Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 18 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 18 września 2013 roku sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Wójt [...], decyzją z [...]2013 r., na podstawie art. 104 § 1i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), zwaną dalej: "k.p.a.", art. 3 pkt 22, pkt 23 i pkt 24, art. 5 ust. 2, ust. 4a, art. l6a ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 23a, art. 24 ust. 1, ust. 2, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 2, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późno zm.), art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 2001 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późno zm.), § 2 ust. 2 pkt 5 i 7, § 3 pkt 4, § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r., w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. Nr 2 poz. 3) oraz § 1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2012 r., w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 roku Nr 161 poz. 959), odmówił K. P., zwanej dalej: "skarżąca", wnioskowanego przez nią świadczenia w formie:

1. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

2. składki na ubezpieczenie społeczne opłacanej za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy.

3. składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacanej za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a ponadto na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że opiekuje się ona swoją niepełnosprawną mamą w sposób należyty, a więc spełnia kolejny warunek określony w ustawie.

Organ ustalił, że skarżąca ostatnio była zatrudniona w firmie [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...], w okresie od 2007-[...] do 2007-[...], a stosunek pracy w tym zakładzie ustał w wyniku upływu czasu, na który była zawarta umowa, co oznacza, że nie miała miejsce rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wywodził organ, zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa, w tym przypadku, obligatoryjnie stosować art. 16a ust. 1 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, który warunkuje możliwość uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osoby, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz U z 2012r. poz. 788 i 1529), ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z uwagi więc na treść przepisu art. 16a ust. 1, tej ustawy, odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca wyjaśniła, że musiała zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by móc sprawować opiekę nad swą chorą matką, i w tym punkcie Wójt Gminy [...] źle ustalił stan faktyczny. Strona podniosła, że jej mama czuje się coraz gorzej, potrzebuje stałej opieki, wymaga opieki skarżącej, nie tylko w dzień, ale i w nocy, a nie ma innej osoby, która mogłaby zajmować się mamą. Skarżąca wywodziła, że wiele razy chciała podjąć pracę zarobkową, mając wiele możliwości, ale nie mogła zostawić mamy samej. W ocenie strony zaskarżona decyzja przeczy wszelkim zasadom współżycia społecznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 k.p.a., postanowieniem z [...]2013 r., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją prawidłowo pouczono stronę o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję tę strona odebrała w dniu [...]2013 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Zatem, jak wywodził organ odwoławczy, czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...]2013 r., natomiast odwołanie sporządzone w dniu [...]2013 r., zostało [...]2013 r., złożone osobiście w Urzędzie Gminy w [...], - zatem po upływie ww. terminu.

Organ odwoławczy stwierdził, że we wniesionym odwołaniu skarżąca nie wyjaśniła przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, jak również nie wniosła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jak wymaga tego przepis art. 58 § 2 k.p.a.

Skarżąca, wnioskiem z [...]2013 r., wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

W jego uzasadnieniu wyjaśniła, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia odwołania był fakt choroby jej mamy, która się opiekuje a z uwagi na charakter jej schorzenia – choroba psychiczna z napadami padaczki – nie mogła jej opuścić w okresie nasilenia choroby.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...]2013 r., na podstawie art. 58 k.p.a. oraz art. 59 § 2 tej ustawy, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że zaskarżoną decyzją prawidłowo pouczono stronę o prawie wniesienia odwołania

do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzję tą strona odebrała w dniu [...]2013 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Zatem, jak wywodził organ odwoławczy, czternastodniowy dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...]2013 r., natomiast odwołanie sporządzone w [...]2013 r. zostało w tym dniu złożone osobiście w Urzędzie Gminy w [...], - zatem po upływie ww. terminu.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że składając odwołanie, skarżąca nie wskazała przyczyny z powodu której uchybiła terminowi. Nie wnosiła również o przywrócenie termin do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca, składając w dniu [...]2013 r. odwołanie od decyzji, nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ani nie wskazała na okoliczności, z powodu których uchybiła terminowi, a także nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tym samym nie został spełniony warunek określony wart. 58 § 2 k.p.a., co uzasadnia, odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca wyjaśniła, że termin na wniesienie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego minął [...]2013 r., a [...]2013 r. złożyła odwołanie. Strona powołała się na fakt wyjaśnienia przyczyny uchybienia powyższemu terminowi, którą stanowił pogarszający się stan zdrowia chorej, całkowicie ubezwłasnowolnionej mamy. Wywodziła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ponieważ jest jedyną osobą, która opiekuje się matką i nie miała możliwości pozostawienia jej z kimś innym, a jej stan zdrowia był na tyle ciężki, że obawiała się, iż mogą być jej ostatnie dni życia. W tym czasie bowiem mama strony miała straszne zaburzenia psychiczne, nie poznawała nikogo i nie kontaktowała, przez co skarżąca nie była w stanie nawet myśleć o czymś innym niż tylko o tym, jak może jej pomóc. Skarżąca wyjaśniła, że dopiero [...]2013 r. pojechała złożyć odwołanie do Urzędu Gminy w [...], ponieważ od tego czasu nawiązała z mamą kontakt. Strona zarzuciła, że nikt jej nie poinformował, że powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu i uprawdopodobnić brak winy.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Ocena zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana, jako: "p.p.s.a.", potwierdza, iż organ odwoławczy uchybił przepisom postępowania, tj. art. 6, 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Przesłanki przywrócenia terminu określa przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a., należą do nich: wniosek zainteresowanego, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia oraz jednoczesne dopełnienie czynności, dla której termin był określony. Odmawiając uwzględnienia wniosku strony, organ odwoławczy podał dwa argumenty, odnoszące się do braku spełnienia ustawowych przesłanek.

Po pierwsze, skarżąca, składając w dniu [...]2013 r. odwołanie od decyzji, nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a po wtóre nie wskazała na okoliczności, z powodu których uchybiła terminowi, a także nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Tym samym nie został spełniony warunek określony w art. 58 § 2 k.p.a., co uzasadnia, odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Dokonując oceny powyższych argumentów organu odwoławczego, należy uznać je za chybione.

Odnosząc się do pierwszego z nich, należy stwierdzić, że zagadnienie niezłożenia jednoczesnego obu pism procesowych w postaci: - wniosku o przywrócenie terminu oraz – pisma, które nie zostało złożone w terminie, występuje w sytuacji, kiedy strona, ma świadomość, że uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej. Wtedy bowiem, po powzięciu wiedzy w tym zakresie, zaczyna swój bieg siedmiodniowy termin do dokonania przez stronę dwóch istotnych procesowo czynności. Po pierwsze, złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a po wtóre dopełnienia wraz ze złożeniem wniosku, czynności, dla której określony był termin. Wynika to wprost z przepisu art. 58 § 1 pkt 2 k.p.a. Kiedy występuje natomiast sytuacja, że strona składa jedynie wniosek o przywrócenie terminu, lecz nie dopełnia wraz z jego złożeniem czynności, dla której termin był przewidziany, to nie stanowi to przesłanki do oddalenia wniosku, lecz do pozostawienia go bez rozpoznania, zgodnie z przepisem art. 64 § 2 k.p.a.

Argumentacja organu jest więc wadliwa, jak i niezgodna z brzmieniem przepisu art. 58 § 2 k.p.a., który jak już to wskazano, przewiduje sytuację dopełnienia jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, czynności, dla której przewidziany był termin, a nie sytuację odwrotną.

Odnosząc się do drugiego argumentu organu, tj. zarzucanemu stronie, niewskazania okoliczności, z powodu których uchybiła terminowi, a także nieuprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, to argument ten również nie jest zasadny.

W złożonym przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, jak wynika z jego treści, podała ona przyczyny, z powodu których uchybiła terminowi, wyjaśniając przy tym brak w jej ocenie swojej winy. Jeżeli podane przez nią okoliczności, w ocenie organu zawierały braki, które uniemożliwiały ich merytoryczne rozpoznanie, to obowiązkiem organu było w trybie art. 64 § 2 k.p.a., wezwanie strony do ich usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a nie wydawanie merytorycznej decyzji o oddaleniu wniosku.

Skoro skarżąca wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu [...]2013 r., a więc w terminie 7 dni od momentu powzięcia wiedzy – z postanowienia z dnia 28 marca 2013 r., o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które otrzymała w dniu [...]2013 r. – o uchybieniu terminu, to w konsekwencji zachowania ww. terminu, zachodziły przesłanki do rozpoznania jej wniosku. Trzeba stwierdzić, że w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjmuje się, że data od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o tym, że terminowi uchybiła (por. wyroki: - WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2198/11; - WSA w Gliwicach z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt. II SA/Gl 699/12, oraz postanowienia: - NSA z dnia z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I GZ 123/11; - NSA z 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 192707; - NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 240/13; - NSA z 15 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 65/13; - NSA z 22 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 424/12).

Organ obowiązany był więc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, dokonując ustaleń, w zakresie wszystkich przesłanek przepisu art. 58 § 1 k.p.a., co będzie wymagało ponownego rozpoznania sprawy, przy którym organ winien uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu, pamiętając w szczególności o tym, że inny rodzaj rozstrzygnięcia zachodzi w sytuacji nieusunięcia braków wniosku, a inny w sytuacji, kiedy wniosek braków nie zawiera, co umożliwia merytoryczne jego rozpatrzenie.