II OSK 1582/08 - Wyrok

Data orzeczenia	2009-10-15	
Data wpływu	2008-10-06	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Jurkiewicz
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Cieśla	
Symbol z opisem	6136 Ochrona przyrody	
Hasła tematyczne	Ochrona przyrody	
Sygn. powiązane	II SA/Po 81/08	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 188;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 92 poz 880; art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 83 ust. 1,2,4 art. 88 ust. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93; art. 140, art. 199, art. 201, art. 206, art. 209; Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Bogusław Cieśla Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 81/08 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2007 r. nr [...].	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 81/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia oraz przyznał adwokatowi J. R. od Skarbu Państwa tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę 292,80 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] 2007 r. Burmistrz T., na podstawie art. 83 ust. 1, art. 85 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) wymierzył Cz. W. administracyjną karę pieniężną w kwocie 1.324,80 zł za nielegalne usunięcie klonu rosnącego na nieruchomości stanowiącej współwłasność jego oraz R. O. Organ ustalił, że do zdarzenia doszło w sierpniu 2005 r., zaś przeprowadzone we wrześniu 2005 r. oględziny wykazały, że wycięty został klon w wieku powyżej 5 lat o obwodzie pnia liczącym 40 cm.

W odwołaniu od powyższej decyzji Cz. W. zarzucił, że nie było podstaw prawnych do wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzewa rosnącego na tej części nieruchomości, która w wyniku przeprowadzenia w 1969 r. umownego podziału quoad usum przypadła do wyłącznego korzystania poprzednikom prawnym R. O. Wejście odwołującego się na tę część gruntu, w celu doraźnego przeprowadzenia prac porządkowych, było przejawem chwilowego władztwa, nie dającego legitymacji do ubiegania się o zezwolenie na usunięcie drzewa. Podkreślił, że nie miał "woli wycięcia drzewa, o czym świadczy fakt zachowania pnia o wysokości około 150 cm".

Decyzją z dnia [...] 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrz albo prezydenta miasta wydanym na wniosek posiadacza nieruchomości. Skoro, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, administracyjną karę pieniężną organ wymierza za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, to przyjąć należy, że przedmiotową karę pieniężną można wymierzyć tylko takiej osobie dopuszczającej się usunięcia, która jest posiadaczem danej nieruchomości, a zatem mogłaby uzyskać wymagane zezwolenie. Odwołującego się nie można uznać za posiadacza lewej części ogrodu, na której rosło przedmiotowe drzewo, mimo że jest współwłaścicielem nieruchomości, ponieważ w wyniku ugody sądowej zawartej dnia [...]1969 r. między nim a spadkodawcami uczestniczki postępowania R. O. nie przypadła mu do wyłącznego korzystania ta część. M. i J. O. przypadła do wyłącznego korzystania lewa część ogrodu, zaś Cz. W. - część prawa. Taki podział nieruchomości stanowiącej współwłasność - podział quoad usum, jest prawnie dopuszczalny. Zgodnie z art. 206 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaczem i korzystania z rzeczy wspólnej przez pozostałych współwłaścicieli.

W skardze na powyższą decyzję R. O. zarzuciła, że art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie zawęża kręgu sprawców odpowiedzialnych za wycięcie drzew lub krzewów do posiadaczy nieruchomości. W ocenie skarżącej, organ I instancji dokonał prawidłowych, opartych na szerokim materiale dowodowym, ustaleń - tak w zakresie osoby sprawcy, jak i wysokości kary.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za niezasadną. Sąd podał, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wskazanie w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) posiadacza - jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew lub krzewów powoduje, iż to do posiadacza, mającego możność złożenia powyższego wniosku, skierowana winna być decyzja nakładająca karę administracyjną w przypadku wycięcia drzew bez zezwolenia. Sąd podkreślił, że skoro z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika wprost, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez właściwy organ na wniosek właściciela nieruchomości, to tylko posiadacz może ponieść odpowiedzialność administracyjną za ich usunięcie bez zezwolenia. Posiadanie natomiast stanowi stan faktycznego władztwa nad rzeczą. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). R. O. i Cz. W. są współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości położonej w T. oznaczonej geodezyjnie numerem 54. Jest to współwłasność w częściach ułamkowych (art. 196 §1 k.c.). Sąd zaznaczył, że jednym z podstawowych praw związanych ze współwłasnością jest współposiadanie przedmiotu współwłasności oraz korzystanie z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Zasada ta może jednak ulec odpowiedniej modyfikacji w sytuacji, gdy dochodzi do dokonania podziału rzeczy do korzystania, a więc do tzw. podziału quoad usum. Podział quoad usum polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli otrzymuje do wyłącznego użytku fizycznie wydzieloną część nieruchomości i tę część oddzielnie używa i oddzielnie czerpie z niej pożytki oraz oddzielnie ponosi na nią wydatki. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że R. O. i Cz. W. dysponują - każde w sposób wyłączny - z wydzielonych części ogrodu. Według punktu VIII ugody zawartej dnia [...] 1969 r. "Z ogrodu uczestnicy postępowania będą korzystać w ten sposób, że A. W., M. W. i Cz. W. użytkować będą prawą część ogrodu, licząc od ulicy [...] o, zaś M. O., J. O. i C. W. - lewą stronę licząc od ulicy [...] ". Wszyscy współwłaściciele wspólnie mogli korzystać tylko "z drzew owocowych rosnących na granicy ogrodu podzielonego jak wyżej w pkt VIII" (pkt IX ugody - k. 14 akt administracyjnych). Sąd wskazał, że uregulowania wprowadzone umową dotyczącą podziału quoad usum z 1969r. nadal obowiązują i oddają skarżącej prawo do wyłącznego korzystania z lewej części ogrodu, czyli oddzielnego używania tej części. Nie jest to wprawdzie prawo o charakterze rzeczowym, lecz obligacyjnym, ale i takie prawo w świetle art. 336 k.c. pozwala uznać skarżącą za wyłączną posiadaczkę lewej części ogrodu, na której to części rósł klon, usunięty przez Cz. W. W ocenie Sądu skoro Cz. W. nie był legitymowany do ubiegania się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie klonu z części ogrodu, którą faktycznie włada skarżąca, to nie mogła też być na niego nałożona administracyjna kara pieniężna za usunięcie klonu bez zezwolenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła R. O., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – adwokata J. R.

Wyrok zaskarżono w części oddalającej skargę R. O., zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przez błędną jego wykładnię, a to przez uznanie, że Cz. W. nie był legitymowany do ubiegania się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie klonu z części ogrodu, którą faktycznie włada skarżąca, a skoro tak to również, że nie mogła być na niego nałożona administracyjna kara pieniężna za usunięcie klonu bez zezwolenia.

W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny R. O. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i rozpoznanie sprawy co do istoty; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że podział quoad usum nie oznacza zniesienia współwłasności. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje odrębne i wyłączne prawo własności do wydzielonej fizycznie części wspólnej rzeczy. Współwłaściciel nie może podejmować w stosunku do oddanej mu do korzystania części rzeczy wspólnej czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani rozporządzać tą częścią rzeczy wspólnej bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Współwłaściciel bez zgody pozostałych współwłaścicieli może rozporządzać jedynie swoim udziałem we współwłasności (art. 198 k.c). Wskutek podziału quoad usum wspólna rzecz podlega tymczasowemu podziałowi na oznaczone części, które przypadają współwłaścicielom do wyłącznego i skutecznego pomiędzy nimi korzystania. Zdaniem skarżącej usunięcie drzewa rosnącego na nieruchomości będącej jej współwłasnością i Cz. W. nie mieści się w zakresie korzystania z rzeczy wspólnej, lecz jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu.

Skarżąca nie podzieliła dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Podkreśliła, że rozumienie przepisu prawnego winno być wyznaczone nie tylko przez jego brzmienie, lecz także przez treść innych przepisów prawnych mających wpływ na rozumienie interpretowanego przepisu, w przeciwnym razie – w braku wykładni systemowej opartej na słusznym założeniu, że poszczególne normy prawne tworzą spójny system prawny – wydawane będą rozstrzygnięcia w oparciu o normy ze sobą niezgodne i pozostające w kolizji. Powoływanie się przez Sąd wyłącznie na literalne brzmienie powyższych przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do kolizji z przepisami regulującymi uprawnienia właścicielskie współwłaścicieli w stosunku do rzeczy wspólnej. Dokonując jedynie językowej wykładni przepisów tej ustawy Sąd nie rozgraniczył właściwie sfery korzystania z rzeczy wspólnej od sfery zarządu rzeczą wspólną, a nie odnosząc się do przepisów regulujących dokonywanie czynności rozporządzających i czynności dotyczących zarządu rzeczą wspólną bezzasadnie ograniczył uprawnienia właścicielskie współwłaściciela nieruchomości uznając, że współwłaściciel nieruchomości (a tym samym współwłaściciel drzewa rosnącego na tej nieruchomości) nie ma interesu prawnego w wystąpieniu o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa i nie może być mu przyznany przymiot strony.

Skarżąca zaznaczyła, że w powołanych przez Sąd orzeczeniach wycięcia drzew bez zezwolenia dopuściła się osoba, której nie przysługiwał żaden tytuł prawny do nieruchomości, na której nastąpiło usunięcie drzewa - osoba ta nie była ani właścicielem, ani posiadaczem nieruchomości. Cz. W. zaś przysługiwało i przysługuje prawo (współ)własności do nieruchomości, z której zostało usunięte drzewo. Zdaniem skarżącej nie sposób uznać, by Cz. W. wycinając przedmiotowe drzewo bez zezwolenia był "osoba trzecią", by nie przysługiwał mu tytuł prawny do nieruchomości. Trudno byłoby odmówić współwłaścicielowi interesu prawnego, a przez to i przymiotu strony w postępowaniu o uzyskanie zezwolenia na wycięcie drzewa np. obumarłego, które rosłoby w części przypadającej do korzystania drugiemu współwłaścicielowi (podział quoad usum), ale groziłoby zwaleniem się na budynek mieszkalny tego pierwszego. R. O. podkreśliła, że zgodnie z art. 48 k.c. drzewo stanowi część składową gruntu. Wycięte bez zezwolenia przez Cz. W. drzewo wchodziło w skład rzeczy wspólnej (nieruchomości) przysługującej Cz. W. i R. O. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje odrębne i wyłączne prawo własności do wydzielonej fizycznie części wspólnej rzeczy. Jeżeli z wnioskiem o wycięcie drzewa wystąpiłaby R. O., to do wniosku musiałaby dołączyć zgodę Cz. W., gdyż nie jest właścicielem lewej części nieruchomości - ta część została jej oddana jedynie do wyłącznego korzystania. Podział quoad usum nie ogranicza sfery uprawnień właścicielskich. Zdaniem skarżącej Cz. W. był legitymowany do ubiegania się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa za zgodą R. O. jako współwłaściciela nieruchomości. W braku takiej zgody mógłby wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie przez sąd, który jak stanowi art. 199 k.c. orzeka w takim przypadku "mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji zawartej w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Powyższy przepis ustanawia ogólną zasadę ochrony zadrzewień, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy. Za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną – art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazanie w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody posiadacza - jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew lub krzewów - powoduje, iż to do posiadacza, mającego możność złożenia powyższego wniosku, skierowana winna być decyzja nakładająca karę administracyjną w przypadku wycięcia drzew bez zezwolenia. O ile z takim stanowiskiem, utrwalonym w orzecznictwie sądowym i doktrynie, należy się zgodzić, to dalsze rozumowanie Sądu budzi uzasadnione zastrzeżenia, a to z tej przyczyny, że Sąd pierwszej instancji przy interpretacji powyższych przepisów przywiązuje wagę jedynie do posiadania (współposiadania) nieruchomości, a pomija kwestie własności nieruchomości. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przypisał zbyt duże znaczenie podziałowi quoad usum na gruncie rozważanej instytucji, tj. wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jak też wysnuł zbyt daleko idące wnioski - przy istniejącym podziale quoad usum nieruchomości - w zakresie podmiotu uprawnionego do składania wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew. Wprawdzie trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zasada z art. 206 Kodeksu cywilnego - stanowiąca, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli – może ulec odpowiedniej modyfikacji w drodze umowy zawartej między współwłaścicielami albo w drodze orzeczenia sądowego, to jednak otrzymanie do wyłącznego korzystania – używania określonych części nieruchomości nie niweluje skutków prawnych wynikających z prawa współwłasności do tej nieruchomości. Treść prawa własności uregulowano normą art. 140 k.c. - właściciel jest wyłącznie uprawniony do posiadania, korzystania z rzeczy i rozporządzania rzeczą. Współwłasność jest odmianą prawa własności. Wynikają z tego określone konsekwencje prawne. Przede wszystkim należy podkreślić, że dokonanie podziału quoad usum nie oznacza zniesienia współwłasności. Współwłaściciele nadal pozostają w stosunku współwłasności, a dokonany podział rzeczy wspólnej nie oznacza likwidacji współwłasności. A zatem, współwłaściciele (każdy z nich) nadal mogą żądać w każdym czasie zniesienia współwłasności (art. 210 k.c.), a zastosowany (tymczasowy) podział rzeczy wspólnej nie wiąże w toku późniejszego postępowania o zniesienie współwłasności. Podziału quoad usum oddziaływuje w obszarze stosunków wewnętrznych współwłaścicieli - chodzi o realizację skutecznego tylko między współwłaścicielami uprawnienia do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej. Rację ma strona wnosząca skargę kasacyjną, iż Sąd pierwszej instancji nie rozgraniczył właściwie sfery korzystania z rzeczy wspólnej od sfery zarządu rzeczą wspólną. Nie wolno bowiem utożsamiać korzystania z rzeczy wspólnej z czynnościami zarządu rzeczą wspólną, choćby nawet jak najszerzej pojmować sprawowanie zarządu. Nie wolno utożsamiać umownego i sądowego ustalenia sposobu korzystania z rzeczy wspólnej z odrębnym zagadnieniem umownego lub sądowego ustalenia zasad wykonywania zarządu (E.Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 - komentarz do art. 206 ). Generalnie pojęciem zarządu można objąć dokonywanie wszelkich czynności o charakterze faktycznym, prawnym i procesowym (urzędowym), dotyczących rzeczy w zakresie jej utrzymania, gospodarowania, rozporządzania. Sprawowanie zarządu polega na licznych czynnościach faktycznych i prawnych zmierzających do gospodarowania rzeczą wspólną zgodnie z wolą współwłaścicieli i w ich wspólnym interesie, w ramach obowiązujących przepisów prawa dotyczących wykonywania własności. Podział quoad usum nie ogranicza sfery uprawnień właścicielskich w zakresie zarządu rzeczą wspólną. Podział quoad usum oznacza określenie sposobu współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej przysługującego każdemu ze współwłaścicieli z mocy art. 206 k.c. W wyniku dokonanego podziału współwłaściciele, pozostając współposiadaczami samoistnymi rzeczy wspólnej, uzyskują posiadanie zależne części rzeczy. W żadnym jednak razie nie przysługuje im żadne prawo rzeczowe do wydzielonej części rzeczy wspólnej (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny, Komentarz. Warszawa 1972, s. 257). Dokonanie podziału quoad usum oznacza jedynie wewnętrzne "zorganizowanie" sposobu korzystania (przy współposiadaniu samoistnym) z rzeczy wspólnej. Każdy ze współwłaścicieli zachowuje prawo, o jakim mowa w art. 209 k. c., tj. może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa i zachowuje prawo zarządu rzeczą wspólną w granicach określonych w art. 199 ( czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu ) i art. 201 k.c. ( czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną ) - chyba, że współwłaściciele inaczej postanowili w umowie bądź sąd powszechny ustalił inaczej zasady wykonywania zarządu. Rozważając zatem kwestie dotyczące zezwolenia na usunięcie drzew oraz wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia nie można pomijać kwestii wykonywania prawa własności, w tym zagadnienia zarządu nieruchomością stanowiącą współwłasność kilku osób. Powyższe stanowisko potwierdza brzmienie art. 83 ust. 1 zdanie drugie ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten na posiadacza nieruchomości, który nie jest właścicielem nieruchomości, nakłada obowiązek dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew zgody jej właściciela. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) należy wykładać mając na uwadze kwestie prawne związane ze współwłasnością nieruchomości. Jak stanowi art. 201 k.c. do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli zaś do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli – art. 199 k.c. Brak takiej zgody może zostać zastąpiony przez przewidziane tymi przepisami orzeczenie sądu powszechnego. Każdy ze współwłaścicieli może tez wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy (art. 203 k.c.). A zatem, nie można skutecznie twierdzić jak czyni to Sąd pierwszej instancji, iż generalnie podział quoad usum wyłącza legitymację współwłaściciela nieruchomości w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na usunięcie nieruchomości, jeśli drzewo znajduje się na części nieruchomości przydzielonej do wyłącznego korzystania. Inne bowiem zagadnienie stanowi korzystanie z danej części nieruchomości i znajdujących się na niej naniesień, a inne decydowanie o tych naniesieniach. Należy pamiętać, że z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w Kodeksie cywilnym, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania (art. 48 k.c.). Zgodnie z art. 191 k.c. własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową - przepis ten jest konsekwencją zasady superficies solo cedit.

W tym miejscu zwrócić należy również uwagę na brzmienie art. 83 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Jak stanowi art. 83 ust. 4 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela nieruchomości (pkt 1) a także tytuł prawny władania nieruchomością (pkt 2).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że posiadacz nieruchomości nie posiada samodzielnych uprawnień w wyżej omawianym zakresie.

Z przedstawionych względów nie można podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, iż Cz. W. nie był legitymowany do ubiegania się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie klonu z części ogrodu, którą faktycznie włada skarżąca. Do takiego rozumienia art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie upoważnia zarówno brzmienie tych przepisów jak i innych przepisów ustawy o ochronie przyrody.

To zaś oznacza, iż błędne jest także stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., iż zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przed organem I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 k.p.a. Postępowania pierwszoinstancyjnego nie można uznać za bezprzedmiotowe z przyczyny wskazanej przez organ odwoławczy, gdyż Cz. W. – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. – może być stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wycięcia drzewa. A zatem, organ odwoławczy winien rozpatrzyć sprawę wywołaną wniesieniem odwołania przez Cz. W.

Chybiony jest natomiast zarzut naruszenia art. 84 ust.1 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez ich błędna wykładnię. Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tych przepisów, a więc nie mógł dopuścić się ich naruszenia w tej formie. Zważywszy, iż w niniejszej sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2007 r., nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu adwokatowi J. R. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).