Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał A.G. płatność za rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł na realizacje przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w tym z tytułu:

- upraw sadowniczych, w tym jagodowych, z certyfikatem na powierzchni [...] ha -w wysokości [...] zł

- upraw rolniczych z certyfikatem na powierzchni [...] ha - w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że orzeczenie powyższe wydane zostało w związku z tym, że producent rolny wskazał wariant S02a01 i S02d01, niezgodnie z wykazem jednostek certyfikujących.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.G. domagał się przyznania jej dopłat rolnośrodowiskowych na tzw. "uprawy bez certyfikatu" w okresie tzw. przestawiania gospodarstwa rolnego na produkcję metodami ekologicznymi według wymogów ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 38, poz. 452). Wskazał, że w momencie składania wniosku o dopłaty rolnośrodowiskowe gospodarstwo jego nie posiadało certyfikatu, które przysłano jemu dopiero w miesiącu [...] r., z okresem ważności od dnia [...] r. do dnia [...] r., gdy tymczasem termin składania wniosków o dopłaty upływał z dniem 30 września 2004 r. Do odwołania swego załączył on kserokopię Certyfikatu zgodności Nr [...].

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek powyższego odwołania Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r., wydaną z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej odwołaniem decyzji w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, złożonym w dniu [...] r., A.G. zadeklarował uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności - kod S02a01) na powierzchni [...] ha oraz uprawy sadownicze (bez certyfikatu zgodności - kod S02d01) na powierzchni [...] ha. Podczas weryfikacji wniosku, w oparciu o wykaz otrzymany z jednostki certyfikującej, stwierdzono niezgodność wariantu upraw we wniosku z danymi z wykazu. Jednostka ta potwierdziła bowiem uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności (kod S02a02) na powierzchni [...] ha oraz uprawy sadownicze z certyfikatem zgodności (kod S02d02) na powierzchni [...] ha.

Wskazano dalej w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o ustawę o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 r. oraz regułę związaną z przebiegiem procedury płatności z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych w 2004 r., według których naliczenie płatności odbywa się po sprawdzeniu danych dotyczących rodzaju i powierzchni upraw, jakie zawarte są w wykazie nadesłanym przez jednostki certyfikujące. W wyniku działań podjętych w postępowaniu odwoławczym uzyskano w dniu [...] r. korektę danych sporządzonych przez jednostkę certyfikującą nie dającą podstaw do zmiany przyznanych A.G. płatności.

Wskazując na fakt powoływania się w odwołaniu na przepisy o rolnictwie ekologicznym, organ odwoławczy wskazał na przepis art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. Nr 93, poz. 898), według którego do okresu przestawiania gospodarstwa rolnego na produkcje metodami ekologicznymi zalicza się udokumentowany okres przestawiania gospodarstwa rolnego na produkcję metodami ekologicznymi rozpoczęty przed dniem wejscia w życie tej ustawy. Wnioskodawca w odwołaniu podkreślił, że w dniu składania wniosku o przyznanie płatności gospodarstwo jego nie posiadało certyfikatu i załączył do odwołania certyfikat zgodności nr [...], wydany w dniu [...] r. przez A. i potwierdzający, że prowadzi on ekologiczną produkcję żywności (produkcję jęczmienia i żyta) oraz wskazujący na okres jego ważności w czasie od dnia [...] r. do [...] r.

Organ odwoławczy wskazał dalej na treść przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 września 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 213, poz. 2160) stanowiącego, że w przypadku przyznania płatności rolnośrodowiskowej w 2004 r. za realizacje pakietu w ramach rolnictwa ekologicznego, producent rolny, któremu przyznano płatność, realizuje program rolnośrodowiskowy od dnia 1 listopada 2004 r. Ponieważ wnioskodawca certyfikat zgodności posiadał od dnia [...] r., przeto wniesione przez niego odwołanie uznał organ odwoławczy za nieuzasadnione.

Powyższa decyzja ostateczna przez A.G. zaskarżona została do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się, jak wynika to z treści jego pisma, uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżący zarzuca błędne ustalenie przyznanej jemu płatności rolnośrodowiskowej z uwzględnieniem posiadanego przez nią certyfikatu zgodności, jaki przyznany jej został dopiero w dniu [...] r., a więc już po złożeniu wniosku o przyznanie płatności i po sprzedaży objętych tym certyfikatem plonów po niższych cenach. Podniósł też, iż przyznany jemu certyfikat zgodności nie obejmował uprawa sadowniczych (jagodowych), nie upłynęło bowiem jeszcze [...] miesięcy od zgłoszenia do jednostki certyfikującej. Do skargi skarżący załączył protokół z rocznej kontroli gospodarstwa z dnia [...] r., w którym jednostka certyfikująca stwierdziła, że posiadane przez niego uprawy rolnicze i sadownicze nie mają certyfikatu zgodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy odwołał się do faktu uzyskania przez skarżącego certyfikatu zgodności, nadanego jemu przez jednostkę certyfikującą w wyniku przeprowadzonej w jej gospodarstwie kontroli oraz wskazał, że nadanie tego certyfikatu uprawniało skarżącego do sprzedaży produktów, w okresie do końca [...] r., jako uzyskanych metodami ekologicznymi, co dotyczy także produktów rolnych wyprodukowanych w roku 2004, którego dotyczy przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Określając w art. 1 zadania i właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie rolnictwa ekologicznego, jaki określony został we wskazanych tamże aktach prawa unijnego, ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898) wskazuje w art. 3, że jednym z tych organów jest minister właściwy do spraw rolnictwa upoważniajacy jednostki certyfikujące, akredytowane w zakresie rolnictwa ekologicznego, zaś jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym - upoważnione jednostki certyfikujące, których zadaniem jest przeprowadzanie kontroli oraz wydawanie i cofanie certyfikatów potwierdzających, że płody rolne nieprzetworzone oraz produkty z nich powstałe, w tym także zwierzęta oraz produkty i przetwory pochodzenia zwierzęcego, zostały wyprodukowane lub przetworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2092/91/ EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991 ze zm.).

W myśl art. 6 ust. 1 tejże ustawy, producent zamierzający podjąć działalność w zakresie rolnictwa ekologicznego zamiar prowadzenia takiej działalności zgłasza wybranej upoważnionej jednostce certyfikującej, ta zaś przekazuje - jak to wynika z art. 9 ust. 1 ustawy - ministrowi do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w terminie do dnia 31 października każdego roku, wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w/w rozporządzeniu Rady.

Określając z kolei zadania i właściwość organów w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące m. in. wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, określonych przepisami Unii Europejskiej, ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) zobowiązała Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich. Realizując powyższe zobowiązanie Rada Ministrów wydała m. in. rozporządzenie z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), określając w nim szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie programu rolnośrodowiskowego oraz wskazując w § 1 ust. 2, że pomoc ta, zwaną płatnością rolnośrodowiskową, udzielania jest w ramach wskazanych tam pakietów, w tym w ramach pakietu rolnictwa ekologicznego. Wynika z tegoż rozporządzenia Rady Ministrów, że płatność rolnośrodowiskowa udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o jakich mowa we wskazanych przepisach prawa Unii Europejskiej oraz do realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (§ 2 ust. 1).

Stosownie do przepisu § 11 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, przyznanie w drodze decyzji administracyjnej płatności rolnośrodowiskowej następuje na wniosek producenta rolnego, do którego winien on załączyć, w przypadku realizacji pakietu rolnictwa ekologicznego, m.in. kopię certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokument poświadczający, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, albo dokument poświadczający, że gospodarstwo rolne jest objęte planem kontroli - wydawane przez upoważnioną jednostkę certyfikującą (art. 12 ust. 1 pkt 2). Jak wynika z kolei z § 19 tegoż rozporządzenia, w roku kalendarzowym 2004 wniosek dotyczący pakietu rolnictwa ekologicznego składać należało w okresie od 1 września do 1 października, a płatność rolnośrodowiskowa winna być wypłacona w czasie od 31 października do 30 listopada tegoż roku.

W myśl § 8 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów, wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku kalendarzowym ustala się m.in. jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni działek rolnych (ust. 1 pkt 1), zaś wysokość stawek płatności, stanowiących stawki podstawowe, określa załącznik nr 4 do tego aktu (ust. 4), z którego m. in. wynika, iż w pakiecie rolnictwa ekologicznego (kod S02) wysokość stawek przy poszczególnych wariantach upraw, w tym także upraw rolniczych i sadowniczych, została zróżnicowana w zależności od tego, czy uprawom tym przyznany został certyfikat zgodności i to w taki sposób, że przyznanie tego certyfikatu powoduje zastosowanie stawki w wysokości niższej od stawki przewidzianej dla uprawy znajdujących się jeszcze w okresie przestawiania gospodarstwa na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący A.G. w okresie od [...] r. prowadził gospodarstwo rolne w okresie przestawiania go na produkcję metodami ekologicznymi, co potwierdza zaświadczenie z powyższej daty wydane jej przez upoważnioną jednostkę certyfikującą, tj. "A." Spółkę z o.o. z siedzibą w W. Niespornym jest też okoliczność, iż prowadząc w roku 2004 uprawy rolnicze i sadownicze nie dysponował on certyfikatem zgodności, a więc potwierdzającym, że uzyskane przez niego w tymże roku płody rolne lub sadownicze zostały wyprodukowane lub przetworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2092/91/ EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991 ze zm.). Jakkolwiek certyfikat taki uzyskała on w dniu [...] r., z datą ważności od dnia [...] r. do dnia [...] r., to wynika z niego, że A.G. "prowadzi ekologiczną produkcję żywności" zgodnie z wymogami w/w rozporządzenia, że obejmuje on jedynie produkcję jęczmienia i żyta i że tylko te "produkty mogą być znakowane zgodnie z odnośnymi przepisami, wraz ze znakiem A.".

Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2004 A.G. złożył w dniu [...] r., po uzyskaniu protokołu z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa przeprowadzonej w dniu [...] roku przez w/w jednostkę certyfikującą, w którym to protokole stwierdzono prowadzenie przez nią upraw rolniczych i sadowniczych bez certyfikatu zgodności.

W krajowych warunkach klimatycznych produkcja rolna zbóż (jęczmienia, żyta) jest produkcją sezonową, która prowadzona zgodnie z agrotechnicznymi wymogami kończy się zbiorem plonów w miesiącach letnich (lipiec, sierpień). Jest zatem oczywistym, że uzyskanie przez producenta rolnego certyfikatu zgodności na produkcję tychże zbóż z ważnością od dnia [...] r. do [...] roku następnego, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, oznacza, iż certyfikat ten nie może dotyczyć produktów wcześniej uzyskanych i zbywanych bez możliwości powoływania się na uprawnienia z certyfikatem tym związane, a to w konsekwencji rodzi konieczność przyjęcia, iż produkcja rolna zakończona zbiorem plonów przed jego uzyskaniem dokonywana była w warunkach uprawniających do stawek płatności dla wariantu produkcji bez certyfikatu.

Uznając w tych warunkach, że ustalenie A.G. wysokości płatności rolnośrodowiskowej na rok 2004 z zastosowaniem stawek przewidzianych dla wariantów upraw rolnych i sadowniczych posiadających certyfikat zgodności dokonane zostało z naruszeniem reguł wynikających z przytoczonych wyżej przepisów prawa, a to poprzez rozciągnięcie uzyskanego z dniem [...] r. certyfikatu także na uprawy rolne zakończone wcześniejszymi zbiorami oraz na uprawy sadownicze certyfikatem tym w ogóle nie objęte, orzec należało o uchyleniu zaskarżonej decyzji ostatecznej jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).