Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej A.M. i T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 388/21 w sprawie ze skargi A.M. i T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przeniesienia udziału we wspólnocie gruntowej postanawia: odmówić dopuszczenia M.B. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania

Uzasadnienie:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 17 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 388/21, po rozpoznaniu skargi A.M. i T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przeniesienia udziału we wspólnocie gruntowej, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, reprezentowani przez adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 469/22 zawiesił postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych uczestniczki postępowania A.P. albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku.

Pismem z 23 marca 2023 r. M.B., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przysługuje mu interes prawny w sprawie, bowiem postępowanie dotyczy Wspólnoty [...] Wsi J. "Ł." i "K.", a nabył uprawnienie do korzystania z gruntów wspólnoty w miejsce dotychczasowo uprawnionych – J.B. oraz S.P. Ze względu na brak dokumentów, nie został jednak dotychczas wpisany na listę uprawnionych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259., dalej: p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo.

Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2017 r. sygn. akt I FPS 2/17; wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/99).

Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek M. B. o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawca nie powołał się na żaden przepis prawa, z którego mógłby wynikać jego interes prawny z art. 28 k.p.a. Sama okoliczność powoływania się na nabycie uprawnienia do korzystania z gruntów wspólnoty w miejsce dotychczasowych uprawnionych – J.B. oraz S.P., nie poparta żadnymi dokumentami, nie stanowi jeszcze o istnieniu takiego interesu po jego stronie. Zgodnie z art. 33 § 1-2 p.p.s.a. tylko ustalenie, że sprawa dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy mogłoby doprowadzić do pozytywnego załatwienia żądania. Należy jeszcze raz podkreślić, że jedynie przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienia wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. Tym samym legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji, gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu.

Wnosząc o dopuszczenie do udziału w sprawie, wnioskodawca powinien zatem przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 33).

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.