Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Łukasz Trochym Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania K. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania K. S. świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł na dzieci I. S. i P. S.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy;

Wnioskiem z [...] sierpnia 2019 r. K. S. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci I. S. i P. S.

W dniu [...] października 2019 r. organ przeprowadził z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy. Z ustaleń organu wynika, że K. S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synami P. i I., którzy są w wieku szkolnym. Mąż A. S. zamieszkuje w tym samym mieszkaniu i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Mieszkanie jest współwłasnością współmałżonków. Małżonkowie są w trakcie postępowania rozwodowego. K. S. oświadczyła, że sprawuje opiekę nad synami oraz wychowuje ich samotnie. Opłaca wyjazdy szkolne, wakacyjne i kolonie. Ponosi wszystkie koszty związane z wychowywaniem dzieci tj. zajęcia dodatkowe, koszty lekarstw, zapewnia dzieciom wszystkie podstawowe artykuły. Zdaniem wnioskodawczyni, mąż demoralizuje dzieci i nigdy nie brał udziału w ich wychowywaniu. Na podstawie ustaleń poczynionych podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny stwierdził, że opiekę nad I. i P. sprawuje ich matka K. S.

Pismem z [...] listopada 2019 r. Przewodniczący Zespołu Interdyscyplinarnego w [...] poinformował MOPS w [...], że z dokumentów zgromadzonych w procedurze Niebieskiej Karty wynika, że opiekę nad małoletnimi sprawują oboje rodzice, choć A. S. pracuje zawodowo poza miastem [...].

Pismem z [...] grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w [...] poinformował, że dzieci stron zamieszkują z obojgiem rodziców i pozostają pod opieką obojga rodziców, sprawa o rozwód nie została jeszcze zakończona.

Decyzją z [...] grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta [...], działając na podstawie art. 2 pkt 11 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 z ze zm.), odmówił K. S. przyznania świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł miesięcznie na dzieci I. S. i P. S.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. S.

Decyzją z [...] lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieka nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Kolegium zaznaczyło, że [...] sierpnia 2019 r. do MOPS wpłynął wniosek A. S. - męża wnioskodawczyni, o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na I. S. i P. S. W dniu [...] września 2019 r. A. S., na podstawie ww. wniosku, zostały przyznane świadczenia wychowawcze na dzieci na okres zasiłkowy 2019/2021. W dniu [...] sierpnia 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci złożyła K. S. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia kto sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi. W dniu [...] października 2019 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy z K. S. W wywiadzie tym nie brał udziału A. S. Natomiast ojciec dzieci przedłożył do akt sprawy potwierdzenia przelewów dokumentujących zapłatę alimentów oraz wydatki ponoszone na rzecz dzieci.

Zdaniem Kolegium, z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że opieka nad dziećmi jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców. Organ podniósł, że w takim przypadku świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. A. S. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego złożył "jako pierwszy" w dniu [...] sierpnia 2019 r. natomiast K. S. wniosek złożyła w dniu [...] sierpnia 2019 r. W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, zgodnie z art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. świadczenie wychowawcze K. S. nie przysługuje.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła K. S. Decyzji tej zarzuciła pominięcie przez organy tego, że to ona, a nie A. S. sprawuje i zapewnia każdego dnia wszelkie potrzeby dzieci, tj. przygotowuje posiłki, robi zakupy, sprząta i troszczy się o prawidłowy rozwój dzieci. Ponadto, wskazała, że poprawiła warunki mieszkaniowe dla dzieci przeprowadzając remont mieszkania z własnych dochodów. Wszelkie potrzeby dzieci zaspokaja wyłącznie skarżąca. Ojciec nie uczestniczył zaś i nie uczestniczy w wychowywaniu dzieci. Nie pożytkuje pieniędzy na potrzeby dzieci. Zaspokaja minimum bytowe. Zakup laptopa, telefonu, drogich witamin, dodatkowych zajęć, codziennych zakupów pokryła skarżąca.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2019 r. odmawiającą przyznania K.S. świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł na dzieci I. S. i P. S.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm., dalej jako "ustawa"). W myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje, między innymi, matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, który stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego).

Kwestię zbiegu uprawnień rodziców do świadczenia wychowawczego reguluje art. 22 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 ustawy stosuje się.

W niniejszej sprawie, wobec złożenia w dniu [...] sierpnia 2019 r. wniosku przez A. S., a następnie złożenia w dniu [...] sierpnia 2019 r. wniosku przez K. S., organ przeprowadził, zgodnie z powołanymi regulacjami, postępowanie wyjaśniające celem ustalenia kto sprawuje opiekę nad dziećmi. W szczególności, organ przeprowadził ze skarżącą wywiad środowiskowy, a także pozyskał dodatkowe informacje od zewnętrznych instytucji dotyczące sprawowania opieki nad dziećmi. Z zebranych przez organ dowodów wynika, że dzieci stron zamieszkują z obojgiem rodziców i pozostają pod opieką obojga rodziców, sprawa o rozwód nie została jeszcze zakończona (pismo Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2019 r.). Ponadto, z dowodów tych wynika, że opiekę nad małoletnimi sprawują oboje rodzice, choć A. S. pracuje zawodowo poza miastem [...] (pismo Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego w [...] z [...] listopada 2019 r.). Z zebranego materiału dowodowego wynika również, że oboje rodzice ponoszą wydatki związane z utrzymaniem dzieci (przedłożone w toku postępowania przez A. S. oraz załączone przez skarżącą do skargi potwierdzenia przelewów dokumentujące wydatki obojga rodziców na rzecz I. S. i P. S.).

Wobec wskazanych wyżej ustaleń, Sąd podzielił ocenę organów, że w niniejszej sprawie opieka nad dziećmi sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców. W takim przypadku świadczenie wychowawcze wypłaca się temu rodzicowi, który pierwszy złoży wniosek. W niniejszej sprawie A. S. wniosek złożył "jako pierwszy" w dniu [...] sierpnia 2019 r., natomiast K. S. wniosek złożyła w dniu [...] sierpnia 2019 r. W tej sytuacji prawidłowo, w oparciu o brzmienie art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r., organ odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogła podważyć zawarta w skardze argumentacja, że A. S. nie uczestniczył i nie uczestniczy w wychowywaniu dzieci. Wyjaśnić trzeba, że prowadząc postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w stanie faktycznym wypełniającym hipotezę art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r organy nie są uprawnione do oceny, w jaki sposób rodzice wywiązują się ze swoich obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom, w sytuacji gdy oboje rodzice mają pełnię władzy rodzicielskiej, a dzieci z nimi zamieszkują. Oznacza to bowiem, że oboje rodzice utrzymują i zaspokajają potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne dzieci. Jak zaś już wskazano powyżej, okoliczność pozostawania I. S. i P. S. pod opieką obojga rodziców i zamieszkiwania z obojgiem rodziców potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (por. pismo Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego w [...] z [...] listopada, pismo Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2019 r., przedłożone przez oboje rodziców potwierdzenia przelewów dokumentujące wydatki na rzecz dzieci).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji.