Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Bubiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "E. [...]" Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 610/19 w sprawie ze skarg "E. [...]" Sp. z o.o. w K. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2019 r. - nr 1801-IOA.605.46.2019 - nr 1801-IOA.605.47.2019 - nr 1801-IOA.605.48.2019 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "E. [...]" Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 480 (słownie czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 610/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargi E. [...] Sp. z o.o. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 lipca 2019 r., o numerach 1801-IOA.605.46.2019, 1801-IOA.605.47.2019 i 1801-IOA.605.48.2019 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za grudzień 2003 roku, styczeń 2004 roku i luty 2004.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniami z dnia 18 kwietnia 2019 r. odmówił wszczęcia postępowań zainicjowanych wnioskami z dnia 25 stycznia 2019 r. uznając, że skoro w sprawach wznowienia w trybie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") toczą się już postępowania zainicjowane wnioskiem Spółki z 5 września 2016 r. to organ jest zobligowany do odmowy wszczęcia postępowań.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji z 18 kwietnia 2019 r. postanowieniami z dnia 18 lipca 2019 r. nr: 1801-IOA.605.46.2019, 1801-IOA.605.47.2019 i 1801-IOA.605.48.2019 - w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za grudzień 2003 r., styczeń i luty 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że odnośnie art. 165a § 2 Ordynacji podatkowej dyrektywa wykładni językowej prowadzi do odmiennych wniosków niż pożądane przez autora skarg i nie można w sposób uprawniony prawnie twierdzić, że tylko wtedy zastosowanie ma omawiana norma, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Sąd zaakceptował również stanowisko organu, że wznowienie postępowania z danej podstawy wznowieniowej wymienionej w artykule 240 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi przeszkodę do powtórnego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną gdy toczy się już takie postępowanie z takiej podstawy. Stwierdził też, że organ trafnie wskazał, że kolejne wnioski o wznowienie motywowane nawet odmiennie w tym znaczeniu, że chodzi o inne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sensie postępowania oznaczają, że będą one przedmiotem rozważań organu prowadzącego postępowania wznowieniowe, a organ będzie zobowiązany odnieść się do tych wniosków.

W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zwolnienie strony skarżącej od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na obrazie art. 165a w związku z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że postępowanie na skutek wniosku strony z dnia 9 stycznia 2019 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją podatkową nie może być wszczęte z powodu tego, że toczy się inne postępowanie z wniosku strony o wznowienie postępowania zainicjowane wcześniejszym wnioskiem z dnia 5 września 2016 r.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że w rozpoznanej skardze kasacyjnej zawarto jeden zarzut skupiający się na naruszeniu przepisów postępowania.

Rozstrzygnięcia, które objęte zostało kontrolą sądową podjęte zostały pierwotnie na podstawie art. 165a w związku z art. 216 § 1 O.p. Stosownie do treści wskazanego przepisu Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W sprawie, której dotyczy skarga kasacyjna organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za grudzień 2003 roku, styczeń 2004 roku i luty 2004 ze względu na to, że toczyło się już postępowanie zainicjowane wcześniejszym wnioskiem strony.

W literaturze wskazuje się, że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:

1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego;

2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, oraz

3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna) (P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 165(a).).

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 165a § 1 O.p., mającej skutkować rażącym naruszeniem przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Na tle niniejszej sprawy sporna pozostawała kwestia wszczęcia po raz kolejny postępowania wznowieniowego, równolegle z innym toczącym się postępowaniem również wznowieniowym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sugerowany przez skarżącą sposób naruszenia art. 165a § 1 O.p. nie znajduje uzasadnienia w treści analizowanego unormowania. Trafnie w tym względzie argumentował Sąd pierwszej instancji, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, który stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. We wnioskach złożonych w dniach 5 września 2016 r. i 9 stycznia 2019 r. podano tę samą podstawę prawną do wznowienia postępowania, a mianowicie przyczynę opisaną prawnie w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Rację należy przyznać organowi, że jeżeli w danej sprawie toczy się już postępowanie wznowieniowe oraz zaszły nowe okoliczności faktyczne, co do których istnienia strona nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, prowadzonego w trybie zwykłym i przez to nie mogła żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania a dodatkowo nie zostały one ujęte we wniosku inicjującym to postępowanie to podstawą do ich merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ podatkowy będzie przedłożenie ich w toczącym się już postępowaniu wznowieniowym. Nie jest więc zasadnym żądanie wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.