Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. działającej przez przedstawiciela ustawowego W. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 8 czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: 1. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

W. D. działając w imieniu małoletniej córki M. D. zwróciła się w dniu 27 lipca 2018 r. z wnioskiem (złożonym na urzędowym formularzu PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że rodzice małoletniej skarżącej – tj. W. i S. D. są osobami głuchoniemymi. Wśród osób wspólnie gospodarujących matka skarżącej wskazała siebie, swego męża oraz troje małoletnich dzieci, podając, że na miesięczny dochód tak prowadzonego gospodarstwa domowego składają się dochody z wynagrodzenia S. D. w wysokości [...] zł, z renty socjalnej W. i S. D. w wysokości po [...] zł oraz zasiłku rodzinnego z dodatkiem w wysokości [...] zł. Z załączonych dokumentów wynika nadto, że rodzina skarżącej osiąga dochód z tytułu świadczenia wychowawczego w łącznej wysokości [...] zł. Przedstawiciel ustawowy skarżącej wskazał pośród wydatków opłatę za mieszkanie w wysokości [...] zł, opłatę za energię elektryczną [...] zł, gaz [...] zł, telefony [...] zł (ze względu na rozmowy językiem migowym), telewizję [...] zł, ubezpieczenia na życie w wysokości [...] zł (przy czym z załączonych dokumentów wynika, że kwota ta dotyczy polis na okres trzech miesięcy, co daje kwotę [...] zł miesięcznie) oraz koszt zakupu leków w wysokości do [...] zł. Oświadczyła nadto, że pozostałą kwotę przeznacza na zakup żywności, środków czystości, środków higieny, ubrań, obuwia, a nadto zakup przyborów szkolnych, wypoczynek dzieci oraz przeprowadzenie drobnych remontów. Do wniosku dołączono kserokopie rachunków za gaz na kwotę [...] zł, za telewizję na kwotę [...] zł oraz za doładowanie energii elektrycznej w lipcu 2018 r. na kwotę [...] zł, kartę wymiaru opłat ze wskazaniem kwoty [...] zł, dowody wpłaty za telefon w łącznej kwocie [...] zł, dowody wpłaty z tytułu ubezpieczenia na życie, jak również zaświadczenie o zarobkach S. D., decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego z dodatkami, decyzje o podwyższeniu renty przysługującej W. i S. D. do kwot po [...] zł.

Wnioskodawczyni oświadczyła, że zamieszkuje z rodziną w mieszkaniu komunalnym o pow. [...] m2, innych nieruchomości, jak również oszczędności, czy przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów mechanicznych o wartości powyżej 5000 zł nie posiada.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym całkowitym zakresie, tj. zarówno poprzez zwolnienie od kosztów sadowych jak i poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W ocenie referendarza sądowego sytuacja rodzinna i dochodowa wnioskodawczyni i osób wspólnie z nią gospodarujących przemawia za stwierdzeniem, że nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ona ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, tj. przez ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Obranie pełnomocnika z wyboru i poniesienie z tego tytułu wydatków spowodowałoby bowiem uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawczyni i jej rodziny. Uzasadnieniem dla powyższej oceny jest zestawienie kwoty deklarowanych i udokumentowanych dochodów rodziny z kwotami comiesięcznych należności obciążających rodziców wnioskodawczyni z różnych tytułów, w tym wynikających z faktu niepełnosprawności zarówno wnioskodawczyni jaki i jej rodziców.

Odnośnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Nadto w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy analizie poddawane są dochody i sytuacja materialna wszystkich osób pozostających z podmiotem wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym. Świadczy o tym treść rubryk nr 6 i 10 urzędowego formularza PPF, gdzie zapisano, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach obejmuje dane wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Wyjaśnić należy, że na chwilę obecną koszty sądowe w niniejszej sprawie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności przedstawionych i wykazanych właściwymi dokumentami przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawczyni, ustalono, że w jej rodzinie stale osiągany jest dochód w łącznej wysokości ponad [...] zł miesięcznie (wynagrodzenie za pracę, renty socjalne, zasiłki, świadczenie wychowawcze). Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek wskazania dochodów dotyczy dochodów ze wszystkich możliwych źródeł, a więc i z tytułu świadczenia wychowawczego (tzw. 500+). Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), w żadnym ze swoich przepisów nie wprowadza ograniczenia uwzględnienia uzyskiwanej z tego tytułu kwoty, przy badaniu stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony postępowania sądowo-administracyjnego. Wręcz przeciwnie, zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, więc oczywistym jest, że zasilenie budżetu domowego z tego tytułu przekłada się bezpośrednio na zwiększenie możliwości płatniczych samej wnioskodawczyni, w której rodzinie uzyskiwane są dochody również z innych źródeł. Skoro zatem środki pochodzące ze świadczenia wychowawczego przeznaczane są na potrzeby dzieci oznacza to, że pozostałe uzyskiwane przez rodzinę środki mogą być wykorzystane na inne potrzeby, w tym łączące się z samodzielnym sfinansowaniem udziału w określonym postępowaniu sądowym.

Z kolei wysokość zadeklarowanych i częściowo wykazanych dokumentami stałych wydatków ponoszonych w rodzinie wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie ok. [...] zł. W ocenie referendarza sądowego pozostała do dyspozycji kwota, po spożytkowaniu jej na zadeklarowane i niewątpliwie uzasadnione potrzeby (jak chociażby zakup żywności, środków czystości, ubrań, obuwia, przyborów szkolnych, czy organizację wypoczynku dzieci, jak też dokonanie drobnych remontów), pozwala na poczynienie oszczędności niezbędnych do pokrycia powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wnioskodawczyni działając przez swego przedstawiciela ustawowego nie wykazała zatem, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.