IV SA/Wr 349/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-03-27	
Data wpływu	2023-06-14	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6330 Status  bezrobotnego	
Hasła tematyczne	Samorząd terytorialny	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	*Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 690;  art. 33 ust. 4 pkt 4; Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr ZP-P.8640.91.2023.GJ w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej A. B. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
W dniu 10 września 2014 r. A. B. stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu w celu rejestracji jako osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia 10 września 2014 r. nr SR.610-180313/00047/2304/09/14/9/2014 strona została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Kolejny termin stawiennictwa w urzędzie pracy wyznaczono na dzień 9 lutego 2023 r.

Decyzją z dnia 20 lutego 2023 r. nr SZ.6101.5952.2023.ZS prezydent Miasta Wrocławia na podstawie m. in. art. 33 ust. 4 pkt 4 oraz ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) orzekł o utracie przez zainteresowaną statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 lutego 2023 r., ponieważ zainteresowana nie stawiła się w PUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie co najmniej 180 dni od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyniku ponownej rejestracji.

W odwołaniu wyjaśniono, że zainteresowana nie jest wstanie napisać pisma urzędowego, rozumie jednak jego treść. Zainteresowana (35 lat) cierpi na wrodzoną afazję motoryczną na tle dziecięcego porażenia mózgowego. W 2016 r. była hospitalizowana w szpitalu [...] z powodu natręctw i zaburzeń somatycznych, a do dzisiaj przyjmuje lek [...]. Ma duże problemy komunikacyjne w mowie i piśmie, często popełnia błędy w rozumieniu poleceń oraz przestrzeganiu terminów i obowiązków dnia codziennego. Nad koordynacją i ułatwieniem rozumienia i wypełniania codziennych obowiązków czuwała matka zainteresowanej, która zmarła po sześciu latach choroby onkologicznej pod koniec października 2022 r. Po jej śmierci jej obowiązki wobec córki przejął ojciec zainteresowanej. W dniu 5 grudnia 2022 r. sąd przyznał zainteresowanej rentę socjalną po wielu latach ubiegania się o rentę. Zainteresowana nigdy nie przepracowała jednego dnia i nie dostała od Państwa złotówki. Ojciec zainteresowanej nie dostał z PUP – u żadnej informacji o terminie następnej wizyty w Urzędzie. Tego rodzaju sprawami wcześniej interesowała się matka zainteresowanej, która przed śmiercią przekazała, że jak córka otrzyma rentę socjalną to nie będzie musiała kontaktować się z Urzędem Pracy. Zainteresowana wniosła o uwzględnienie odwołania z uwagi na trudną sytuację życiową po śmierci matki.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr ZP-P.8640.91.2023.GJ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że termin zgłoszenia się do Urzędu Pracy wyznaczono zainteresowanej na dzień 9 lutego 2023 r., a zainteresowana poświadczyła otrzymanie tej informacji własnoręcznym podpisem na oświadczeniu z dnia 20 października 2022 r. Zainteresowana została poinformowana nie tylko w dniu rejestracji, ale także ponownie w dniu 20 października 2022 r. o skutkach prawnych niestawiennictwa oraz o tym, że może usprawiedliwić swoje niestawiennictwo w okresie do 7 dni od dnia niezgłoszenia się. Argumenty podane w odwołaniu, że powodem niezgłoszenia się w dniu 9 lutego 2023 r. do Urzędu Pracy były jej problemy zdrowotne, sadowe oraz sprawy rodzinne związane ze śmiercią matki mogłyby zostać uwzględnione jako uzasadniona przyczyna niestawiennictwa, gdyby strona w okresie do 7 dni powiadomiła Urząd Pracy o swojej sytuacji. Zainteresowana w okresie do 7 dni od dnia niezgłoszenia się w Urzędzie Pracy nie usprawiedliwiła niestawiennictwa. Termin ten jest terminem prawa materialnego, a ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewiduje możliwości jego przywrócenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 61 § 4 k.p.a. przez brak zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej;

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez błędne przedstawienie stanu faktycznego sprawy, tj. uznanie że skarżąca była świadoma wyznaczonego terminu, pomimo że jest ona osobą niepełnosprawną, skrajnie uzależnioną od opiekuna; przyjęcie że skarżąca została poinformowana o skutkach prawnych niestawiennictwa pomimo jej niepełnosprawności; przyjęcie, że usprawiedliwienie może być zasadne, gdyby zostało złożone w terminie 7 dni od dnia niestawiennictwa, bowiem przeszkoda w braku świadomości o wyznaczeniu terminu trwała do zawiadomienia o utracie statusu osoby bezrobotnej; uznanie że skarżąca po raz drugi nie stawiła się w Urzędzie, podczas gdy organ nie wskazuje, kiedy nastąpiło pierwsze niestawiennictwo;

- art. 7 i 77 § 1 oraz art. 8 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. zaniechanie liczenia 7 – dniowego terminu do usprawiedliwienia od chwili ustania usprawiedliwionej przeszkody, zaniechanie zbadania przyczyn niestawiennictwa skarżącej, zaniechanie ustalenia okoliczności dotyczących możliwości zrozumienia polecenia oraz stawienia się na spotkanie bez pomocy opiekuna; zaniechanie ustalenia czy osoba sprawująca opiekę miała wiedzę o terminie spotkania; wyprowadzenia błędnych skutków ze złożonego przez skarżącą podpisu pod informacja o terminie następnego spotkania;

- art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie niepełnego uzasadnienia decyzji;

- art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 2 Konstytucji RP i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie, że bieg siedmiodniowego terminu rozpoczyna się od daty wyznaczonego stawiennictwa w Urzędzie Pracy, a nie od daty ustania usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa;

- art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 7a § 1 k.p.a przez zaniechanie zastosowania zasady in dubio pro libertate;

- art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez uznanie za zasadne odebranie statusu bezrobotnego skarżącej.

Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo – [...[ z dnia 25 marca 2022 r. na okoliczność aktualnego stanu zdrowia skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca, naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.), dalej u.p.z. Stosownie do art. 33 ust. 1 u.p.z. powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.z. rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień. W myśl art. 33 ust. 3 u.p.z. bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z. starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotny oznacza m. in. osobę, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy oraz osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. W opinii sądowej [...] – [...] z dnia 25 marca 2022 r. podano, że lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia 28 lutego 2020 r. uznał powódkę za zdolną do pracy, a stanowisko to podtrzymała komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 16 kwietnia 2020 r. Skarżąca nie została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy, co umożliwiło skarżącej rejestrację w PUP jako osoba bezrobotna. Jednocześnie skarżąca od wielu lat (od 2017 r.) ubiega się o przyznanie renty socjalnej. W grudniu 2022 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt VIII U 3352/20) przyznał skarżącej rentę socjalną, a od wyroku apelację złożył organ.

Z opinii sądowej [...] – [...] z dnia 25 marca 2022 r., sporządzonej przez lekarza medycyny specjalistę [...] i specjalistę [...], powołanych przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wynika że powódka może zostać uznana za całkowicie niezdolną do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, bowiem trwale utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. U wnioskodawczyni od urodzenia zdiagnozowano Mózgowe Porażenie Dziecięce z deficytem intelektualnym, zaburzeniami mowy i komunikacji, wieloobrazowymi zaburzeniami zachowania i emocji na tle organicznym, objawami obsesyjno – kompulsywnymi oraz urojeniami odnoszącymi i prześladowczymi. Powoduje to u niej zachowania unikowe i izolację z tendencją do skrajnej zależności od opiekuna. Powódka ma trudności z rozumieniem poleceń i wyrażeniem własnych potrzeb z uwagi na upośledzenie umysłowe i mocne zaburzenia mowy.

Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca nie stawiła się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 9 lutego 2023 r. Następnie w dniu 23 lutego 2023 r. dorosłemu domownikowi – ojcu skarżącej doręczono decyzję z dnia 20 lutego 2023 r., pozbawiającą skarżącą statusu osoby bezrobotnej. W ocenie Sądu, z uwagi na przedstawiony w opinii sądowej stan zdrowia skarżącej, w szczególności stwierdzone u niej schorzenia o charakterze trwałym i trwałe naruszenie sprawności organizmu, należy uznać, że przyczyna niestawiennictwa skarżącej w PUP-ie jest uzasadniona. Wobec powyższego poinformowanie przez skarżącą w odwołaniu o przyczynie niestawiennictw należy uznać za skuteczne i złożone w terminie. Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżąca nie była osobą ubezwłasnowolnioną, a więc obowiązku usprawiedliwiania niestawiennictwa nie można przerzucać na ojca skarżącej.

Należy zauważyć też, że organy obu instancji nie wskazały z jakich względów uznają niestawiennictwo strony w wyznaczonym terminie za drugie niestawiennictwo, w szczególności nie podając, w jakiej dacie wystąpiło pierwsze niestawiennictwo w organie, co ma wpływ na ustalenie okresu pozbawienia statusu osoby bezrobotnej.

Za uzasadniony należy więc uznać zarzut naruszenia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Uzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. przez niezawiadomienie skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, co uniemożliwiło skarżącej aktywny udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w szczególności złożenie przed tym organem wyjaśnień w sprawie.

Należy również zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wydanej decyzji nie odniosło się w sposób wyczerpujący do argumentów podanych przez stronę w odwołaniu, w szczególności nie rozważyło czy podane przez stronę problemy zdrowotne i trudna sytuacja życiowa z uwagi na ich charakter zostały zgłoszone przez skarżącą w terminie i mogą stanowić uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w organie w wyznaczonym terminie, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Wskazania co do dalszych czynności sprowadzają się do uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powyższych rozważań Sądu.

Wobec powyższego decyzję Kolegium oraz decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c). Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku zasądzono od organu na rzecz skarżącej, zwrot kosztów postępowania (koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł).