Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Joanna Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Geodety Kraju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 819/16 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 819/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju z [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

T. G. w piśmie z [...] września 2015 r. wniósł, na podstawie art.145 § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z [...] czerwca 2015 r. nr [...] o odmowie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] postanowieniem z [...] października 2015 r. wznowił postępowanie. Decyzją z [...] listopada 2015 r., wydaną na podstawie art.151 § 1 pkt 1 K.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] sierpnia 2015 r., stwierdzając niewystąpienie podstaw prawnych do uchylenia opartych na art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a.

T. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Główny Geodeta Kraju decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] uchylił decyzję z [...] listopada 2015 r. i umorzył postępowanie I instancji. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca ograniczył się wyłącznie do wymienienia przepisów K.p.a., definiujących podstawy wznowienia, tj. art.145 § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 K.p.a., nie wskazując przy tym konkretnych okoliczności, z którymi wystąpienie tych podstaw w niniejszej sprawie należałoby łączyć. Oznacza to, że nie zostały spełnione warunki formalne do wznowienia postępowania administracyjnego, a tym samym prowadzenie takiego postępowania jest bezprzedmiotowe.

T. G. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej niezgodność z prawem.

Główny Geodeta Kraju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podniosła, że wbrew ocenie organu odwoławczego, wnosząc o wznowienie postępowania skarżący wskazał dwie okoliczności, stanowiące przesłanki wznowienia, tj. przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (brak udziału skarżącego w postępowaniu zwyczajnym) oraz przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (skarżący zwraca uwagę na fałszerstwo testamentu), które były podstawą wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 105 § 1 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podzielił oceny organu co do braku przesłanek do wszczęcia postępowania z powodu niewskazania przez skarżącego ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. Sąd uznał wprawdzie za trafną ocenę organu odwoławczego, że okoliczności takich nie wskazuje wniosek o wznowienie z [...] września 2015 r., w którym skarżący ograniczył się do ogólnego przywołania art.145 § 1 pkt 1, 2, 3 i 5 K.p.a. i w sposób ogólny zarzucił decyzji z [...] sierpnia 2015 r. naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów materialnych, to jednak konkretyzacji przesłanek wznowieniowych można doszukać się w piśmie skarżącego z [...] stycznia 2016 r. Zostało ono złożone w odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego z [...] stycznia 2016 r. do wyjaśnienia podstaw wniosku. Z pisma z [...] stycznia 2016 r. wynika zaś, że skarżący zarzuca sfałszowanie testamentu (testamentów), na podstawie których E. W., S. W. i M. W. wywiedli swój interes prawny w sprawie ewidencyjnej, zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2015 r. dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...] w T. W ocenie Sądu zarzut ten odpowiada przesłance wznowieniowej, o której mowa w art.145 § 1 pkt 1 ewentualnie art.145 § 1 pkt 5 K.p.a. Podniesienie tego rodzaju okoliczności przez skarżącego (niezależnie od lakoniczności twierdzeń skarżącego) uniemożliwia przyjęcie, że skarżący nie wskazał przesłanki wznowieniowej, czego następstwem miałaby być niedopuszczalność zarówno wznowienia postępowania, jak i merytorycznej weryfikacji zarzutu. Kwestie podniesione przez skarżącego powinny być zatem traktowane jako wskazanie przesłanki wznowienia. Sąd wskazał dalej, że z art.145 § 2 i 3 K.p.a. wynika, że za wyjątkiem sytuacji tam wymienionych, sfałszowanie dowodów musi znaleźć potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub innego organu. Tym samym prawidłowe rozpatrzenie przez organ odwoławczy podniesionego przez skarżącego zarzutu powinno obejmować wezwanie skarżącego do jednoznacznego wykazania, czy posiada on wiedzę na temat orzeczenia sądu lub innego organu, stwierdzającego sfałszowanie testamentu (testamentów) lub postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, na podstawie których E. W., S. W. i M. W. wywiedli swój interes prawny w sprawie ewidencyjnej zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2015 r., ewentualnie na temat okoliczności, o których mowa w art.145 § 3 K.p.a. Jednocześnie skarżący powinien wykazać, że wiedzę na temat w/w orzeczenia sądu lub innego organu, ewentualnie na temat okoliczności, o których mowa w art.145 § 3 K.p.a., powziął w terminie wskazanym w art.148 § 1 K.p.a., liczonej wstecz od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Sąd zwrócił uwagę, że pisma procesowe składane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżący zarzucił organowi prowadzącemu postępowanie zakończone decyzją z [...] sierpnia 2015 r. pozbawienie go udziału w tym postępowaniu, co wypełniałoby przesłankę wznowienia przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Po pierwsze, z akt postępowania zwyczajnego jednoznacznie wynika, że skarżący brał w nim udział (w szczególności składając odwołanie od decyzji Starosty), po drugie, wprawdzie w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z [...] marca 2015 r. skarżący istotnie podniósł zarzut oparty na art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., niemniej zawarte w piśmie żądanie wznowienia postępowania w oczywisty sposób nie dotyczyło postępowania zakończonego decyzją z [...] sierpnia 2015 r., a przyjęcia do zasobu geodezyjnego i kartograficznego wymienionego we wniosku operatu ewidencyjnego.

Sąd mając na uwadze powyższe okoliczności uznał, że skarżący wskazał ustawowe przesłanki wznowienia, co obligowało organ do ich merytorycznego ocenienia i wydania decyzji, o której mowa w art. 151 K.p.a.

Główny Geodeta Kraju wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie prawa procesowego przez nieuzasadnione zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", tj. przez uwzględnienie skargi i przyjęcie, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiło inne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania;

2) naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 K.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że hipotezą normy z tego przepisu objęta jest również sytuacja, gdy strona twierdzi jedynie, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są sfałszowane, a w konsekwencji na niewłaściwym zastosowaniu tej normy w sprawie przez przyjęcie, że twierdzenia przedstawione przez skarżącego w piśmie z [...] stycznia 2016 r. stanowią wskazanie przesłanki opisanej tym przepisem, uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną;

3) naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 2 K.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przez przyjęcie, że postępowanie w sprawie może zostać wznowione przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, w sytuacji gdy nie zachodzą przesłanki określone tym przepisem, a mianowicie sfałszowanie dowodu nie jest oczywiste, a wznowienie postępowania nie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia łub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego;

4) naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że hipotezą normy z tego przepisu objęta jest również sytuacja, gdy strona twierdzi jedynie, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a w konsekwencji na niewłaściwym zastosowaniu tej normy w sprawie poprzez przyjęcie, że twierdzenia przedstawione przez skarżącego w piśmie z [...] stycznia 2016 r. stanowią wskazanie przesłanki opisanej tym przepisem, uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną;

5) naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przez przyjęcie, że okoliczności przedstawione przez skarżącego w piśmie z [...] stycznia 2016 r. nie były znane organowi wydającemu decyzję;

6) naruszenie prawa materialnego - art. 105 § 1 w związku z art. 149 § 2 K.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie normy z tego przepisu przez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania i że istnieją podstawy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, w sytuacji gdy zarówno w podaniu o wznowienie postępowania, jak również w kolejnych pismach wnioskodawcy składanych w toku postępowania, nie zostały wskazane ustawowe podstawy wznowienia.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w trybie art. 188 P.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących w tym zakresie norm oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 182 § 2 powołanej ustawy, należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej według wskazanych powyżej kryteriów należało uznać je za niezasadne. W skardze kasacyjnej wskazano obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 P.p.s.a., choć wymienione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa należało zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania. W odniesieniu do kryterium klasyfikacji przepisów prawa Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uchwale z 20 maja 2010 r. sygn. akt II OPS 5/09, że w doktrynie odrzuca się przyjęcie - jako wyłącznego kryterium klasyfikacji przepisów prawa - miejsca zamieszczenia w regulacji ustawowej materialnoprawnej czy regulacji procesowoprawnej. Rozważając relacje pomiędzy przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego, wskazuje się na pogląd uznający konieczność odróżnienia wielkich linii, podstawowych założeń od innych kwestii, mających znaczenie tylko służebne. Prowadzi to do klasyfikacji norm prawnych na normy zwane normami prawnymi w ścisłym znaczeniu albo normami substancjalnymi i normy konstruktywne, czyli instrumentalne. W nauce prawa procesowego cywilnego do norm prawa w ścisłym znaczeniu zalicza się normy regulujące bezpośrednio stosunki życia społecznego, określające zachowanie jednostek wobec siebie i państwa, nakładające prawa i obowiązki. Normy instrumentalne regulują stosowanie tych pierwszych norm, jak również zapewniają przestrzeganie zasad, na jakich oparty jest porządek prawny. Do norm instrumentalnych należą zarówno reguły, które wprowadzają w życie normy w ścisłym znaczeniu i oznaczają zakres ich działania, np. normy, które urządzają funkcje ustawodawcze, jak i normy, które organizują środki służące do zapewnienia stosowania norm, jak normy wykonawcze i procesowe. Normy prawa procesowego to normy instrumentalne, które służą urzeczywistnieniu norm prawnych w ścisłym tego słowa znaczeniu. Podstawą zatem klasyfikacji przepisów prawa jest przedmiot regulacji.

Przy czym błędne zakwalifikowanie przepisu do mającego charakter prawa materialnego, zamiast prawa procesowego, nie zwalnia samo przez się Naczelnego Sądu Administracyjnego od potrzeby jego oceny.

Analizując postawione zarzuty należy podkreślić jeszcze, że podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nawiązuje do naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Podnosząc więc zarzut naruszenia przepisów postępowania, należy w skardze kasacyjnej wskazać przepisy procedury sądowej. Zarzut naruszenia przepisu postępowania wznowieniowego uregulowanego w K.p.a. nie może być skutecznie podnoszony, gdyż przepisy postępowania administracyjnego nie znajdują zastosowania podczas procedowania sądowoadministracyjnego. Przepisy K.p.a. nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym, nie mogą więc być naruszone przez sąd administracyjny; ich naruszenie w postępowaniu prowadzonym przez organy administracji, a nie przez sąd, nie może stanowić zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2004 r., GSK 125/04 - ONSAiWSA 2004 nr 3 poz. 67). Kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 14 str. 632).

Odniesienie się zatem przez Sąd II instancji do powołanych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt i 5, § 2, art. 149 § 2 i art. 105 § 1 K.p.a. byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby łącznie z tymi przepisami został przywołany - jako naruszony - przepis procedury P.p.s.a. Takim przepisem w niniejszej sprawie mógł być art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez wykazanie jego błędnego zastosowania. Autor skargi kasacyjnej postawił wprawdzie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jednak nie powiązał go z naruszeniem innych przepisów postępowania administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie może zaś być samodzielną podstawą kasacyjną. Ze względu na swój ogólny charakter, przesądzający jedynie o rodzaju rozstrzygnięcia, może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w powiązaniu z innymi przepisami postępowania bądź przepisami materialnymi (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1480/07 - LexPolonica nr 2035068). Tym samym błędne - w ocenie autora skargi kasacyjnej - uchylenie decyzji organu odwoławczego spowodowane tym, że była ona prawidłowa, nie może polegać samo w sobie na wadliwym zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., lecz na błędzie popełnionym w fazie kontroli decyzji. Z tego powodu zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Wracając do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5, § 2, art. 149 § 2 i art. 105 § 1 K.p.a., które modelowo - na gruncie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - mogą być zarzutami skutecznymi jedynie wówczas, gdy zostaną jednocześnie powiązane z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, odwołać się trzeba do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1. Wskazano w niej, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd I instancji przepisów K.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów P.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (por. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i s. 38-39).

W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, mimo że nie został powiązany z zarzutem naruszenia odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, powinien być zatem w świetle powyższego potraktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów K.p.a. przez Sąd I instancji.

Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powyższych przepisów w dokonaniu przez Sąd I instancji wadliwej ich wykładni bądź niewłaściwym ich zastosowaniu, co prowadzi do uznania, że twierdzenia skarżącego zawarte w piśmie z [...] stycznia 2016 r. o ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy na podstawie sfałszowanych dowodów i pojawieniu się istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, stanowią wskazanie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lub 5 K.p.a. Istota sformułowanego zarzutu i jego uzasadnienie wskazują, że kwestią wątpliwą w uznaniu skarżącego kasacyjnie organu pozostaje fakt uznania przez Sąd I instancji okoliczności wskazanych we wniosku o wznowienie za takie, które mogą być zakwalifikowane jako podstawy wznowieniowe, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lub 5 K.p.a. Zarzut skargi kasacyjnej nie dotyczy tym samym błędnej wykładni powołanych przepisów ani ich błędnego zastosowania, lecz zmierza do zakwestionowania przyjętej przez Sąd oceny skuteczności żądania dotyczącego wznowienia postępowania, przez przyjęcie, że żądanie zawarte we wniosku z [...] września 2015 r. zostało uzupełnione na skutek wskazania w piśmie z [...] stycznia 2016 r. nowych okoliczności. W rzeczywistości zatem zarzut ten zmierza do zakwestionowania prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy. W związku z tym należy podkreślić, że ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej, dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 czy art. 107 § 3 K.p.a., czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Argumenty takie zostały podniesione, ale w ramach zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. Sąd I instancji jednak nie stosował jeszcze tych przepisów ani nie dokonywał ich wykładni. Rozważał tylko ich stosowanie w razie prawidłowego ustalenia przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji podniesione w tym zakresie zarzuty naruszenia wskazanych przepisów postępowania nie mogły osiągnąć skutku.

Stan faktyczny sprawy nie został zakwestionowany, co oznacza, że żądanie skarżącego zostało uzupełnione o okoliczności przedstawione w piśmie z [...] stycznia 2016 r. Skarżący zarzucił w nim sfałszowanie testamentu (testamentów), na podstawie których E. W., S. W. i M. W. wywiedli swój interes prawny w sprawie ewidencyjnej, zakończonej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] sierpnia 2015 r., dotyczącej działek nr [...],[...],[...] w T. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności te powinny być ocenione w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 (w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) lub pkt 5 K.p.a. (w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Rację ma Sąd I instancji, że podniesienie tego rodzaju okoliczności przez skarżącego (niezależnie od ich lakoniczności) uniemożliwia przyjęcie, że skarżący nie wskazał przesłanki wznowieniowej, czego następstwem miałaby być niedopuszczalność zarówno wznowienia postępowania, jak i merytorycznej weryfikacji zarzutu. Dopiero w zależności od tych ustaleń możliwa bowiem będzie ocena, czy wskazane okoliczności mogą stanowić podstawy wznowieniowe zawarte w tych przepisach.

Podobnie jak rozważania Sądu I instancji co do możliwości zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lub 5 K.p.a. należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 2 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Nie można przenosić na problem możliwości wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa następczych rozważań Sądu dotyczących kwalifikacji podstawy wznowieniowej w oparciu o okoliczności przedstawione przez skarżącego, zwłaszcza w sytuacji, gdy Sąd wytknął nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, tj. nie stwierdził braków formalnoprawnych wniosku.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma to, że przedmiotem zaskarżenia do Sądu Wojewódzkiego była decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym. Podkreślenia wymaga przede wszystkim to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148, organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 K.p.a.

Z powyższych powodów nie można przyznać racji skarżącemu kasacyjnie organowi, że wniosek o wznowienie nie spełniał warunków formalnych skoro skarżący, pomimo wezwania organu z [...] stycznia 2016 r. o przedstawienie okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, nie załączył do pisma z [...] stycznia 2016 r. żadnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie testamentów, ani też nie przedstawił okoliczności świadczących o oczywistości takiej okoliczności. Podnoszone przez skarżący kasacyjnie organ okoliczności, że zawarte w piśmie z [...] stycznia 2016 r. informacje wręcz potwierdzają, że wnioskodawca nie posiada dokumentu stwierdzającego fakt fałszerstwa, a ma jedynie pewne domniemania w tym zakresie i dopiero oczekuje ich potwierdzenia w odpowiednim postępowaniu karnym (wskazywana konieczność wniosku do Prokuratury), są tymi właśnie kwestiami, które powinny być przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 K.p.a. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty czy też zarzuty mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanka wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna) – powoływany przez Sąd I instancji wyrok z 12 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 2598/10.

Tym samym nie można podzielić zasadności zarzutu naruszenia art. 105 § 1 w związku za art. 149 § 2 K.p.a. i nie można uznać, że prowadzenie postępowania wznowieniowego w sprawie jest bezprzedmiotowe.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych, na mocy art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.