II SA/Gd 429/20 - Wyrok

Data orzeczenia	2020-11-10	
Data wpływu	2020-06-15	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku	
Sędziowie	Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Mariola Jaroszewska /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Sygn. powiązane	II OSK 462/21	
Skarżony organ	Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 1332; art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2; Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie WSA Mariola Jaroszewska (spr.) WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.	
Uzasadnienie
J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB") z dnia 14 kwietnia 2020 r., którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako "PINB") z dnia 13 lutego 2020 r., w zakresie terminu wskazanego w pkt 2 tej decyzji i wyznaczono nowy termin na dzień 31 sierpnia 2020 r., a w pozostałej części utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy.

Kwestionowana niniejszą skargą decyzja została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na skutek pisma właścicielki mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. C. w L. w sprawie stanu technicznego kominów w przedmiotowym budynku organ nadzoru budowalnego wezwał Wspólnotę mieszkaniową do przedłożenia książki obiektu wraz z aktualnymi protokołami kontroli. Z przekazanego protokołu przeglądu urządzeń grzewczo kominowych nr [..] z dnia 8 listopada 2016 r., sporządzonego przez mistrza kominiarskiego E. B. dla mieszkania nr [..] wynikało, że zlecone prace przy uszczelnieniu przewodu kominowego dymowego od pieca c.o. na paliwo stałe nie zostały wykonane w związku z brakiem dostępu do lokalu (właściciel lokalu nie wyraża zgody na prace kominiarza). Ponieważ mistrz kominiarski stwierdził, badając inne mieszkania, że sadza w przewodzie od pieca c.o. w lokalu nr [..] zasłania połowę przewodu oraz, że nie jest on szczelny, zakazał palenia w piecu c.o. w przedmiotowym mieszkaniu do czasu uszczelnienia przewodu. Podczas oględzin w dniu 9 marca 2017 r. stwierdzono konieczność założenia w przewodzie kominowym w poziomie lokalu nr [..] wkładu żaroodpornego. Jednocześnie wobec stwierdzenia konieczności wykonania wyczystki, organ zwrócił się do mistrza kominiarskiego o opinię, czy jest możliwość zainstalowania wyczystki poza lokalem nr [..] wobec sprzeciwu właścicielki lokalu na takie działania. W opinii nr [.] z 17 marca 2017 r. mistrza kominiarskiego E. B. stwierdzono, że przedmiotowy przewód na głębokości 4,0 m posiada uskok, który powoduje konieczność rozkucia ściany kominowej przy suficie w mieszkaniu nr [..] celem zainstalowania wkładu kominowego żaroodpornego. Ponadto na głębokości 7,50 m przewód jest niedrożny występuje pozostałość po starych podłączeniach. Powyższa sytuacja powoduje konieczność rozkucia ściany kominowej w mieszkaniu nr [..] a prawdopodobnie też w mieszkaniu nr [..]. Wykonanie powyższych prac spowoduje kilkukrotny wzrost kosztów które są niewspółmierne do zamontowania wkładu żaroodpornego z wyczystką w mieszkaniu nr [..] za piecem c.o.

W tym stanie faktycznym ostateczną decyzją z dnia 15 maja 2017 r., PINB nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej (dalej jako "Wspólnota Mieszkaniowa") zainstalować w lokalu mieszkalnym nr [..] w budynku wielorodzinnym na działce nr [..], obręb [..] w l., przy ul. C., wkładu kominowego żaroodpornego o średnicy 150 mm zakończonego wyczystką za piecem c.o. w kuchni. W decyzji nakazano, aby prace zostały wykonane do dnia 30 czerwca 2017 r., a do czasu ich wykonania zakazano palenia w piecu c.o. na opał stały w mieszkaniu nr [..].

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. organ nadzoru budowlanego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją, na podstawie wniosku właścicielki lokalu nr [..] – J. K., opartego na przesłance art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzją z dnia 13 lutego 2020 r. PINB uchylił kwestionowaną decyzję własną z dnia 15 maja 2017 r. i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), dalej jako Prawo budowlane, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie nieprawidłowości nieprawidłowości w stanie technicznym przewodów kominowych budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. C. w L., poprzez zainstalowanie w przewodzie kominowym - spalinowym obsługującym lokal nr [..] wkładu kominowego żaroodpornego o średnicy 150 mm zakończonego wyczystką za piecem c.o. w kuchni lokalu nr [..] oraz dokonanie uszczelnienia przewodów wentylacyjnych zlokalizowanych w obrębie przewodu spalinowego przynależnego do lokalu nr [..] wkładką przelotową typu Alufol, pod nadzorem osoby uprawnionej do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz pod nadzorem mistrza kominiarskiego w terminie do dnia 30 maja 2020 r. Ponadto w decyzji zakazano właścicielowi mieszkania nr [..] w terminie natychmiastowym użytkowania pieca centralnego ogrzewania w mieszkaniu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z opinią kominiarską nr [..] z dnia 21 lutego 2019 r., sporządzoną przez mistrza kominiarskiego M. G., w przewodzie kominowym lokalu nr [..] stwierdzono obecność sadzy w przewodzie kominowym - wentylacyjnym w kuchni. Sadza pochodzi z przewodu kominowego dymowego z mieszkania nr [..] i przedostaje się poprzez nieszczelności w przewodach kominowych. W związku z tym w opinii zalecono zainstalowanie wkładu uszczelniającego w przewodzie dymowym z mieszkania nr [..], zaś wyczystkę umiejscowić pod urządzeniem grzewczym w mieszkaniu nr [..], gdyż poniżej znajduje się uskok, co utrudnia i zwiększa koszty wykonania wyczystki w piwnicy. Także w opinii kominiarskiej nr [..] z dnia 16 grudnia 2019 r., sporządzonej przez mistrza kominiarskiego A. R.-K., zalecono dla mieszkania nr [..] wykonanie instalacji wkładu kominowego żaroodpornego w istniejącym przewodzie kominowym nr [..] i wykonanie wyczystki zapiecowej na poziomie mieszkania nr [..]. Mistrz kominiarski stwierdził, że w obecnej sytuacji nie ma możliwości wykonania instalacji wkładu kominowego żaroodpornego z rur sztywnych dla uszczelnienia przewodu dymowego dla mieszkania nr [..] w sposób taki aby wyczystką była zainstalowana w piwnicy, bowiem przewody kominowe schodzą w linii prostej od czapy kominowej do wysokości I piętra około 1 mb od stropu pomiędzy I a II piętrem. Instalacja wkładu wiązała by się z wykonaniem dużego rozkucia ściany kominowej w mieszkaniu nr [..].

Zdaniem organu, w oparciu o opinie kominiarskie mistrzów kominiarskich E. B., M. G., A. R.-K., nieprawidłowości w stanie technicznym przewodów kominowych przedmiotowego budynku mieszkalnego należy usunąć poprzez zainstalowanie w przewodzie kominowym - spalinowym obsługującym lokal nr [..] wkładu kominowego żaroodpornego zakończonego wyczystką za piecem c.o. w kuchni lokalu nr [..], a także należy dokonać uszczelnienia przewodów wentylacyjnych, zlokalizowanych w obrębie przewodu spalinowego przynależnego do lokalu nr [..]. Natomiast nie sposób uwzględnić wniosku J. K. dotyczącego montażu wyczystki w piwnicy zamiast w lokalu nr [..], po wykonaniu rozkucia ściany kominowej w mieszkaniu nr [..], gdyż powyższe roboty stanowią przebudowę i wymagają sporządzenia specjalistycznej dokumentacji oraz uzyskania stosownych zgód.

Na skutek rozpoznania odwołania WINB decyzją z dnia 14 kwietnia 2020 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie terminu wykonania nakazanych prac związanych z nieprawidłowościami w stanie technicznym przewodów kominowych wyznaczając nowy termin na dzień 31 sierpnia 2020 r., zaś w pozostałej mocy, tj. w zakresie nałożonych obowiązków, decyzję PINB utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu stwierdzono, mając na uwadze regulacje przepisów art. 61 i następnych Prawa budowanego, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji orzekł adekwatnie do istoty sprawy, nakładając obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości z uwzględnieniem zaleceń i wskazań opinii mistrzów kominiarskich: E. B., M. G. i A. R.-K. Dokonując wyboru rozwiązania technicznego, które ma na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, organ bowiem powinien kierować się ekonomiką rozwiązania, tzn. znajdować rozwiązanie najtańsze i najprostsze, zaś w niniejszej sprawie niewątpliwie najprostszym rozwiązaniem jest zainstalowanie w przewodzie kominowym - spalinowym obsługującym lokal nr [..] wkładu kominowego żaroodpornego o średnicy 150 mm zakończonego wyczystką za piecem c.o. w kuchni tego lokalu oraz dokonanie uszczelnienia przewodów wentylacyjnych zlokalizowanych w obrębie przewodu spalinowego przynależnego do lokalu nr [..] wkładką przelotową typu Alufol. Natomiast zaproponowane alternatywne rozwiązanie, tzn. przełączenie kotła c.o. obsługującego lokal nr [.]. wiązałoby się nie tylko z ingerencją w przewód kominowy - spalinowy (przewód nr [..]), ale również z ingerencją (rozkucie) w ściany kominowe lokali nr [..] i [..] oraz z dużym prawdopodobieństwem, lokalu nr [..] (tak opinia mistrza kominiarskiego z 17 marca 2017 r.). Co prawda przedłożona w uzupełnieniu odwołania opinia z dnia 12 marca 2020 r. autorstwa mistrza kominiarskiego E. L. wskazuje na konieczność usunięcia blokady i udrożnienia przewodu kominowego - dymowego od kotła c.o. w lokalu nr [..], niemniej opinia ta nie odnosi się w żaden sposób do kwestii usunięcia nieprawidłowości w zakresie nieszczelności tego przewodu (co z kolei wiąże się z zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i stanu technicznego przedmiotowego dla budynku).

Mając więc na uwadze zasadniczą zgodność opinii mistrzów kominiarskich, których prawidłowości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie sposób zakwestionować, WINB zgodził się ze stanowiskiem przedstawionym przez organ pierwszej instancji o braku potrzeby zlecenia wykonania kolejnej opinii, tym razem przez biegłego sądowego z zakresu klimatyzacji i instalacji. Prawidłowo też wskazano adresata obowiązków, tj. Wspólnotę Mieszkaniową, albowiem obowiązek obejmuje wykonanie prac ingerujących w przewód kominowy - spalinowy obsługujący lokal nr [..] w budynku Wspólnoty, tzn. w część wspólną nieruchomości. Fakt, że instalacja w przewodzie kominowym - spalinowym wkładu kominowego żaroodpornego wiąże się z wykonaniem wyczystki za piecem c.o. w kuchni lokalu nr [..], jak również, w związku z uszczelnieniem przewodów wentylacyjnych zlokalizowanych w obrębie przewodu spalinowego dla tego lokalu, wkładki przelotowej typu Alufol, nie może mieć wpływu na zmianę adresata obowiązku, skoro zasadnicze, z technicznego punktu widzenia, prace w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości mają zostać wykonane w przewodzie kominowym - spalinowym budynku (przewód nr [..]).

WINB wskazał też, że kwestie związane ze sporami w zakresie zarządu nieruchomością wspólną oraz naruszeń prawa własności i związanych z tym roszczeń podlegają kognicji sądów powszechnych i nie mogą być rozważane w postępowaniach organów nadzoru budowlanego.

W skardze zarzucono:

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 i 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela i prowadzenie postępowania w sposób budzący moje zaufanie do organów władzy publicznej;

- § 146 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym przewody dymowe powinny być wyposażone w otwory wycierowe lub rewizyjne, zamykane szczelnymi drzwiczkami;

- błędne ustalenia stanu faktycznego przyjmując za podstawę dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy oraz opinię kominiarską Nr [..] z dnia 16 grudnia 2019 r. sporządzoną przez mistrza kominiarskiego A. R.-K., która sporządzona została na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej, a która jest niezgodna z rzeczywistym stanem rzeczy i nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony o opinię biegłego z listy biegłych sądowych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie dowodu z przeprowadzonej na jej zlecenie opinii kominiarskiej nr [..] z dnia 12 marca 2020 r.

Zdaniem skarżącej realizacja zaskarżonej decyzji poprzez wykonanie w jej wyczystki spowoduje zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w lokalu mieszkaniu. Dlatego też wyczystka ta powinna zostać wykonana w kanale kominowym w piwnicy. Ponadto, nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części budynku stanowiącego lokal mieszkalny, może dotyczyć wyłącznie stanu samego obiektu budowlanego (budynku), nie może zaś wkraczać w to, co mieści się wewnątrz lokalu i jest regulowane przepisami prawa cywilnego, lokalowego lub spółdzielczego. Jednocześnie strona zwróciła uwagę, że odpowiedzialność Wspólnoty może dotyczyć tylko części wspólnych budynku, natomiast urządzenia i części budynku, w tym urządzenia dotyczące ogrzewania, służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej.

Zdaniem skarżącej organ nie prowadził postępowania w sposób zgodny z zasadami określonymi w k.p.a., w szczególności nie wyjaśnił kiedy doszło do zamurowania wyczystki w przewodzie kominowym i kto wykonał te prace. Nie wyjaśniono, czy roboty te zostały przeprowadzone po uprzednim uzyskaniu pozwolenia budowlanego bądź zgłoszenia. Natomiast z ekspertyzy z dnia 13 listopada 2008 r. nr [.]., dokonanej przez Zakład Usług Kominiarskich wynika, że przyczyną niedrożności przewodu kominowego jest jego zamurowanie oraz wskazano na konieczność odblokowania tego przewodu kominowego. Zatem to zamurowanie wyczystki dla przewodu kominowego przynależnego do lokalu skarżącej doprowadziło do jego nieodpowiedniego stanu technicznego i zasadnym jest, aby umiejscowienie otworu wycierowego było jak w stanie pierwotnym. Zaistniała w odniesieniu do komina sytuacja stanowi o naruszeniu wymogów przepisu § 146 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Zdaniem skarżącej zastosowanie art. 66 Prawa budowalnego może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, czyli związanych z niewłaściwym jego użytkowaniem, doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego poprzez brak remontów, konserwacji spowodowanych zazwyczaj biernością, niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy. Nie można natomiast na podstawie art. 66 nakazywać wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, gdyż taka sytuacja odpowiada regulacji zawartej w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do kwestii zamurowania otworu wycierowego dla przewodu kominowego przynależnego do lokalu skarżącej WINB wskazał, że mogłaby ona być przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania, niezależnego od postępowania w trybie przepisów art. 61 i następnych ustawy Prawo budowlane. Jednakże oczekiwanie na wynik postępowania legalizacyjnego skutkowałoby wypaczeniem celu postępowania zmierzającego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązków zmierzających do poprawy stanu technicznego obiektu. Dlatego też dla podjęcia interwencji przez organ w trybie art. 66 ust. 1 ustawy nie jest wymagane uprzednie ustalenie czy obiekty, które spełniają przesłanki określone w tym przepisie zostały zrealizowane w oparciu o pozwolenie na budowę (zgłoszenie) i w zgodzie z przepisami techniczno-budowlanymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli, dokonywanej z punktu widzenia legalności wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia, jest decyzja WINB, którą utrzymano decyzję PINB, na mocy której organ ten uchylił własną ostateczną decyzję dnia 15 maja 2017 r. i orzekł o obowiązku Wspólnoty Mieszkaniowej usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym przewodów kominowych budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. C. oraz zakazał właścicielce mieszkania nr [..] w tym budynku – skarżącej – użytkowania pieca centralnego ogrzewania do czasu usunięcia ww. nieprawidłowości.

Postępowanie, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji prowadzone było w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania. Istotą postępowania wznowieniowego jest zaś zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji ostatecznej, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, i w zależności od wyniku ustaleń w tym zakresie wydanie decyzji odmowie uchylenia kontrolowanej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), jeżeli zaistnieją przesłanki do uchylenia decyzji dotychczasowej. Przy czym, w drugim ze wskazanych wypadków, decyzja zawiera rozstrzygnięcie składające się z dwóch elementów, z których jeden - eliminuje z obrotu prawnego dotychczasową decyzję, drugi zaś - ponownie rozstrzyga sprawę co do jej istoty.

Postępowanie dotyczące wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. W pierwszym z nich właściwy w sprawie organ administracji bada przesłanki formalne warunkujące uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Gdy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, badaniu podlega wskazanie przyczyny warunkującej wznowienie postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) oraz zachowanie terminu określonego przepisami procedury (art. 148 § 1 k.p.a.). W przypadku przyjęcia zachowania wymogów formalnych wniosku, w pierwszej kolejności organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) i dopiero po oficjalnym wszczęciu postępowania nadzwyczajnego badać czy faktycznie zaistniała określona we wniosku przesłanka wznowieniowa (art. 149 § 2 k.p.a.). W wyniku tak przeprowadzonego postępowania może dopiero zapaść merytoryczna decyzja w sprawie (art. 151 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie wniosek o wznowienie został oparty na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. braku udziału strony w postępowaniu bez swojej winy, i organ uznając, że przesłanka wznowienia wystąpiła prawidłowo wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Następnie organ był zobowiązany do ponowienia czynności postępowania, w tym czynności dowodowych z udziałem pominiętej strony, a po rozpatrzeniu podnoszonych przez tę stronę zarzutów i wniosków, dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Analiza ta doprowadziła zaś do wniosku, że konieczne jest nałożenie na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku poprzez zainstalowanie w przewodzie kominowym - spalinowym obsługującym lokal nr [..] wkładu kominowego żaroodpornego o średnicy 150 mm zakończonego wyczystką (tzw. otworem wycierowym) za piecem c.o. w kuchni lokalu nr [..] oraz dokonanie uszczelnienia przewodów wentylacyjnych zlokalizowanych w obrębie przewodu spalinowego przynależnego do lokalu nr [..] wkładką przelotową typu Alufol, a także zakazanie właścicielce mieszkania nr [..] w terminie natychmiastowym użytkowania pieca centralnego ogrzewania w mieszkaniu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca, kwestionując konieczność zainstalowania wkładu kominowego i wyczystki na poziomie jej mieszkania, a nie w piwnicy oraz orzeczenie zakazujące jej używania pieca c.o. Jej zdaniem, ingerencja organów nadzoru budowlanego w tej sprawie, nie może wkraczać w uprawnienia właściciela lokalu mieszkalnego.

Odnosząc się do tej kwestii trzeba wskazać, że podstawą wydania we wznowionym postępowaniu decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości był art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten daje organom nadzoru budowlanego, w sytuacji stwierdzenia, że obiekt budowlany m.in. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, prawo do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a także zakazania użytkowania budynku lub jego części do czasu usunięcia tych nieprawidłowości. W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – nieprawidłowości w stanie technicznym dotyczą części wspólnych nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2020 r., poz. 1910), dalej jako u.w.l., to adresatem nakazu będzie właściciel lub zarządca budynku. Nie ma wątpliwości, że kominy i przewody kominowe należą do części wspólnej budynku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt

II OSK 2547/17, dostępny w CBOSA). Wydając rozstrzygnięcie w trybie art. 66 Prawa budowlanego należy mieć na uwadze cel, jaki ma ono spełniać, a mianowicie przywrócenie właściwego stanu technicznego budynku lub jego części i stanu bezpieczeństwa życia i zdrowia jego mieszkańców. Przepis ten ma szczególne znaczenie w odniesieniu do nieszczelnych przewodów kominowych w sytuacji korzystania przez właścicieli poszczególnych lokali z pieców c.o., co niewątpliwie stanowi znaczne zagrożenie dla samych mieszkańców. Dlatego też wskazane w decyzji działania winny prowadzić do jak najszybszego i najbardziej efektywnego przywrócenia właściwego stanu technicznego przewodów, niepowodującego zagrożeń dla użytkowników budynku.

Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż niewątpliwie zły stan techniczny dotyczy właśnie przewodów kominowych budynku wielorodzinnego, w którym w lokalach mieszkalnym, w szczególności w lokalu nr [..], używane są piece c.o. na paliwo stałe. W takim wypadku istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, zaś organ nadzoru budowlanego, który stwierdzi takie nieprawidłowości i zagrożenia zobowiązany jest do podjęcia szybkich i efektownych działań przywracających pożądany stan bezpieczeństwa i sprawności użytkowej przewodów kominowych. Przy czym, Prawo budowlane nie precyzuje wymaganej lub dozwolonej treści nakazu wydawanego na podstawie art. 66, a jedynie zamierzony rezultat. Jak bowiem wskazano, nakaz ma usuwać istniejące zagrożenie albo doprowadzić do użytkowania obiektu w sposób usuwający takie zagrożenie, albo doprowadzić obiekt do odpowiedniego stanu technicznego lub estetycznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 345/16, dostępny w CBOSA).

Dlatego też za prawidłowe należy uznać oparcie ustaleń w sprawie na opiniach kominiarskich, bowiem dokumenty te sporządzone zostały przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. W związku z tym nie było konieczne, jak domagała się tego strona skarżąca, powołania przez organ biegłego, gdyż mistrzowie kominiarscy posiadają odpowiednią wiedzę specjalistyczną do dokonania ustaleń istotnych dla sprawy, zaś powołanie biegłego i oczekiwanie na sporządzoną przez niego ekspertyzę przedłużyłoby postępowanie, co w okolicznościach istniejącego zagrożenia związanego m.in. z zaczadzeniem, skutkowałoby wypaczeniem celu przedmiotowego postępowania i mogłoby narażać organ na zarzut przewlekłości postępowania. Brak podstaw do powołania takiego biegłego wynika również z faktu, że w opiniach z dnia 19 grudnia 2019 r. nr [..], 21 lutego 2019 r. nr [..], z dnia 17 lipca 2017 r. nr [..], z dnia 27 stycznia 2016 r. nr [..], sporządzonych przez kilku niezależnych mistrzów kominiarskich, jednoznacznie wskazano, że przewód kominowy budynku jest niedrożny, jak również stwierdzono nieszczelności przewodów wentylacyjnych w przewodzie spalinowym lokalu nr [..].

Opinie te wskazywały natomiast jako sposób usunięcia ww. nieprawidłowości wykonanie wkładu kominowego w przewodzie kominowym spalinowym mieszkania nr [..] o określonych parametrach i zakończenie go wyczystką za piecem c.o. znajdującym się w tym mieszkaniu. Jednocześnie, w toku postępowania, analizowano wariant proponowany przez skarżącą, mianowicie wykonanie wyczystki na poziomie piwnicy, lecz sposób ten uznano za dużo bardziej pracochłonny, gdyż wymagałby wykonania prac także na poziomie lokali nr [..] i [..], co znacznie skomplikowałoby i wydłużyło proces usuwania nieprawidłowości stanu technicznego przewodu kominowego.

Argumentację tę prawidłowo uznano za zasadną, albowiem celem nakazów wydawanych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest szybkie i efektywne usunięcie stanu zagrażającego życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu mieszkańców budynku. Prawidłowo ustalono w rozpoznawanej sprawie, że taki cel jest możliwy do osiągnięcia poprzez wykonanie wkładu kominowego i wyczystki na poziomie mieszkania nr [..]. Oceny tej nie zmienia fakt pozyskania przez skarżącą opinii kominiarskiej nr [...] z dnia 12 marca 2020 r., sporządzonej na jej zlecenie. Wprawdzie w opinii tej wskazano, że przyczyną niedrożności przewodu kominowego jest blokada na poziomie lokalu nr [..] i w celu prawidłowego działania urządzenia grzewczego w lokalu nr [..] (pieca c.o.) należy usunąć przeszkodę w przewodzie kominowym i udrożnić przewód od podstawy komina do wylotu, jednakże ocena ta jest odosobniona. Ponadto, nie uwzględnia ona wskazywanego w pozostałych opiniach faktu, że w przewodzie kominowym poniżej mieszkania nr [..], na wysokości około 1 mb w kierunku lokalu nr [..], znajduje się uskok, co powoduje, że nie jest możliwe takie wykonanie wkładu kominowego, aby wyczystka znajdowała się w piwnicy. Przedłożona przez skarżącą opinia nie uwzględnia zatem wszystkich okoliczności faktycznych, jak również w świetle pozostałych kilku opinii, sporządzonych przez różnych, niezależnych, mistrzów kominiarskich, jej moc dowodowa nie może prowadzić do podważenia tych opinii, na których oparły się organy nadzoru budowlanego.

Odnosząc się do kwestii możliwości ingerencji w poszczególne lokale przez nakazy wydawane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego w odniesieniu do części wspólnych budynku należy stwierdzić, że w omawianym wypadku owa ingerencja nie narusza praw właścicielskich skarżącej do lokalu nr [..], gdzie mają zostać wykonane prace usuwające nieprawidłowy stan techniczny przewodów kominowych. Trzeba bowiem zauważyć, że prace te będą dotyczyć przewodu kominowego, nie zaś samego lokalu, zaś fakt, że przewód ten przechodzi przez prywatny lokal nie oznacza, że wykonanie w nich niezbędnych prac narusza prawa właściciela. Przeciwnie, skarżąca, jako mieszkaniec i członek wspólnoty ma obowiązek podejmować działania na rzecz tej wspólnoty, jak i umożliwiać realizację nakazanych (prawem lub decyzją uprawnionego organu władzy państwowej) czynności przez podmiot zrzeszający mieszkańców budynku, podejmowanych dla dobra wszystkich mieszkańców, w szczególności w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa. Taki zaś charakter mają nakazy orzeczone w decyzji PINB z dnia 13 lutego 2020 r. i zaakceptowane przez organ odwoławczy, zatem nie sposób przyjąć, że wydanie takich nakazów naruszać będzie prawa skarżącej, jako właściciela lokalu mieszkalnego.

Nie jest też taką ingerencją zlokalizowanie wyczystki za piecem c.o. w lokalu skarżącej. Jak już wskazano, wykonanie wyczystki na poziomie piwnicy, przy zainstalowaniu wkładu kominowego na poziomie lokalu nr [..], jest znacznie utrudnione i niecelowe. Zatem nakaz wykonania takiej wyczystki za piecem w lokalu strony, który jest powiązany z koniecznością wykonania wkładu w przewodzie kominowym na poziomie tego mieszkania, nie może zostać uznany za niedopuszczalną ingerencję w prawa skarżącej. Co więcej, należy zauważyć, że każdy piec c.o. powinien takową wyczystkę posiadać i rozwiązaniem stanowiącym zagrożenia dla zdrowia i życia jest sytuacja, gdy w lokalu znajduje się urządzenie grzewcze, piec c.o., lecz przewód kominowy, do którego jest podłączony nie posiada wyczystki. Uniemożliwia to usunięcie sadzy z kanału kominowego, zaś sadza, której obecność stwierdzono w przewodzie kominowym budynku, będąca produktem ubocznym niepełnego spalania paliw stałych z nie powinna zalegać w przewodzie kominowym.

Także więc i z tego względu umiejscowienie wyczystki z nakazu organu za piecem podłączonym do przewodu kominowego, nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw skarżącej, gdyż konieczność posiadania otworu wycierowego wynika z już faktu zainstalowania w lokalu mieszkalnym urządzenia grzewczego, ani też nie będzie powodować zagrożenia dla jej zdrowia i życia. Otwór wycierowy musi być bowiem zamknięty szczelnymi drzwiami (tak pkt 3.3.2.1 Polskiej Normy nr PN-89/B-10425 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły – Wymagania techniczne i badania przy odbiorze"), co ogranicza wszelkie ryzyko związane z wpływem gromadzącej się sadzy na zdrowie ludzkie, a ponadto muszą być cyklicznie opróżniane przy kontrolach kominowych.

Wskazać też należy, że wykonanie wkładu kominowego i wyczystki doprowadzi do zgodności przewodu z powołanymi przez skarżącą przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm)., nie zaś spowoduje ich naruszenie. Zgodnie bowiem z § 140 ust.1 przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. Natomiast w myśl § 146 ust. 1 i 2

wyloty przewodów kominowych powinny być dostępne do czyszczenia i okresowej kontroli, z uwzględnieniem przepisów § 308, a ponadto przewody spalinowe i dymowe powinny być wyposażone, odpowiednio, w otwory wycierowe lub rewizyjne, zamykane szczelnymi drzwiczkami, a w przypadku występowania spalin mokrych - także w układ odprowadzania skroplin. W związku z tym wykonanie nakazanych robót doprowadzi przewód kominowy w przedmiotowym budynku mieszkalnym do zgodności z ww. przepisów.

W świetle tego należy stwierdzić, że z jednej strony skarżąca ma obowiązek udostępnienia swojego lokalu w celu umożliwienia Wspólnocie wykonania nakazanych prac, zaś z drugiej Wspólnota winna te prace wykonać w sposób należyty i nie powodujący nadmiernych uciążliwości dla właściciela lokalu. Wszelkie ewentualne spory na tym tle należą do zakresu prawa cywilnego i pozostają poza zakresem rozważań organów nadzoru budowlanego, które stwierdzając nienależyty stan techniczny przewodów kominowych, zobowiązane są do wydawania takich rozstrzygnięć, będących w ich kompetencjach, które będą ów stan usuwać, a orzeczenia w tym zakresie winny być tak sformułowane, aby mogły być wykonalne i możliwe do realizacji w sposób najszybszy i najbardziej skuteczny, ze względu na wartości, jakie te działania mają chronić (zdrowie i życie ludzkie). Podkreślić jeszcze raz należy, że ratio legis art. 66 Prawa budowlanego polega na jak najszybszym usunięciu stanu, który zagraża bezpieczeństwu zdrowia lub życia ludzkiego. Dlatego przepis ten nie uzależnia nałożenia stosownego obowiązku (nakazu) od tego kto spowodował taki stan, jak i kto powinien ponieść koszty związane z wykonaniem nakazu. Nie zamyka to jednak współwłaścicielom prawa do dochodzenia wzajemnych roszczeń z tego tytułu, ale już na zasadach ogólnych wynikających z prawa cywilnego (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2015 r., sygn. akt

II OSK 1626/15, dostępny w CBOSA).

Podobnie, wbrew twierdzeniom skarżącej, dla możliwości wydania nakazów na podstawie art. 66 Prawa budowalnego, nie jest uprzednie ustalenie, czy obiekt lub jego części, których dotyczy postępowanie zostały zrealizowane w oparciu o niezbędne pozwolenia na budowę i zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 287/14, dostępny jw.), dlatego też nie sposób skutecznie zarzucać organom, że nie zbadały pierwotnego stanu przewodów kominowych. Zaistnienie ewentualnej samowoli budowlanej w konkretnym lokalu mieszkalnym może generować inne postępowanie administracyjne, co nie wyłącza prowadzenia postępowania w odniesieniu do budynku mieszkalnego na podstawie art. 60 i następnych Prawa budowlanego.

Mając to na uwadze sąd uznał, że argumentacja zawarta w skardze jest niezasadna i nie mogła podważyć prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń i podjętych na ich podstawie władczych działań organów nadzoru budowlanego. W szczególności należy uznać, że prawidłowo organy po wznowieniu postępowania dokonały ponownej oceny materiału dowodowego, przy udziale strony i umożliwiając jej odniesienie się do niego, zasadnie opierając się na opiniach kominiarskich

z lat 2016-2019. Opinie te, sporządzone przez niezależnych od siebie mistrzów kominiarskich, a więc osoby posiadające niezbędną wiedzę specjalistyczną w zakresie prawidłowego stanu technicznego przewodów kominowych, jednoznacznie wskazywały na taki stan, który spełniał przesłanki art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, zaś organ nie był władny do kwestionowania takich ustaleń.

Tym samym należy uznać przeprowadzone po wznowieniu postępowanie za zgodne z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które doprowadziło do prawidłowego zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 Prawa Budowlanego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

W niniejszej sprawie sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie zgłosiła skarżąca, a żaden z uczestników postępowania w wyznaczonym terminie nie zgłosił sprzeciwu.