Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 818/22 o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta Otwock z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr XLVI/451/21 w przedmiocie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług na terenie gminy w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 818/22 w wyniku rozpoznania skargi Wojewody Mazowieckiego (dalej: skarżący) na uchwałę Rady Miasta Otwock z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr XLVI/451/21 w przedmiocie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług na terenie gminy w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej w całości.

Pismem z 7 lipca 2022 r. (nadanym w dniu 7 lipca 2022 r. w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącego wniósł o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania na rzecz Wojewody Mazowieckiego. Postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 818/22, Sąd oddalił powyższy wniosek. Wskutek zażalenia wniesionego przez pełnomocnika skarżącego, w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 751/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę rozpozna wniosek Wojewody Mazowieckiego o uzupełnienie wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r. w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, stosując art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Jednocześnie, ustalając wysokość zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego, dokona oceny, czy w okolicznościach tej sprawy będzie miał zastosowanie art. 206 P.p.s.a., wyrażający zasadę miarkowania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. IV SA/Wa 818/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzupełnił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. IV SA/Wa 818/22 w ten sposób, że dotychczasowe rozstrzygnięcie o treści: "stwierdza nieważność uchwały w całości" oznaczył jako punkt I oraz dodał punkt II o treści: "odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości". Uzasadniając punkt II rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skarga z dnia 21 marca 2022 r. wniesiona do Sądu została podpisana osobiście przez Wojewodę Mazowieckiego, pełnomocnik – radca prawny w toku postępowania sądowoadministracyjnego do dnia wydania wyroku w sprawie nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie, a pismo z dnia 1 czerwca 2022 r. stanowiło pismo przewodnie do uzupełnienia akt administracyjnych. Sąd stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe stwierdzenie, że pełnomocnik skarżącego poczynił jakiś nakład pracy przy przygotowywaniu skargi. Dodatkowo sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym co powodowało brak konieczności stawiennictwa pełnomocnika w sądzie. Dopiero jak wskazał Sąd, pełnomocnik po wydaniu wyroku złożył pismo o uzupełnienie wyroku poprzez zawarcie rozstrzygnięcia o kosztach.

Nie zgadzając się z ww. postanowieniem pismem z dnia 20 stycznia 2023 r., Wojewoda Mazowiecki reprezentowany prze pełnomocnika r. pr. M. D. wniósł zażalenie, w którym zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:

art. 206 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie, a mianowicie na odstąpieniu od zasądzenia na rzecz Wojewody Mazowieckiego od Miasta Otwock zwrotu kosztów postępowania w całości, pomimo braku spełnienia przesłanki ustawowej wystąpienia uzasadnionego przypadku odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części,

art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie granic swobodnego uznania przy stosowaniu art. 206 P.p.s.a., co polegało na przyjęciu, że brak możliwości stwierdzenia przez Sąd jaki nakład pracy poczynił pełnomocnik - ustanowiony w sprawie - w przygotowanie sprawy i skargi, w pełni uwzględnionej przez Sąd, uzasadnia odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości, podczas gdy - przeciwnie - dopiero ustalenie niskiego nakładu pracy pełnomocnika w przyczynieniu się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy może stanowić uzasadnienie do miarkowania zasądzanych kosztów, przy czym stopień tego miarkowania także winien być uzasadniony, w konsekwencji czego w sprawie powinien być zasądzony zwrot kosztów postępowania w wysokości wynikającej z przepisów ww. rozporządzenia,

art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. i w zw. z art. 32 P.p.s.a. i art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie faktyczne, iż pismo z dnia 1 czerwca 2022 r. podpisane przez radcę prawnego ustanowionego w sprawie pełnomocnikiem stanowiło pismo przewodnie do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy, podczas gdy:

radca prawny nie reprezentował organu (Rady Miasta Otwocka/Miasta Otwocka), którego działanie było przedmiotem skargi i który to organ wraz ze skargą przekazuje sądowi akta administracyjne sprawy przez ten organ prowadzone, ale reprezentował stronę przeciwną tj. skarżącego Wojewodę Mazowieckiego, w konsekwencji czego nie ma oparcia ustalenie Sądu I instancji, iż pełnomocnik strony skarżącej pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. uzupełniał akta administracyjne innego organu,

radca prawny reprezentujący Wojewodę Mazowieckiego, jako skarżącego, w piśmie z dnia 1 czerwca 2022 r. odniósł się w treści wyłącznie do skargi z dnia 21 marca 2022 r. podtrzymując (popierając) w pełni wyrażone w niej stanowisko strony, w szczególności co do zakresu zaskarżenia, a zatem wypowiedział się co do istoty sprawy,

art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. i w zw. z art. 210 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie faktyczne, iż dopiero po wydaniu wyroku pełnomocnik złożył pismo procesowe zawierające wniosek o uzupełnienie wyroku poprzez zawarcie rozstrzygnięcia o kosztach, podczas gdy wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego został zgłoszony już w skardze (pkt 5 skargi), w której jako jej załącznik wymieniono jednocześnie pełnomocnictwo procesowe dla radcy prawnego (poz. 2 załączników), co w konsekwencji zadecydowało o odstąpieniu od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w całości, w skutkach odpowiadających spóźnionemu wnioskowi,

art. 190 P.p.s.a. w zw. z art. 206 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji wykładni prawa dokonanej przez NSA w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt III OZ 751/22, którą Sąd I instancji jest związany, co do oceny norm procesowych art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. w sprawie, co skutkowało - jak wskazał NSA - błędnym przyjęciem, że w sprawie Wojewoda Mazowiecki nie działał poprzez ustanowionego pełnomocnika, nawet jeśli skarga została podpisana osobiście przez Wojewodę Mazowieckiego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że nie jest możliwe stwierdzenie jakiegokolwiek nakładu pracy radcy prawnego w przygotowaniu skargi, wyjaśnieniu sprawy pod względem faktycznym lub istotnych zagadnień prawnych, chociaż pełnomocnictwo procesowe dla radcy prawnego było złożone wraz ze skargą, zgodnie z adnotacją o jej załącznikach (poz. 2 załączników), a zatem pełnomocnik został ustanowiony w sprawie już na etapie wniesienia skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uzupełnienie ww. wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania poprzez zasądzenie na rzecz Wojewody Mazowieckiego od Miasta Otwock zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł,

- ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 powyżej, wnoszę o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Trzeba także podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący nie poniósł kosztów związanych z uiszczeniem wpisu sądowego od skargi bowiem w myśl art. 100 w związku z art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.) skarżący jest zwolniony z opłat sądowych.

Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji odstępując od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w całości nie naruszył art. 206 P.p.s.a. Należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w rozpatrywanej sprawie, mimo – jak ustalono ponownie rozpoznając wniosek o zasądzenie kosztów – w sprawie ustanowiony był pełnomocnik skarżącego radca prawny M. D. – to pełnomocnik ten nie wykazał, że poczynił nakład pracy w przygotowanie sprawy i sporządzenie skargi. Twierdzenia pełnomocnika w tej kwestii nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Należy zaznaczyć, że wniesiona skarga na uchwałę Rady Miasta Otwocka została podpisana osobiście przez piastuna organu, tj. Wojewodę Mazowieckiego. Z żadnych dokumentów nie wynika, że skargę przygotowywał radca prawny i ile czasu poświęcił na przygotowanie sprawy. Ponadto, zasadnie Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik w toku prowadzonego postępowania nie złożył żadnego pisma o istotnym znaczeniu dla sprawy, choćby w kwestii wyrażenia poparcia skargi, wskazania poglądów doktryny czy orzecznictwa sądów. Ponadto, co trzeba podkreślić niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a zatem pełnomocnik nie miał obowiązku stawienia się w Sądzie. W tych okolicznościach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki słusznie odstąpił od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w całości. Należy także zauważyć, że przepis art. 206 P.p.s.a. ma charakter uznaniowy, bowiem z brzmienia tego art. Wynika, że "sąd może" w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części (...). Takie brzmienie przepisu wskazuje, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi. Zatem, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, że podane powyżej okoliczności uzasadniały odstąpienie od zasądzenia kosztów w całości w myśl przepisu art. 206 P.p.s.a. Sam fakt, że skarżący był formalnie ustanowiony w sprawie nie oznacza "z automatu", że należą mu się koszty zastępstwa procesowego. Zatem za chybiony należy uznać zarzut, że Sąd nieprawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie miał miejsce uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.

Pozbawione skuteczności okazały się także zarzuty skarżącego, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 166 P.p.s.a. i w związku z art. 32 oraz art. 54 § 2 P.p.s.a. Co prawda rację ma pełnomocnik skarżącego, że pismo pełnomocnika z dnia 1 czerwca 2022 r. – wbrew twierdzeniu Sądu – nie było pismem przewodnim w sprawie uzupełnienia akt administracyjnych, niemniej Sąd wskazał, że pismo to nie wyrażało wypowiedzi pełnomocnika co do istoty sprawy, a zatem uchybienie to w żaden sposób nie mogło skutkować błędnym czy nieprawidłowym uzasadnieniem rozstrzygnięcia. Należy wskazać, że Sąd w sposób jasny, klarowny przedstawił dlaczego uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi uzasadniony przypadek "odstąpienia od zasądzenia kosztów", wobec tego nie można zarzucić mu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 200 P.p.s.a. i art. 206 P.p.s.a.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia prze Sąd I instancji art. 190 P.p.s.a. w związku z art. 206 P.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 w związku z art. 37 §1 P.p.s.a. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 751/22 przesądził, że Wojewoda był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i zobligował Sąd do rozpoznania wniosku o uzupełnienie wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki ponownie rozpoznając wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego nie negował – wbrew zażaleniu – że Wojewoda nie był reprezentowany przez radcę prawego, kwestionował zaś, że z akt nie wynika, czy i w jakim stopniu nakład pracy pełnomocnika przyczynił się do uwzględnienia skargi i uznał, że powyższe zasługuje na zakwalifikowanie jako uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia kosztów w całości stosownie do art. 206 P.p.s.a. Zatem Sąd I instancji nie pominął wykładni norm procesowych dokonanej ww. postanowieniu Sądu kasacyjnego, która odnosiła się wyłącznie do kwestii reprezentowania skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.