Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca

2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] o odmowie przyznania J.R. zasiłku rodzinnego na dzieci W.R. i P.R. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu

opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego dotyczącego W.R..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

J.R. wystąpiła w dniu 26 sierpnia 2008 r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci W.R. i P.R. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania zasiłków, wskazując na przekroczone kryterium dochodowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., rozpoznając odwołanie złożone przez J.R., decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie zbadał, czy dochód z wydzierżawionego przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego spełnia kryteria ustawowe do zaliczenia go do dochodu wnioskodawczyni.

Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] odmówił J.R. przyznania żądanych zasiłków. Organ wskazał, że dokonał oceny umowy dzierżawy, którą zawarł mąż wnioskodawczyni – G.R. i stwierdził, że umowa ta nie spełnia warunków określonych w art. 28 ust. 4 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J.R. zarzucając organowi nieprawidłowe wyliczenie dochodu jej rodziny poprzez uwzględnienie przy tym wyliczeniu obszarów rolnych oddanych w dzierżawę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca

2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy J.R. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie [...] zł. brutto. Mąż wnioskodawczyni G.R. w 2007 r. osiągnął dochód brutto w kwocie [...] zł. Z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w K. z dnia

[...] sierpnia 2008 r., wynika ponadto, że G.R. jest podatnikiem podatku rolnego jako właściciel gospodarstwa rolnego położonego w T.

o powierzchni przeliczeniowej użytków rolnych – [...] ha oraz współwłaścicielem

¼ gruntu z ogólnej powierzchni [...] ha. W aktach znajduje się ponadto oświadczenie G.R. z dnia 26 sierpnia 2008 r. o nieosiąganiu dochodów w 2007 r. niepodlegających opodatkowaniu, zaświadczenie z 16 lipca 2008 r. o podleganiu przez wnioskodawczynię obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu od 1 sierpnia 2007 r.

z tytułu zatrudnienia oraz zaświadczenie z dnia 19 sierpnia 2008 r. o udzieleniu

J.R. urlopu wychowawczego od 20 sierpnia 2008 r. do dnia 30 czerwca

2010 r. z tytułu urodzenia dziecka.

Analizując sytuację finansową rodziny wnioskodawczyni, organ podniósł również, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie Starostwa Powiatowego w S. z dnia 25 stycznia 2007 r. o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej K. oraz umowa z dnia 30 grudnia 2006 r. zawarta przez G.R. i A.S. na dziesięcioletnią dzierżawę nieruchomości rolnej.

Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada1984 r. o podatku rolnym. Tak więc dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się

w posiadaniu rodzinyw roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 8 lit. a) ww. ustawy ustalając dochód rodziny uzyskany

z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W ocenie organu żadna z ww. przesłanek nie została spełniona i dochód uzyskiwany przez rodzinę wnioskodawczyni z tytułu umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego nie podlega odjęciu od dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, co w konsekwencji wskazuje, że ustalony dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych i brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J.R., podnosząc, że organy orzekające niezasadnie wyliczyły dochód rodziny, bowiem wliczono do niego ziemię oddaną w dzierżawę. Skarżąca wskazała, że w styczniu 2009 r. uzyskała z Departamentu Świadczeń Rodzinnych informację dotyczącą zmian w przepisach. Wskazano jej, że nowelizacją z dnia 18 grudnia 2008 r. usunięto z ustawy zapis dotyczący wymogu dzierżawy w zamian za emeryturę bądź rentę. Podkreśliła,

że spełnia wszystkie wymagane warunki w związku z czym powinna otrzymać wnioskowane świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że aktualna treść art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że celem ustawodawcy było wyeliminowanie wątpliwości w jaki sposób ma być ustalony dochód z gospodarstwa rolnego. Uchylenie art. 5 ust. 8a-8c nie pozostawia wątpliwości, że obecnie dochód z hektara przeliczeniowego ma charakter ryczałtowy i ustalenie jego wysokości nie zależy od faktycznego uprawiania gospodarstwa rolnego. Nowelizacja ustawy nie miała zatem wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2009 r. pod względem jej zgodności z prawem i stwierdził, że organ wydając tę decyzję nie naruszył obowiązujących przepisów w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi, które w istocie ograniczają się do zakwestionowania stanowiska organu co do uwzględnienia przy obliczeniu dochodu rodziny także dochodu z hektara przeliczeniowego wydzierżawionej nieruchomości rolnej, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia tych zarzutów.

Przedstawiając powyższe stanowisko należy wskazać, że ustawą z dnia

17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456; dalej: ustawa z 17 października 2008 r.) nadano między innymi nowe brzmienie ust. 7-9 art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych). Ustawa z 17 października 2008 r. weszła w życie w wymienionym zakresie 2 stycznia 2009 r. i przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stanowiły ostatecznie podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku skarżącej.

W sprawie znajdzie zatem zastosowanie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi: w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia

15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969).

Ustawa w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie nie zawierała regulacji ujętej poprzednio w art. 5 ust. 8 lit. a) pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten nakazywał nieuwzględnienie przy ustaleniu obszarów

rolnych stanowiących podstawę wyliczenia dochodu rodziny, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego, jeżeli obszar rolny został oddany w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oznacza to, że po dokonanej nowelizacji nie jest istotne czy jakakolwiek część gospodarstwa rolnego została oddana w dzierżawę

i ewentualnie na jakich zasadach, gdyż w każdym wypadku zostanie uwzględniony obszar całego gospodarstwa rolnego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2009 r. wynika, ze organ ten rozstrzygnął sprawę opierając decyzję między innymi na art. 5 ust. 8 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie obowiązywał w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Uchybienie to zostało przyznane przez ten organ w odpowiedzi na skargę. Naruszenie przepisów prawa materialnego, z uwagi na przedstawione powyżej stanowisko, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy uznał bowiem za zasadne uwzględnienie

przy obliczeniu obszaru gospodarstwa dla potrzeb wyliczenia dochodu także

obszaru rolnego stanowiącego przedmiot dzierżawy. Takie ustalenie jest zgodne z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasadne będzie w tym miejscu także wyjaśnienie, że decyzja organu pierwszej instancji wydana przed wejściem w życie ustawy z 17 października 2008 r., a więc przed wyeliminowaniem z porządku prawnego regulacji zawartej w art. 5 ust. 8 lit. a) pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie naruszała przepisów obowiązujących w dniu jej wydania. Jedynie bowiem obszary rolne oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie podlegały wliczeniu do obszarów rolnych dla potrzeb ustalenia dochodu rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

5 listopada 2008 r. (I OSK 1929/07, niepubl.) wyjaśnił: "(...) ustawa o świadczeniach rodzinnych odwołuje się do stosownych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, i to bez żadnych odstępstw w tym zakresie, to wydzierżawiającym może być jedynie emeryt lub rencista i nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego przekonanie Sądu I instancji, iż dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy (...)". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko.

Reasumując Sąd wskazuje, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżącej

o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego nie narusza obowiązujących przepisów.

Nieuwzględnienie wniosku było zasadne także przez organ pierwszej instancji, gdyż przepisy obowiązujące w dniu wydania tej decyzji nie dawały podstawy

do pomniejszenia obszaru gospodarstwa rolnego istotnego dla ustalenia

dochodu rodziny o obszar wydzierżawiony na podstawie umowy z dnia 30 grudnia

2006 r.

Jeżeli ostatecznie dochód wyliczony przy uwzględnieniu wydzierżawionej części gospodarstwa przekroczył kwotę określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.