Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 454/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta oraz wysokości stawek opłat za parkowanie postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 454/12 odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia strefy płatnego parkowania na terenie miasta oraz wysokości stawek opłat za parkowanie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako P.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów, stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd z możliwości przewidzianej w art. 255 P.p.s.a. skorzystał i pismem z dnia 3 września 2012 r. zobowiązał W. K. do dostarczenia dokumentów źródłowych mających zobrazować jego rzeczywistą sytuację majątkową. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca podał, że od 1998 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną i każdy z nich utrzymuje się samodzielnie. Wskazał, że nie uzyskuje dochodów ani przychodów, nie posiada rachunków bankowych, nieruchomości i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania.

WSA w Gdańsku uznał, że dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia został zobowiązany wnioskodawca jest niezbędne do dokonania prawidłowej oceny jego sytuacji majątkowej, dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. W. K. nie złożył jednak wszystkich dokumentów, do których był wzywany. Tym samym nie dołożył niezbędnych starań, by w sposób pełny przedstawić swoją sytuację finansową. Ma to o tyle znaczenie, że treść oświadczenia wnioskodawcy budzi uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości zawartych w nim twierdzeń. W szczególności za niewiarygodne uznać należy, że skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi, a przy tym prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Doświadczenie życiowe wskazuje na to, że zaspakajanie codziennych potrzeb życiowych wymaga posiadania choćby najskromniejszych środków finansowych, uzyskiwanych przykładowo z własnej pracy.

W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz niejasności w złożonym oświadczeniu majątkowym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podał, że wbrew opinii Sądu I instancji przedstawił wszystkie wymagane dokumenty, które jednoznacznie wskazują na trudną sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi ono wątpliwości, strona jest zobowiązana dodatkowo złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub wykażą, że posiadane środki są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji, mając na względzie zasadę ekonomii procesowej i prawo strony do szybkiego rozpoznania sprawy, a także uwzględniając powstałe wątpliwości dotyczące informacji przekazywanych przez skarżącego, zasadnie-zgodnie z art. 255 P.p.s.a.- wezwał go do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić okoliczności podniesione w formularzu PPF. Strona jednak nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należy uznać oświadczenie skarżącego, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a przy tym pozbawiony jest jakichkolwiek środków utrzymania. Skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił także, jak nie posiadając- jak twierdzi- żadnego źródła dochodu jest w stanie pokrywać koszty swojej codziennej egzystencji. Może to jedynie oznaczać, że skarżący lub członkowie jego rodziny posiadają inne źródła dochodu, nieujawnione w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów należy uznać, że odmowa przyznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku W. K. prawa pomocy w zakresie częściowym prawa nie narusza. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, winien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej jego i członków rodziny, a także potwierdzania podnoszonych okoliczności stosownymi dowodami.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.