20 września 2016 roku);

2/ M Sp. z o.o. przez okres od 20 lutego 2014 roku do 24 maja 2016 r. Od przychodu z tytułu umowy zlecenia nie były odprowadzane składki na Fundusz Pracy (zaświadczenie o dochodach z firmy M Sp. z o.o. z 31 sierpnia 2016 r),

3/ B Sp. z o.o. przez okres od 1 kwietnia 2015 roku do 24 maj 2016 roku (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 lutego 2017 roku informujące, iż płatnik składek B od powyższej umowy odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe. Nie odprowadził składki na Fundusz Pracy),

4/ I S.A. w wymaganym okresie od 14 marca 2015 roku do 31 maja 2015 roku. Składki na Fundusz Pracy były odprowadzone w miesiącu marcu 2015 roku (zaświadczenie z firmy I S.A. z 31 sierpnia 2016 roku).

W ocenie Wojewody należało odmówić skarżącemu prawa do zasiłku z uwagi na brak uiszczenia składki na Fundusz Pracy. Brak uiszczenia składki na Fundusz Pracy powoduje brak możliwości zaliczenia okresu pracy na podstawie umowy zlecenia do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Z przedstawionych dokumentów wynika, że pracodawca M Sp. z o.o. oraz B Sp. z o.o. w ramach umów zlecenia nie odprowadzali składek na Fundusz Pracy.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt III SA/Kr 1608/13 gdzie stwierdzono, że. "Podstawowym warunkiem do uzyskania prawa do zasiłku jest zatrudnienie przez wyznaczony przez ustawę okres, osiąganie w tym czasie wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości tj. w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz opłacanie składek na Fundusz Pracy. Konieczne jest, aby warunki te zaistniały łącznie". Organ odwoławczy ustalił, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. K. domagając się weryfikacji dokumentów zgromadzonych w sprawie i przyznania mu zasiłku od daty rejestracji w Urzędzie Pracy. Podniósł, że w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 24 maja 2016 r. wykonywał pracę w ramach umowy zlecenia w firmie B Sp.z.o.o. Do dnia dzisiejszego skarżącemu nie udało się ani od pracodawcy ani od ZUS otrzymać informacji o tym, że pracodawca opłacał składki na fundusz pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi, – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.; zwanej dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, natomiast w myśl § 3 tego artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzje Prezydenta Miasta z [...] 2017 roku, którą orzeczono o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Strona skarżąca składając skargę kwestionuje okoliczność niezaliczenia jej do okresu zatrudnienia pracy wykonywanej podstawie umowy zlecenia. Stwierdzić należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c powołanej ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2.

W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd dokonując wykładni przepisów prawa winien zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości zawartych w Konstytucji RP (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08).

Stosownie do treści art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Konstytucja regulując prawa osób, które utraciły pracę i uzyskały status bezrobotnego przyznaje im prawo do zabezpieczenia, odsyłając w tym zakresie do ustawy - w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przybiera ono postać zasiłku dla bezrobotnych. Odwołać się trzeba do konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W doktrynie przyjmuje się, że oznacza to nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M. Masternak-Kubiak (w:) B. Banaszak (red.), A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 121). Należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

2) w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:

a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie, co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni,

b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości, co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota, co najmniej ch minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2,

d) opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,

g) opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie niewymienionym w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia,

h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant,

i) był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.

W ocenie Sądu działalność organów administracyjnych nie poddaje się kontroli sądowej. Zdaniem Sądu sporna kwestia została rozstrzygnięta na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, Organy obu instancji nie ustaliły okresu zatrudnienia skarżącego w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania. Organ I instancji w lakonicznym uzasadnieniu decyzji w ogóle nie podał, w jakich okresach skarżący pracował, stwierdzając jedynie, ze J. K. nie wykazał w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania 365 dni zatrudnienia. Natomiast Wojewoda podał okresy zatrudnienia skarżącego, ale nie wskazał czy przesłanka zatrudnienia przez 365 dni została spełniona, szczególnie jakie J. K. osiągał w tych okresach wynagrodzenie a więc czy osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, co jest warunkiem koniecznym przyznania zasiłku i w zasadzie wystarczającym, o czym niżej do przyznania zasiłku.

Sąd nie podziela stanowiska Wojewody, że podstawowym warunkiem do uzyskania prawa do zasiłku jest zatrudnienie przez wyznaczony przez ustawę okres, osiąganie w tym czasie wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości tj. w kwocie, co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz opłacanie składek na Fundusz Pracy i konieczne jest, aby warunki te zaistniały łącznie. Przesłanki opłacania składek na Fundusz Pracy są określone w art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Przepis ten w zasadniczej części nie wskazuje, kto ma opłacać składki na Fundusz Pracy, a już na pewno nie wskazuje konsekwencji nieopłacenia tych składek. Obowiązek płacenia składek na Fundusz Pracy jest ujęte różnie. Jedynie pod lit. g ustawodawca wskazuje na podmiot (był zatrudniony za granicą) i używa określania czasownikowego "opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem. W pozostałych nie wskazuje kto ma opłacać tą składkę wskazuje się jedynie na obowiązek opłacania lub jego brak. Pod lit. a) jest mowa o obowiązku obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, przepis ten dotyczy pracodawcy. W pod lit. b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc takim przypadku nie ma obowiązku płacenia składki na Fundusz Pracy. pod lit. c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2.

Odnośnie przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu niedopuszczalna jest interpretacja, że na zleceniobiorcę nałożony jest obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Obowiązek ten spoczywa na zleceniodawcy, prawodawcy. To ZUS w przypadku niepłacenia składek ma obowiązek działania. Informuje Urząd Skarbowy, który obciąża konto nierzetelnego pracodawcy. Jest oczywiste, że nie wykonanie tego obowiązku przez pracodawcę czy zleceniodawcę nie może obciążać pracownika (zleceniobiorcę).

Rozpoznając sprawę ponownie organ obowiązany będzie do wydania decyzji zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Sąd w niniejszym orzeczeniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.