Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 660/19 w sprawie ze skargi Miejskiego Centrum Opieki dla Osób Starszych, Przewlekle Niepełnosprawnych oraz Niesamodzielnych w Krakowie na decyzję nr 1/IP/2019 Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r., znak: WOKSI 0123.9.2016/2019 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. zasądza od Miejskiego Centrum Opieki dla Osób Starszych, Przewlekle Niepełnosprawnych oraz Niesamodzielnych w Krakowie na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 660/19 wydanym w sprawie ze skargi Miejskiego Centrum Opieki dla Osób Starszych, Przewlekle Niepełnosprawnych oraz Niesamodzielnych w Krakowie na decyzję nr 1/IP/2019 Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie z 26 kwietnia 2019 r., znak: WOKSI 0123.9.2016/2019 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I) oraz zasądził od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie na rzecz strony skarżącej kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 22 lutego 2016 r. skarżący (wówczas: Zakład Opiekuńczo - Leczniczy w Krakowie) zwrócił się do Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie "kopii ugody zawartej przez Państwa ze Szpitalem Uniwersyteckim w Krakowie w przedmiocie świadczeń wynikających z wystąpienia pokontrolnego Funduszu dotyczącego umów na chirurgię ogólną od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. oraz chirurgię onkologiczną w latach 2009-2014". W odpowiedzi na wniosek, decyzją z 21 kwietnia 2016 roku, nr 13/IP/2016, WOKSI.0123.9.2016, Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie, dalej zwany "organem" odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy. Decyzją z 18 maja 2016 r. nr 14/IP/II/2016, WOKSI.0123.9.2016, organ utrzymał w mocy ww. decyzję.

Obie powyższe decyzje zostały następnie uchylone wyrokiem WSA w Krakowie z 12 września 2016 r. sygn. akt 747/16, z uwagi na niewykazanie, aby żądane informacje mogły być objęte klauzulą tajemnicy przedsiębiorcy. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2878/16.

Następnie, wskazaną na wstępie decyzją organ ponownie odmówił udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył, iż odmowa udostępnienia informacji uzasadniona jest tajemnicą przedsiębiorcy i wskazał, że w sprawie zostały spełnione tzw. przesłanka formalna i materialna tej tajemnicy (art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej zwanej "u.d.i.p."). Wskazał, że zakres przedmiotowy wniosku obejmuje aneksy, jak i pierwotne ugody zawarte pomiędzy Małopolskim Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia a Szpitalem Uniwersyteckim w Krakowie. Wnioskowane informacje m.in. o kwotach faktycznie wypłaconych Szpitalowi Uniwersyteckiemu z tytułu zrealizowanych świadczeń opieki zdrowotnej i zasadach ewentualnego rozliczenia tzw. skutków kontroli "umów na chirurgię ogólną od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. oraz chirurgię onkologiczną w latach 2009-2014" stanowią dane, które obrazują sytuację finansową przedsiębiorcy. Ponadto w § 3 aneksów do ugód zawartych 5 listopada 2015 r., strony ustaliły, iż "O treści Aneksu każda ze Stron ma prawo poinformować sąd rozpoznający ich wzajemne spory. W pozostałym zakresie, Strony uznają treść niniejszego Aneksu za poufną, zobowiązując się do nieujawniania jej osobom trzecim, wyjąwszy sytuacje, gdy obowiązek jej ujawniania wynikałby z przepisów prawa", a na udostępnienie wnioskowanej informacji nie wyraził zgody Dyrektor Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, który powołał się na przedmiot zawartej ugody oraz aneksu, a także zastrzeżenie przez strony poufności treści ugody.

Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Miejskie Centrum Opieki dla Osób Starszych, Przewlekle Niepełnosprawnych oraz Niesamodzielnych w Krakowie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie wniósł o oddalenie skargi.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przyjęte przez organ założenie, iż żądana informacja obrazuje sytuację finansową Szpitala, nie znajduje pokrycia w zakresie i treści materiałów przekazanych Sądowi jako żądana informacja. Ugody pochodzą z lat 2009-2011 r. i dotyczą świadczeń medycznych z zakresu wskazanego we wniosku, tego samego okresu dotyczą specyfikacje zawierające szczegółowe dane o udzielonych świadczeniach. Z kolei aneksy do opisywanych ugód podpisane w 2015 r. dotyczą realizacji zmienionych zaleceń pokontrolnych w zakresie stanu sprawozdawczości, także za okres 2009 – 2011. Dlatego nie do przyjęcia jest twierdzenie organu, że ugody i aneksy miałyby służyć określeniu aktualnej sytuacji finansowej Szpitala. Zdaniem Sądu strona skarżąca słusznie wskazuje na historyczną wartość ww. danych, jak i na skutki zmiany ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 84) w zakresie usług szpitalnych. Wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, jakkolwiek nie likwiduje konkurencyjnych warunków działania Szpitala, to jednak umniejsza znaczenie żądanych danych nie tylko dla określenia sytuacji finansowej Szpitala, ale także dla określenia jego aktualnej pozycji, jako wykonawcy określonych świadczeń i ich liczby. Oceny tej organ nie podważył i nie wykazał, aby założenie mające przesądzać o potrzebie zachowania w poufności żądanych danych było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji dodał, że żądane dane mają bezpośredni związek z wynikami kontroli, a prawidłowość działalności podmiotu w zakresie wykorzystania funduszy publicznych to informacja, która nie może być chroniona tajemnicą przedsiębiorcy. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, co przesądzało o konieczności jej uchylenia.

Skargę kasacyjną złożył Dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt I), tj.:

1. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że utajnione informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy, m.in. z tego powodu, że nie posiadają obecnie wartości gospodarczej, mają bezpośredni związek z wynikami kontroli oraz dot. prawidłowości działalności Szpitala w zakresie wykorzystywania funduszy publicznych,

2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46AA/E (dalej zwanego: "RODO") przez ich niezastosowanie i niezakwalifikowanie części danych (tj. informacji o numerach PESEL pacjentów, informacji o rodzaju/charakterze świadczeń zdrowotnych udzielonych określonym pacjentom, informacji o miejscu i czasie, w którym udzielono ww. świadczeń zdrowotnych oraz informacji o liczbie tych usług) jako informacji o prywatności osób fizycznych (wrażliwe dane osobowe).

Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt II), tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez przyjęcie, że aby określone informacje zakwalifikować jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to informacje te muszą posiadać wartość gospodarczą, chociaż w przedmiotowej sprawie zarówno WSA w Krakowie w wyroku z 12 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 7647/16, jak i NSA w wyroku z 9 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2878/16, stwierdziły, że w przypadku ww. tajemnicy przedsiębiorcy (odmiennie niż w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) nie jest wymagana przesłanka wartości gospodarczej,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie podczas rozpatrywania sprawy i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek rozważań nt. ewentualnej ochrony prywatności osób fizycznych i ich wrażliwych danych osobowych na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 RODO, w wyniku czego Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie oraz – w tym zakresie – zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej, bo nie pozwala na ocenę, czy wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy, czy też nie.

Organ wskazał, że jego zdaniem naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 7647/16 i w wyroku NSA, sygn. akt I OSK 2878/16, w zakresie wykładni "tajemnicy przedsiębiorcy", o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (brak wymogu wartości gospodarczej informacji) spowodowałoby rozszerzenie zakresu przedmiotowego tej definicji i mogłoby skutkować oddaleniem skargi, a ocena sprawy przez Sąd I instancji również pod kątem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 RODO mogła skutkować zastosowaniem tych przepisów i oddaleniem skargi co najmniej w części dot. danych objętych ochroną prywatności pacjentów (wrażliwych danych osobowych).

W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w tym zakresie, bowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Oczywiście zasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Słusznie bowiem zarzuca skarżący kasacyjnie organ, że Sąd I instancji podczas rozpoznawania sprawy i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominął stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, dotyczące ochrony prywatności osób fizycznych i ich danych wrażliwych na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust.1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (DE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej jako RODO), które było podstawą odmowy udostępnienia części żądanej informacji publicznej. Uwzględnienie stanowiska organu w tym zakresie mogłoby skutkować oddaleniem skargi co najmniej w części. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. "[s]ąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a." Oznacza to m.in., że sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę wszystkie przepisy prawa, które zostały zastosowane w sprawie przez organ wydający zaskarżoną decyzję. Z kolei zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie powinno dawać rękojmię, iż sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, a kontrola legalności działalności administracji publicznej będąca obowiązkiem sądu miała miejsce i została przeprowadzona zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić rozumowanie Sądu pierwszej instancji. Wbrew powyższym zasadom Sąd I instancji w ogóle nie rozważył kwestii ochrony prywatności osób fizycznych w zakresie dotyczącym ich stanu zdrowia i udzielonych im świadczeń opieki zdrowotnej przez szpital (tzw. danych wrażliwych), które zostały objęte tajemnicą przez organ na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 RODO. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, powyższe ograniczenie dostępu do informacji publicznej dotyczy danych z załączników, o których mowa w aneksach do ugód, tj. informacji o numerach PESEL pacjentów, informacji o rodzaju/charakterze świadczeń zdrowotnych udzielonych określonym pacjentom, czasu w którym udzielono tych świadczeń (data początkowa i końcowa), miejscu udzielenia oraz liczbie tych usług. Bez wątpienia Sąd I instancji powinien wypowiedzieć się, czy dostęp do tych informacji podlega ograniczeniu ze względu na ochronę prywatności tych pacjentów. Zatem zaskarżony wyrok w części nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (z punktu II. 2)). Jest to przepis wynikowy mający zastosowanie w sytuacji gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem naruszenie tego przepisu powiązano z naruszeniem przez sąd przepisów stricte procesowych tj. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Z uwagi na to, że Sąd I instancji nie ocenił prawidłowości zastosowania przez organ przepisów art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 RODO, to przedwczesnym byłoby odnoszenie się do zarzutu numer I. 2, zawartego w skardze kasacyjnej, tj. naruszenia tych przepisów przez ich niezastosowanie w sprawie.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów jest przepisem wynikowym, mającym zastosowanie w sytuacji gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem naruszenie tego przepisu powiązano z naruszeniem przez sąd przepisu stricte procesowego tj. art. 153 p.p.s.a. Nie można również zgodzić się z tym, że Sąd I instancji naruszył art. 153 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wbrew twierdzeniu organu, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie stwierdził, tego że "aby określone informacje zakwalifikować jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to informacje te muszą posiadać wartość gospodarczą". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 12 września 2016 r. i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 listopada 2018 r., orzekając w niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, stwierdziły, że w przypadku tajemnicy przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (odmiennie niż w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) nie jest wymagana przesłanka wartości gospodarczej. Natomiast Sąd I instancji wskazał, że "[n]ie powtarzając wielokrotnie przytaczanej w rozpoznawanej sprawie definicji tajemnicy przedsiębiorstwa oraz znaczenia użytego w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej sformułowania (Dz.U.2019/1429) "tajemnicy przedsiębiorcy", przypomnieć jedynie można, że tajemnice te postrzegać należy w aspektach formalnym i materialnym." W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd ocenił żądaną informację publiczną pod kątem obrazowania sytuacji finansowej szpitala, stanowiącej informację handlową. Sąd nie wypowiadał się natomiast na temat tego, czy warunkiem zakwalifikowania informacji jako objętej tajemnicą przedsiębiorcy jest to, aby informacje te posiadały wartość gospodarczą. Także przedstawiane przez organ rozumienie stanowiska Sądu I instancji, nie jest właściwe.

Natomiast tylko częściowo jest zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jak już podano wyżej Sąd I instancji nie przyjął tezy, że "aby określone informacje zakwalifikować jako informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to informacje te muszą posiadać wartość gospodarczą". Zatem w tym zakresie Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni wskazanych tu przepisów. Rację ma natomiast organ, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że żądane we wniosku informacje publiczne nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy z powodu tego, że mają bezpośredni związek z wynikami kontroli oraz dotyczą prawidłowości działalności szpitala w zakresie wykorzystywanych funduszy. Sąd I instancji stwierdził, że "[p]odkreślić też należy, że żądane dane mają bezpośredni związek z wynikami kontroli ma znaczenie istotne. Prawidłowość działalności podmiotu w zakresie wykorzystania funduszy publicznych to informacja, która nie może być chroniona tajemnicą przedsiębiorcy." Do takiej konkluzji Sąd I instancji doszedł w wyniku nie do końca jasnego wyważenia współistniejących i gwarantowanych ustawami uprawnień: prawa dostępu do informacji publicznej i prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorcy. W ocenie tej Sąd uwzględnił szczególną wartość dobra, z którym żądana informacja jest związana. Proces i sposób realizacji opieki leczniczej finansowanej ze środków publicznych musi być według Sądu transparentny do granic kolizji z realnymi, regulowanymi prawem, innymi uprawnieniami. Brak jasnego i popartego szerszym wywodem prawnym przedstawionego stanowiska Sądu, uniemożliwia rzeczowe odniesienie się do niego i jego akceptację. Ponadto słusznie podnosi organ, że "każda informacja publiczna" (w tym wskazana w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugi u.d.i.p. dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających) nie jest udostępniana w zakresie w jakim zawiera tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Tym samym, także jeżeli w dokumentacji sporządzonej podczas lub w związku z kontrolą Narodowego Funduszu Zdrowia zawarte są dane, które spełniają przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy, to dane te nie podlegają ujawnieniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wbrew stanowisku Sądu, wszystkie kategorie informacji publicznej podlegają ograniczeniom ich dostępności, o których mowa w art. 5 u.d.i.p.

Nie można natomiast zgodzić się z argumentacją organu zmierzającą do podważenia wpływu na kwalifikację żądanych informacji jako objętych tajemnicą przedsiębiorcy, upływu czasu i zmian tzw. otoczenia prawnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie stwierdził Sąd I instancji, że przyjęte przez organ założenia nie znajdują pokrycia w zakresie i treści materiałów, które zostały Sądowi przedstawione jako żądana informacja. Żądane ugody pochodzą z lat 2009 - 2011 r. i dotyczą świadczeń medycznych z zakresu wskazanego we wniosku, udzielonych przez Szpital w tychże latach. Tego samego okresu dotyczą specyfikacje zawierające szczegółowe dane o udzielonych świadczeniach. Natomiast aneksy do opisywanych ugód podpisane w 2015 r. dotyczą, ogólnie rzecz ujmując, realizacji zmienionych zaleceń pokontrolnych w zakresie stanu sprawozdawczości także za okres 2009 – 2011 r. Już choćby z tych powodów twierdzenie organu, że ugody i aneksy miałyby służyć określeniu aktualnej sytuacji finansowej szpitala jest nie do przyjęcia. Jak dalej trafnie zauważył Sąd, organ – co do zasady - wydaje decyzję na podstawie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejących w dacie wydania decyzji. Więc w rozpoznawanej sprawie organ winien był uwzględnić upływ czasu i zmianę tzw. "otoczenia prawnego" mogącego mieć wpływ na dokonywane oceny. Zarówno "historyczna wartość" żądanych danych, jak i skutki zmiany ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (weszła w życie 4 maja 2017 roku, Dz.U. z 2017 r. poz. 84) w zakresie usług szpitalnych, mają wpływ na kwalifikację żądanych danych jako tajemnicy przedsiębiorcy. Niewątpliwie wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (art. 95l i następne w/w ustawy), jakkolwiek nie likwidują konkurencyjnych warunków działania szpitala, to jednak umniejszają znaczenie żądanych danych nie tylko dla określenia sytuacji finansowej szpitala, ale także dla określenia jego aktualnej pozycji, jako wykonawcy określonych świadczeń i ich liczby. Uważna analiza wywodów sądu prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji swoje stanowisko odnosi nie tylko do sytuacji finansowej Szpitala jako informacji handlowej ale także do innych informacji zawartych w żądanych ugodach i aneksach do nich – w tym danych obrazujących skalę działalności i strukturę udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej w danym miejscu udzielania świadczeń przez Szpital. Argumentacja organu zawarta w skardze kasacyjnej zasługiwałaby na akceptację w chwili złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 22 lutego 2016 r. Natomiast na skutek upływu czasu i zmian ustawowych utraciła ona na znaczeniu. Organ pomimo, że zauważa, iż żądane informacje mają już od pewnego czasu wartość jedynie historyczną z uporem powiela argumentację nieuwzględniającą tej okoliczności. Doświadczenie życiowe wskazuje, że ujawnienie żądanych danych po kilku latach od ich powstania, nie może już być wykorzystane przez konkurentów na rynku usług medycznych ubiegających się o zawarcie umów z Narodowym Funduszem Zdrowia w celu polepszenia swojej pozycji. Dane te nie mają już istotnego znaczenia dla konkurencyjności danego świadczeniodawcy na rynku usług medycznych i to zarówno w relacji do podmiotów zamierzających ubiegać się o zawarcie kontraktów z NFZ jak i w relacji do podmiotów działających komercyjnie. Zawarta w skardze kasacyjnej przeciwna argumentacja organu, jest nieprzekonywująca. Zdaje się, że argumentacja organu zmierza do objęcia tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wszystkich danych, których Szpital nie chciałby ujawniać i wystarczające miałoby być do tego jedynie wcześniejsze wyrażenie takiego stanowiska, pomimo odmiennych w tym względzie regulacji prawnych. Organ całkowicie pomija to, że prawo do informacji publicznej jest konstytucyjnym prawem podmiotowym, dającym uprawnienie do uzyskania informacji o gospodarowaniu środkami publicznymi przez NFZ, które nie może być niweczone z powodu powoływania się na nieaktualną argumentację, mającą jakoby znaczenie dla kwalifikacji żądanych informacji jako objętych tajemnicą przedsiębiorcy.

Końcowo należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie twierdzi, iż nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że ujawnione dane nie posiadają obecnie wartości gospodarczej, to i tak mamy do czynienia z danymi, które materialnie spełniają przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy, bo nie jest wymagana przesłanka wartości gospodarczej. Jednak nie wskazuje dlaczego tak sądzi i jaki miałby to być rodzaj informacji spośród wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

O kosztach postępowania kasacyjnego od Miejskiego Centrum Opieki dla Osób Starszych, Przewlekle Niepełnosprawnych oraz Niesamodzielnych w Krakowie na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału NFZ w Krakowie, na które składa się wynagrodzenie radcy prawnego i wpis od skargi kasacyjnej, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.