Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. B. – R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 681/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi O. B.- R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010r. O. B.-R. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] maja 2010r. w przedmiocie przyznania O. B. – R. płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jej pełnomocnik w dniu [...] sierpnia 2010r. przeglądając akta postępowania w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ustalił iż w dniu [...] maja 2010r. decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji Rolnictwa odebrała L. D. (D.) jako pełnomocnik, który "zobowiązał się do osobistego oddania przesyłki adresatowi".

Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR (z dnia [...] sierpnia 2010r.) podnosi, że doręczenie nastąpiło do rąk osoby nieuprawnionej – L. D.. Skarżąca podnosi i wywodzi, że L. D. nie posiadała w Urzędzie Pocztowym w S. pełnomocnictwa w rozumieniu § 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.) do odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącej.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny sygn. akt I SA/Gd 681/10 odrzucił wniosek O.B.- R. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G. z dnia [...] maja 2010r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że w dniu [...] sierpnia 2010r. w związku z otrzymaniem odpowiedzi na skargę, pełnomocnik uzyskał informację o możliwym uchybieniu terminowi do wniesienia skargi do sądu. W ocenie Sądu od tego dnia należy liczyć 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i termin ten upływał w dniu [...] sierpnia 2010r. We wskazanym 7- dniowym okresie strona chcąc uniknąć niekorzystnych skutków procesowych w postaci odrzucenia skargi powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednakże, przed upływem powyższego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżąca nie złożyła takiego wniosku, natomiast wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W ocenie Sądu, wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega on odrzuceniu na mocy art. 88 p.p.s.a. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010r. skarżąca wnioskowała o przywrócenie terminu do dokonania czynności, której jeszcze w dacie składania wniosku nie uchybiła. Termin upływał bowiem w dniu [...] sierpnia 2010r. Tym samym wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności należy uznać za złożony przedwcześnie, a więc jest wnioskiem niedopuszczalnym.

Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z [...] października 2010r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że WSA w G., nie rozpoznając wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, a następnie odrzucając przedmiotowy wniosek naruszył art. 87 § 1 p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zgodnie z wytycznymi zawartymi w orzeczeniu Sądu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał ponownie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu Sąd wskazał przepisy art. 87 oraz 86 p.p.s.a. tym samym wskazując przesłanki do przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, argumentacja strony sprowadzała się do wskazania tych okoliczności, które miały przemawiać za brakiem zawiadomienia w nieterminowym wniesieniu skargi nie zaś w nieterminowym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżąca przytoczyła bowiem okoliczności mające dowodzić nieprawidłowego doręczenia samej skargi i konsekwencji wynikających z tegoż faktu. Nie wskazała natomiast okoliczności, które świadczyłyby o braku zawinienia (czyli braku zawiadomienia pełnomocnika) w terminowym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, wskazując, że ustalenie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sprowadza się do kwestii czy jej pełnomocnik nie dopełnił jakichkolwiek aktów staranności związanych z powzięciem informacji o uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ocenie strony dopełnił on wszelkich czynności niezwłocznie po doręczeniu mu pisma procesowego, w którym to dowiedział się, że uchybił terminowi do wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.

W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (szerzej na te tematy: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370).

We wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu strona jako przesłankę mającą uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazuje wadliwość doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu II instancji. Zdaniem skarżącej doręczenie nastąpiło do rąk osoby nieuprawnionej do odbioru przesyłek pocztowych. Skarżąca kwestionuje doręczenie przesyłki w trybie art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uzasadniła przesłanek wskazujących na brak winny w naruszeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi lecz jedynie kwestionowała naruszenie art. 42 k.p.a. przy doręczaniu skargi. Słusznie Sąd wskazał w postanowieniu, że argumentacja skarżącej sprowadza się jedynie do wykazania tych okoliczności, które mają jej zdaniem przemawiać za brakiem zawinienia w nieterminowym wniesieniu skargi nie zaś w nieterminowym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Nieprawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji nie jest przesłanką przywrócenia terminu ani do wniesienia skargi ani do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przy założeniu, że strona ma w tym zakresie rację i doręczenie nie było prawidłowe, to skutek takiej okoliczności byłby tylko taki, że nie rozpocząłby biegu termin do wniesienia skargi i bezprzedmiotowe byłoby żądanie jego przywrócenia.

Na marginesie można wskazać, że wadliwość doręczenia mogłaby zostać podniesiona w skardze kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, które jednakże nie zapadło. Sąd pierwszej instancji rozważy natomiast, czy podnoszone przez stronę okoliczności będą przemawiać za uznaniem, że skargę wniesiono w terminie i czy sprawie należy nadać bieg.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.