Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na W. K. kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu [...] listopada 2014 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w D. przeprowadzili kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1265, z późn. zm.), dalej: ustawa o transporcie drogowym lub u.t.d., posiadanych przez S. N., obywatela Ukrainy, kierowcę samochodu ciężarowego marki Volvo o nr rej. [...] z przyczepą marki Schmitz Cargobull o nr rej. [...], użytkowanego przez W. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], przewożącego towar z Ukrainy do Polski.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Funkcjonariusz celny stwierdził brak wymaganego świadectwa kierowcy, czyli wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, tj. dopuszczenie się naruszenia określonego w pkt 3.3 załącznika nr 3 u.t.d., zagrożonego karą pieniężną 8 000 zł.

Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego zwrócił się do Biura d.s. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego o udzielenie informacji, czy pojazd o nr rej. [...] został zgłoszony do licencji [...] oraz czy przedsiębiorca występował o świadectwo kierowcy. W odpowiedzi organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2014 r. pojazd o nr rej. [...] był zgłoszony do licencji o nr [...] udzielonej W. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] oraz że przedsiębiorcy nie zostało udzielone świadectwo kierowcy dla S. N., obywatela Ukrainy.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął wobec W. K. postępowanie administracyjne, zaś decyzją z dnia [...] września 2015 r. nałożył karę pieniężną w kwocie 8 000 zł, w związku z naruszeniem określonym w pkt 3.3 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy bez wymaganego świadectwa kierowcy. Przywołując treść przepisów ustawy o transporcie drogowym organ podniósł, że międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Z listu przewozowego CMR nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. wynika, że miejscem załadowania rzeczy była miejscowość na Ukrainie, a miejscem przeznaczenia była miejscowość B. w Polsce, zatem jazda pojazdu odbywała się z przekroczeniem granicy RP. Przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał zatem definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania transportu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym kierowca obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Natomiast stosownie do ust. 3 tego przepisu, przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty.

Obowiązek wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy wynika z art. 3 z rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE. z 2009 r., Nr L 300, s.72), dalej: rozporządzenie nr 1072/2009, w myśl którego wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy.

Podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

W niniejszej sprawie, w dniu kontroli S. N. wykonując przewóz międzynarodowy, korzystał z licencji wspólnotowej wydanej przewoźnikowi W. K. i pozostawał w dyspozycji tego przewoźnika. Mimo to nie posiadał wymaganego świadectwa kierowcy. W konsekwencji międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem obowiązku określonego w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, w związku z art. 32a oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził jednocześnie, iż w omawianej sprawie nie ma zastosowania art. 92c u.t.d., zwalniający przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenie prawa w przypadku, gdy nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł go przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy naruszenie jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Skarżący nie wykazał jednak, że dołożył należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów w ramach prowadzonej działalności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. K. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy wynika wprost z przepisu art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. W ocenie skarżącego jest to jedyny przepis nakładający obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy. Ustawa o transporcie drogowym ustala szczegółowe warunki uzyskania świadectwa kierowcy. Zdaniem skarżącego naruszone zostały jedynie przepis art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, co nie stanowi jednak naruszenia ustawy lub umowy międzynarodowej, tj. Lp. 3 załącznika nr 3 u.t.d.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Oznacza to m.in., że w granicach danej sprawy sąd dokonuje wyłącznie oceny zgodności zaskarżonej decyzji przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w wskazanych powyżej granicach, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2014 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w D. przeprowadzili kontrolę dokumentów posiadanych przez S. N., obywatela Ukrainy, kierowcę samochodu ciężarowego użytkowanego przez W. K., przewożącego towar z Ukrainy do Polski. W toku kontroli kierowca nie okazał świadectwa kierowcy, w związku z czym nałożono na niego karę pieniężną w wysokości 8 000 zł, za naruszenie pkt 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Skarżący nie kwestionuje dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Istota sporu prawnego sprowadza się natomiast do oceny, czy organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną na podstawie 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przede wszystkim przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej).

Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) oraz legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzystają z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach lub na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (pkt b).

Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (ust. 2).

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia Nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły również przepisy ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do art. 32a ustawy, do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. Zastosowanie miały zatem powołane wyżej przepisy rozporządzenia nr 1072/2009, wprowadzające wymóg uzyskania świadectwa kierowcy.

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, ze zm.), a ponadto w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Powyższe przepisy obowiązywały zarówno w trakcie kontroli, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie ma żadnych podstaw do ich kwestionowania. Należy zauważyć, że akty prawne organów Unii Europejskiej stanowią integralną część systemu prawnego państwa członkowskiego, które odpowiada za wprowadzenie tych przepisów w życie i ich prawidłowe stosowanie. Przykładem dostosowania przepisów prawa krajowego do prawa unijnego jest właśnie wprowadzenie do ustawy o transporcie drogowym przepisów dotyczących świadectwa kierowcy.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, czyli ustawy o transporcie drogowym oraz wskazanych w tym przepisie innych ustaw oraz rozporządzeń unijnych, w tym rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w przytoczonym art. 4 pkt 22 lit. k.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dniu kontroli kierujący pojazdem S. N., będący obywatelem Ukrainy, nie okazał świadectwa kierowcy. Z prawidłowych ustaleń organu wynika również, że W. K. w ogóle nie uzyskał dla kierowcy wymaganego świadectwa kierowcy. Bezsprzecznie zatem międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącego z naruszeniem obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

W świetle powyższego błędny jest zatem pogląd skarżącego, że brak świadectwa kierowcy nie stanowi naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowa jest również wysokość nałożonej na niego kary za stwierdzone naruszenia obowiązków określonych art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Pod pozycją 3.3. załącznika wyszczególniono naruszenie - wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Jak już powyżej wskazano, nieokazanie w dniu kontroli, tj. [...] listopada 2014 r., świadectwa kierowcy stanowiło naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, a także obowiązków określonych art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że na skarżącego powinna być nałożona grzywna, na podstawie art. 92 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem, osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu nr 1071/2009, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 3, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 4).

Grzywna nakładana na kierowcę czy zarządzającego przedsiębiorstwem lub transportem jest zupełnie odrębną od kary pieniężnej nakładanej na przedsiębiorcę sankcją za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Kierowca oraz zarządzający ponoszą odpowiedzialność na zasadzie winy, zaś grzywny nakładane są w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, a w razie sporu co do ich stosowania, właściwe są sądy powszechne (art. 92 ust. 5 u.t.d.). Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy ma natomiast inny charakter. Za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiot ten podlega karze pieniężnej, a wykaz naruszeń i wysokość kar określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a) ust. 6 u.t.d.). Kary pieniężne są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona, co do zasady, z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie II SA/GI 451/14, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 118/15).

Celem nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej jest zapewnienie należytego wykonywania działalności gospodarczej w postaci świadczenia przewozów drogowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego. Ma więc ona przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w przypadku grzywny) i jest narzędziem prawnym służącym do wymuszenia na przewoźnikach respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów.

Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącego z naruszeniem obowiązków określonych w art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym i zasadnie nałożyły na niego, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy, karę pieniężną określoną w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy transporcie drogowym. Prawidłowo również przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie podał bowiem jakichkolwiek okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).