Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] po ustaleniu, że w latach [...] A. D. samowolnie

wybudowała ażurową wiatę na posesji przy ul. [...] nałożył, na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), na A. D. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia, wymaganych prawem dokumentów, w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanej wiaty do stanu zgodnego z prawem.

Po spełnieniu przez inwestora nałożonych obowiązków Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim, postanowieniem z dnia

[...] r., nr[...] , na podstawie art. 49 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ustalił A. D. wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł.

Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego

, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postepowania administracyjnego oraz art. 49b ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 12 czerwca 2013 r.

A. D. zaskarżyła powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego sadu Administracyjnego, zarzucając:

- naruszenie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez nie zakwalifikowanie obiektu (urządzenia) budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, jako obiektu małej architektury;

- naruszenie art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż budowa obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

- naruszenie art. 49b ust. 1- 2 oraz ust. 4 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie do obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, procedury legalizacyjnej określonej w przedmiotowych przepisach, skutkującej ustaleniem opłaty legalizacyjnej;

- naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie przedsięwzięcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1299/13 Wojewódzki Sad Administracyjny oddalił skargę A. D. na opisane powyżej postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej.

W związku z nieuiszczeniem przez skarżącą opłaty legalizacyjnej organ pierwszej instancji wydał w dniu 9 października 2013 r., na odstawie art. 49b ust. 1

w związku z art. 49b ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), decyzję

nr [...] , nakazującą A. D. rozbiórkę ażurowej wiaty przylegającej do budynku gospodarczego na posesji przy ul. [...]

A. D. odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.

Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego

nie uwzględnił wniesionego odwołania i decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postepowania administracyjnego oraz art. 49b ust. 1 w związku z art. 47b ust. 7 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Reasumując stwierdził, że zgodnie z art. 49b ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w przypadku nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej wydaje się decyzję, o której mowa w ust. 1, tj. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Wyjaśnił także, że przepisy te są bezwzględnie obowiązujące i organy nadzoru budowalnego nie mają możliwości ich ominięcia lub modyfikacji. Dlatego każde przekroczenie terminu wyznaczonego do uiszczenia opłaty legalizacyjnej musi skutkować nałożeniem obowiązku rozbiórki obiektu.

A. D. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , zarzucając:

- naruszenie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez nie zakwalifikowanie obiektu (urządzenia) budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, jako obiektu małej architektury;

- naruszenie art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, iż budowa obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej;

- naruszenie art. 49b ust. 1- 2 oraz ust. 4 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie do obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, procedury legalizacyjnej określonej w przedmiotowych przepisach, skutkującej ustaleniem opłaty legalizacyjnej;

- naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie przedsięwzięcie przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzji ją poprzedzającej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego

w Powiecie Grodzkim

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podkreśliła, iż organy nadzoru budowlanego błędnie zakwalifikowały zamontowany przez nią na posesji położonej

[...] obiekt (urządzenie) budowlany jako obiekt,

o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Jej zdaniem, przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z definicją legalną wyrażoną w ww. przepisie przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, w szczególności a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. W związku z powyższym podstawowym (i właściwie jedynym) kryterium uzależniającym zakwalifikowanie danego obiektu jako obiektu małej architektury są jego rozmiary (mała wielkość). Znajdujące się zaś w cytowanym przepisie wyliczenie ma jedynie charakter przykładowy, wskazujący na najczęściej występujące obiekty małej architektury, przy czym niekiedy może stanowić kryterium pomocnicze, poprzez zwrócenie uwagi na charakter i funkcje obiektów, które mogą zostać potraktowane jako obiekty małej architektury (np. jako służącego rekreacji, spełniającego funkcje religijne, czy też ogrodowe). Przede wszystkim jednak zawsze należy zwracać uwagę na rozmiary obiektu. Wspólną bowiem cechą wszystkich obiektów małej architektury są ich niewielkie gabaryty, przy czym pojęcie "niewielkie obiekty" jest na tyle nieostre, że zakwalifikowanie określonych (różnych) obiektów jako obiektów małej architektury może wymagać za każdym razem odrębnego podejścia do sprawy. Sformułowana przez ustawodawcę definicja "obiektu malej architektury" zamieszczona w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego nie jest bowiem ścisła i precyzyjna. Stwierdzenie, że dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2008 r., sygn. II SA/Łd 209/2008, Lex Polonica nr 1963068 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. II SA/Bk 213/2006, Lex Polonica nr 2211721). Skarżąca podkreśliła, że istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji: konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa (por. ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi). Nieprecyzyjna definicja "obiektu małej architektury" powoduje, że należy ją interpretować indywidualnie do danego stanu faktycznego (por. ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy A. D. wskazała, iż wybudowany przez nią obiekt jest niewielkich rozmiarów,

w szczególności odnosząc go do wielkości działki budowlanej, na której został usytuowany oraz wielkości budynku, w otoczeniu którego się znajduje (przedmiotowe okoliczności zostały jednak całkowicie przez organy pominięte. Wymiary obiektu – powierzchnia [...] m2 - niewątpliwie świadczą, że niniejszy obiekt należy do kategorii obiektów o niewielkich rozmiarach.

Także sam charakter i funkcja obiektu oraz jego konstrukcja przemawia za zaliczeniem go do obiektów małej architektury. Przedmiotowy obiekt został bowiem zbudowany w konstrukcji drewnianej słupowej, przy czym słupki zostały zamontowane do podłoża w sposób niezwiązany trwale z gruntem, za pomocą metalowych łączników. Jednocześnie przedmiotowy obiekt składa się drewnianych (ażurowych) elementów, demontowanych na okres zimowy, a więc służy właścicielowi jedynie kilka miesięcy w roku, podobnie jak namiot i trampolina dla dziecka. Dodatkowo także ogrodowy charakter obiektu i jego rekreacyjna funkcja świadczą o zakwalifikowaniu go jako obiekt w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. W ocenie skarżącej obiekt ten stanowi pergolę (ażurową), a nie wiatę o powierzchni zabudowy do [...] m2, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

W ocenie skarżącej, nie spoczywał na niej , na podstawie art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowy ww. obiektu, bowiem budowa obiektów małej architektury na posesjach niebędących miejscami publicznymi nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia właściwemu organowi. Tym samym nie było żadnych podstaw do wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego procedury legalizacyjnej na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. A zatem organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego i umorzyć postępowanie na podstawie art. 205 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowe.

W ocenie skarżącej, doszło także do uchybień proceduralnych organów,

a mianowicie materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący.

Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja, nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a.").

Nadto zasadne jest przytoczenie treści przepisu art. 153 P.p.s.a., według którego: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Przytoczenie ww. przepisu stało się konieczne z uwagi na zarzuty podniesione w skardze, a konkretnie ich tożsamość z zarzutami podniesionymi w skardze na postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej – rozpoznanej przez Sąd w dniu 10 kwietnia 2014 r. pod sygn. akt. II SA/Sz 1299/13. W sprawie tej Sąd oddalił skargę, a w sporządzonym na wniosek skarżącej uzasadnieniu, szczegółowo odniósł się do podniesionych zarzutów, wyjaśniając dlaczego nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe oraz treść przepisu art. 153 P.p.s.a., Sąd uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie ma potrzeby odnosić się do zarzutów, co do których wypowiedział się w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r.

Oddalając w dniu 10 kwietnia 2014 r. skargę A. D. Sąd nie tylko uznał, że postępowanie w sprawie popełnienia przez skarżącą samowoli budowalnej wszczęte i prowadzone było prawidłowo (w zgodzie z przepisami art. 49b ustawy Prawo budowalne), ale także rozstrzygnął, że wysokość opłaty legalizacyjnej została prawidłowo ustalona i winna być wniesiona w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

Powyższy wyrok ma istotne znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy, bowiem zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja wydana została na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z ust. 7 art. 49b ustawy Prawo budowalne w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1. Z treści ust. 1 art. 49b jednoznacznie wynika, że chodzi o decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.

W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie uiściła prawidłowo określonej opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji ustalił ten fakt

w Wydziale Finansów i Budżetu Urzędu Wojewódzkiego, sporządzając na te okoliczność notatkę urzędowa z dnia 8 października 2013 r., a nadto skarżąca nie zaprzecza temu faktowi. W takiej sytuacji, zgodnie z przytoczone powyżej przepisami ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wydania decyzji nakazującej skarżącej rozbiorę samowolnie wybudowanej wiaty.

W opisanej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa

i oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.