I SA/Wa 179/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-25	
Data wpływu	2024-01-19	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Anna Milicka-Stojek
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich	
Hasła tematyczne	Nieruchomości	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634;  art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 775;  art. 215 ust. 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 listopada 2023 r. nr 4508/2023 w przedmiocie przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2023 r. nr 4508/23 Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 kwietnia 2023 r.

nr 182/SD/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Nieruchomość położona w [...] obecnie w rejonie ul. [...] i ul. [...], ozn. hip. "[...]", znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "Dekretem". Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy [...], a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Obecnie na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1817), grunt ten stanowi własność [...].

W aktach sprawy organu I instancji znajduje się poświadczony za zgodność

z oryginałem akt notarialny Repertorium NN. [...], sporządzony dnia 22 marca 1943 r. przez S. B., notariusza przy Wydziałach Hipotecznych Sądu Okręgowego w [...], na podstawie którego W. K. darował na rzecz m. in. F. K. działkę "[...]" o powierzchni około 5598 m2 pochodzącej z nieruchomości ozn. hip. "[...]".

Zgodnie z opinią geodezyjną z dnia 21 listopada 2018 r. działka "[...]" faktycznie zawierała powierzchni 0,5203 ha a nie 0,5599 ha i obecnie stanowi działki ewidencyjne nr [...] o pow. 3053 m2, nr [...] cz. o pow. 48 m2, nr [...] o pow. 2077 m2 i nr [...] cz. o pow. 25 m2 z obrębu [...].

Na podstawie informacji zawartej w piśmie Sądu Rejonowego [...] Wydział VII Ksiąg Wieczystych z dnia 19 września 2019 r. Dz. Odp. [...] w archiwum Sądu organ I instancji ustalił, że brak jest w skorowidzu ksiąg hipotecznych księgi dawnej o nazwie "[...] " (nr rej. hip. [...]).

Wniosek w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości nie został złożony przez dawnego właściciela.

W dniu 2 października 2013 r. Z. P. złożyła wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Swoje roszczenia sprecyzowała następnie w pismach z dnia 31 stycznia 2018 r. i z dnia 13 października 2021 r.

Decyzją nr 203/SD/2019 z dnia 13 sierpnia 2019 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Decyzją Nr 3312/2019 z dnia 27.09.2019 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał

w mocy ww. decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2488/19 uchylił powyższą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego.

W powyższym wyroku Sąd nakazał organowi pierwszej instancji uwzględnić moc dowodową aktu notarialnego z 23 marca 1943 r. bądź wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że w dacie wejścia w życie dekretu poprzednik prawny wnioskodawczyni nie był już właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem.

Decyzją Nr 182/SD/2023 z dnia 11 kwietnia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił Z. P. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną

w [...] obecnie w rejonie ul. [...] i ul. [...] ozn. hip. "[...]", stanowiącą połowę działki pod nazwą "[...]", wchodzącą obecnie w skład działek ewidencyjnych o numerach [...] cz., [...], [...] i [...] cz. z obrębu [...] uznając, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 215 ust. 1 u.g.n., warunkujące pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. P..

Wojewoda rozpatrując sprawę wskazał, że ustalanie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy odbywa się na zasadach określonych w art. 215 u.g.n. Przepis ten wyróżnia trzy zasadnicze typy nieruchomości podlegających rekompensacie - gospodarstwa rolne, domy jednorodzinne oraz działki. Dla każdej z nieruchomości, o których mowa w art. 215 u.g.n., ustawodawca wprowadził odmienne przesłanki statuujące prawo do odszkodowania. Zgodnie ustępem 1 powołanego przepisu odszkodowanie może być przyznane za gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r. Z kolei stosownie do art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (tj. przed dniem 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05 kwietnia 1958 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowi art. 215

ust. 1 u.g.n.

Podstawową przesłanką, warunkującą przyznanie odszkodowania w trybie powołanego art. 215 ust. 1 u.g.n., jest wykazanie, że od 21 listopada 1945 r. przynajmniej do 5 kwietnia 1958 r. nie pozbawiono właścicieli lub ich następców prawnych faktycznego władania gospodarstwem, istniejącym na gruncie objętym działaniem ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., a gospodarstwo to nieprzerwanie istniało. Przy czym za takie gospodarstwo uważa się grunty rolne wraz

z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2023 r. poz. 326). W wyroku z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt 1 SA/Wa 1011/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, że nie można (...) mówić o gospodarstwie rolnym, jeżeli grunt tej nieruchomości (podstawowy i konieczny składnik zorganizowanej całości jaką jest gospodarstwo rolne) miał inne przeznaczenie, niż rolne, a był tylko wykorzystywany rolniczo (por. także wyrok NSA z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 132/06, LEX nr 291425).

Prezydent m.st. Warszawy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że nie odnalazł, ani strony postępowania nie przedłożyły dokumentacji, która świadczyłaby o prowadzeniu gospodarstwa rolnego przez poprzedników prawnych wnioskodawczyni nieprzerwanie od dnia wejścia w życie dekretu tj. od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r. na gruncie omawianej nieruchomości hipotecznej (działka "[...]").

Organ powyższy wniosek wywiódł na podstawie zebranego w toku materiału dowodowego, takiego jak:

- zaświadczenie Urzędu [...] z dnia 12 lutego 1974 r. o tym, że R. K. jest podatnikiem podatku gruntowego o pow. 2.69 ha,

- zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Finansowego z 1972 r., o tym że R. K. był podatnikiem podatku gruntowego, - zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa znak [...] z dnia 14 maja 1973 r. o tym, że G. K. z domu R. była wraz z mężem R. K. użytkowniczką gospodarstwa rolnego o pow. 2,69 ha położonego

w [...] osiedle [...],

- zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia 15 października 1973 r.

- upomnienie Urzędu [...] z dnia 15 sierpnia 1979 r. skierowane do R. i G. K. o obowiązku wpłacenia należności opłaty gruntowej za lata 1976¬1978,1979,

- nakaz płatniczy na 1971 r., na nazwisko R. K., - kopia rejestru gruntów z 1970 r.,

- aneks do elaboratu szacunkowego gruntu położonego przy ul. [...], [...] ozn. hip. Nr [...]

- dokument wniesionej opłaty z roku 1954 r. przez M. K., - spisy użytków rolnych z lat 1945-1955 pozyskany z Archiwum Państwowego w [...] wskazujących na prowadzenie gospodarstwa rolnego przy ul. [...] oraz na [...].

W wyniku analizy ww. dokumentów Wojewoda zgodził się z organem I instancji, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że kluczowy w niniejszej sprawie materiał dowodowy, taki jak m, in. ww. zaświadczenia, nakazy płatnicze, spis użytków, dotyczą przedmiotowej działki o nazwie "[...]". Dodatkowo data sporządzenia części dokumentów, nie jest miarodajna z punktu widzenia przesłanek wynikających z art. 215 ust. 1 u.g.n., tj. nie dokumentują prowadzenia gospodarstwa rolnego w skład, którego wchodziła działka pod nazwą "[...]" w okresie 1945-1958. Dokument wskazujący na uiszczenie przez M. K. w roku 1954 opłaty również nie wskazuje jego przedmiotu. Z kolei za nieruchomość wymienioną w spisie użytków jako położoną przy ul. [...], zostało już przyznane odszkodowanie. Dodatkowo położenie jednego z gospodarstw wskazanych w spisie użytków rolnych określono ogólnie jako położone na [...], co również uniemożliwia zidentyfikowanie, czy dotyczą gospodarstwa rolnego w skład, którego wchodziła działka pod nazwą "[...]" ponieważ [...] jest bardzo rozległym terenem. Dodatkowo jak słusznie organ I instancji podkreślił w skarżonej decyzji część gruntów wymienionych w akcie notarialnym Repertorium NN. [...], z dnia 22 marca 1943 r. znajdowała się poza granicami działania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] m.in. działki zwane "[...]" i "[...]". Z uwagi, iż większość znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w swej treści nie zawiera informacji identyfikujących nieruchomość (położenie, numer działki, nazwa hipoteczna działki), istnieje możliwość, że dokumenty przedłożone przez strony postępowania dotyczą właśnie tych gruntów.

W świetle przedstawionego wyżej materiału dowodowego Wojewoda zgodził się z organem I instancji, iż przedmiotowa nieruchomość nie kwalifikuje się do przyznania odszkodowania, wynikającego z art. 215 ust. 1 u.g.n., z uwagi na niespełnienie przesłanki, zgodnie z którą, gospodarstwo rolne mieli prowadzić dawni właściciele, bowiem przesłanka ta nie została udowodniona.

Wojewoda wskazał, że ocena przesłanki związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w doktrynie powiązana jest z przesłanką faktycznej możliwości władania nieruchomością o tyle tylko, że stwierdza się, iż faktyczne władanie jest na ogół związane z prowadzeniem gospodarstwa, gdyż bez faktycznego władania nieruchomością nie byłoby, bowiem możliwe prowadzenie gospodarstwa.

W akademickim ujęciu faktyczne władanie (corpus possessionis) stanowi przesłankę posiadania i odnosi się do stanu rzeczywistego. Tymczasem użyte przez ustawodawcę pojęcie faktycznej możliwości władania, należy rozumieć jako stan hipotetyczny, w którym poprzedni właściciel mógł efektywnie wykonywać władztwo nad nieruchomością, choćby z takiej sposobności nie korzystał (vide m.in. wyroki NSA z 17 listopada 1989 r., IV SA 611/89 oraz z 23 marca 1998 r., IV SA 311/96). Faktyczne władanie zawarte w przesłance dotyczącej gospodarstwa rolnego z przepisu art. 215 ust. 1 u.g.n. odnosi się do stanu rzeczywistego i pozbawione jest stanu hipotetycznego (odmiennie jak to ma miejsce w regulacji art. 215 ust. 2 u.g.n., gdzie zawarta jest "faktyczna możliwość władania").

W literaturze wskazuje się, iż oprócz wykazania, że nieruchomość wchodziła w skład gospodarstwa rolnego w dniu wejścia w życie dekretu, konieczne jest wykazanie prowadzenia tego gospodarstwa do dnia faktycznego pozbawienia władania.

W odniesieniu do tej przesłanki konieczne jest wyjaśnienie, czy prowadzone były na gruncie działania stanowiące przejaw aktywności, np. koszenie trawy, zbieranie ziemniaków." (M. Gdesz, 5.4. Odszkodowanie za gospodarstwo rolne [w:] Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2012).

Prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy, jak i innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzania gospodarstwem, przez co rozumieć należy działalność rolniczą o charakterze stałym, osobistym, realizującą interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) mającą charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa (zob. wyrok WSA

w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt ISA/Wa 136/13).

W niniejszej sprawie mimo podjęcia przez organ I instancji szeregu czynności

w ramach prowadzonych czynności procesowych poprzez wystąpienie do różnych instytucji archiwalnych nie udało się pozyskać dokumentów, które wskazywałaby na prowadzenie gospodarstwa rolnego w którego skład wchodziła by działka pod nazwą "[...]" przed 5 kwietnia 1958 r.

Skarżąca również nie przedstawiła dowodów na okoliczność prowadzenia przez nią bądź jej poprzedników prawnych gospodarstwa rolnego na przedmiotowej nieruchomości w newralgicznej dacie z punktu widzenia art. 215 ust. 1 u.g.n. Nie wskazała też, na czym polegało prowadzenie przez nią, czy też dawnych właścicieli przedmiotowego gospodarstwa. A dokumenty, które zostały przez nią przedłożone do akt administracyjnych sprawy, tj. m. in.: nakaz płatniczy z 1961 na nazwisko R. K., pismo z dnia 10 czerwca 2022 r., Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w [...] wskazujące, że G. K. pobierała emeryturę rolniczą od 1 września 1995 r., zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa znak [...] z dnia 14 maja 1973 r. o tym, że G. K. z domu R. była wraz z mężem R. K. użytkowniczką gospodarstwa rolnego o pow. 2,69 ha położonego w [...] osiedle [...], zaświadczenie z września 1972 r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Finansowego wskazujące, że R. K. był podatnikiem podatku gruntowego, nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie bowiem potwierdzają stan faktyczny w dacie ich sporządzania i w zasadzie nie wskazują jakiej nieruchomości dotyczą.

Powołane wyżej dokumenty potwierdzają stan faktyczny jaki miał miejsce w dacie ich wydania. Z kolei przesłanki wynikające z art. 215 ust. 1 u.g.n. wskazują na prowadzenie przez dawnych właścicieli gospodarstwa rolnego w latach 1945 - 1958. Jest to newralgiczna data z punktu widzenia przesłanek wynikających z przytoczonego wyżej przepisu. Dlatego też w tej dacie należało wykazać efektywne prowadzenie

i korzystanie z gospodarstwa rolnego.

W dacie 5 kwietnia 1958 r. brak było legalnej definicji gospodarstwa rolnego, lecz za gospodarstwo rolne uznane byłyby nieruchomości rolne, które stanowią zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgromadzony niniejszej sprawie materiał dowodowy nie wskazuje aby działka pod nazwą "[...]" spełniała te cechy.

Wojewoda podkreślił, że Sąd Rejonowego dla [...] w [...] II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdził zasiedzenie udziałów w wysokości 1/3 części działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] przez G. K., Z. P. oraz A. K. (spadkobierców dawnego właściciela) z dniem 2 października 2000 r.

Organ nie zgadza się ze skarżącą, iż ww. postanowienie potwierdza ciągłość praw posiadania w wyniku samoistnego posiadania przez dawnych właścicieli/następców prawnych działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] z obrębu [...] od 22 marca 1958 r. do 2 października 2000 r. Artykuł 172 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2023, poz. 1615) stanowi "Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie)." Początkiem biegu terminu zasiedzenia jest chwila objęcia nieruchomości w posiadanie (zob. art. 120 Kodeks cywilny). Skoro Sąd Rejonowego dla [...] w [...] II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdził zasiedzenie udziałów w wysokości 1/3 części działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] przez G. K., Z. P. oraz A. K. (spadkobierców dawnego właściciela) z dniem 2 października 2000 r., to początkiem terminu zasiedzenia musiał być rok 1970-1980. Ponadto samo posiadanie gruntu nie jest równoznaczne

z prowadzeniem na nim gospodarstwa rolnego. Kwestia ustalenia zawartej w art. 215 ust. 1 u.g.n. przesłanki faktycznej możliwości władania wiąże się ściśle z kwestią ustalenia faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego znajdującego się na nieruchomości w dacie 5 kwietnia 1958 r. Zatem w materiale dowodowym sprawy powinna znajdować się dokumentacja, która potwierdza nie tylko możliwość władania gruntem, lecz również okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego na gruncie w dacie 5 kwietnia 1958 r.

Powyższe przesłanki nie zostały wykazane w zgromadzonym materiale dowodowym.

Przy czym organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż wyzbycie się przez następców prawnych dawnych właścicieli na rzecz osób trzecich części przedmiotowej nieruchomości, nabytej poprzez zasiedzenie (art. 172 ustawa

z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. 2023, poz. 1615), stanowi podstawę do odmowy ustalenia odszkodowania. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] II Wydział Cywilny z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt II Ns [...] zasiedzenie udziałów w wysokości 1/3 części działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] przez G. K., Z. P. oraz A. K. (spadkobierców dawnego właściciela) nastąpiło z dniem 2 października 2000 r. Umowa zobowiązująca, którą A. K. i Z. P. zobowiązali się po uzyskaniu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego o stwierdzeniu zasiedzenia przenieść na K. L. prawo własności nieruchomości opisanej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...] została sporządzona w dniu 10 maja 2005 r. Zaistniałe wyżej stany faktyczne miały miejsce po 5 kwietnia 1958 r. Zdarzenia te zatem nie mają znaczenia dla badania przesłanek wynikających z art. 215 ust. 1 u.g.n.

Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że organ I instancji w wydanej decyzji odnośnie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wskazał, że już od 1945 r. stanowiły ciągi komunikacyjne/drogi, co obrazuje dostępne w serwisie smapa.um.warszawa.pl zdjęcie lotnicze wykonane w 1945 r. oraz analiza geodezyjna

z dnia 21 listopada 2018 r., w której geodeta wskazał, że na dzień 21 listopada 1945 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się drogi gospodarcze. Zdaniem organu

I instancji powyższe potwierdza nierolniczy charakter części tej nieruchomości hipotecznej.

Drogi gospodarcze mogą być częścią terenu rolnego, na którym prowadzone jest gospodarstwo rolne w celu dojazdu np. do pól, łąk. Dodatkowo nieruchomości, rolne które nie posiadają dostępu do drogi publicznej, muszą mieć także zagwarantowany dostęp prawny do takiej drogi często przez inne nieruchomości, właśnie przez wewnętrzne drogi gospodarcze. Fakt istnienia wewnętrznej drogi gospodarczej nie wyłącza jej z terenów gospodarstwa rolnego, jeżeli teren zorganizowany pod taką drogę wchodził jego skład. Droga gospodarcza, która zapewnia dostęp do terenów rolnych, czy też drogi publicznej nie istnieje pod względem prawnym dopóki nie zostanie zaliczona do kategorii dróg publicznych. Czego organ I instancji w niniejszej sprawie nie potwierdził w zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ I instancji nie potwierdził powyższego faktu żadnym dokumentem, który by wskazywał, że działki te zostały przed 5 kwietnia 1958 r. zaliczone do kategorii dróg publicznych. Organ nie wykazał zatem nierolniczego charakteru tych działek. Sam fakt istnienia na zdjęciu dróg na przedmiotowym gruncie nie wyklucza jego rolniczego charakteru.

Nie mniej jednak z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby poprzedni właściciele i ich następcy prawni władali nieruchomością

w sensie faktycznym, które jest ściśle związane z prowadzeniem gospodarstwa

w sposób ciągły w dacie newralgicznej z punktu widzenia art. 215 ust. 1 u.g.n.

Prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, wiążącą się z prowadzeniem, zarządzaniem gospodarstwem, poprzez wykonywanie czynności mających charakter pracy lub innych wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Samo władanie gospodarstwem rolnym nie może być kwalifikowane, jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nim wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2013 r. sygn. akt

I SA/Wa 136/13, wyrok z 10 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 833/22).

Podsumowując, w świetle przedstawionych argumentów, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Wojewoda uznał zarzuty wskazane w odwołaniu, albowiem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów prawa (art. 7, art. 8, art. 9, art. 61 § 2, art. 77 § 1 k.p.a., art. 2, art. 21, art. 45, art. 64 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i 1 oraz 77 Konstytucji R.P oraz art. 215 u.g.n.), w sposób, w jaki przedstawia to strona skarżąca i który mógłby mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ocenił właściwie i szczegółowo, a także wyjaśnił motywy jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu odmawiającemu przyznania odszkodowania nie można zarzucić naruszenia prawa skoro niewadliwym było ustalenie, iż skarżąca nie spełniła przesłanki prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 215 ust. 1 u.g.n.. W świetle zgromadzonych w aktach dowodów, nie sposób wyprowadzić konkluzji, by byli właściciele nieruchomości ich następcy prawni od dnia wejścia w życie dekretu tj. od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r. na gruncie omawianej nieruchomości hipotecznej osobiście prowadzili gospodarstwo rolne.

Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła Z. P. zarzucając jej:

1. naruszenie art. 215 ust. 1 u.g.n. poprzez niezasadne przyjęcie, że stwierdzenie

" prowadzący gospodarstwo rolne " jest ściśle powiązane z oznaczoną datą 5 kwietnia 1958 r. i w związku z tym wnioskodawczyni musi wykazać, że gospodarstwo było efektywnie prowadzone przez spadkodawców skarżącej w sposób ciągły przez okres od dnia wejścia w życie dekretu, tj. 21.11.1945 r. do co najmniej 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy pierwsza wskazana data odnosi się do przejęcia mocą dekretu istniejącego we wskazanym dniu gospodarstwa rolnego, zaś ostatnia wskazana data oznaczona w przepisie odnosi się do momentu pozbawienia faktycznego władania tym gospodarstwem jego poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, co jest w tym przypadku oczywistym faktem wobec samego przejęcia nieruchomości na własność państwa po wskazanej dacie, nie zaś do ciągłości samego prowadzenia tegoż gospodarstwa w latach 1945-1958, jak zinterpretowały to błędnie oba organy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 215 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię, polegająca na przyjęciu, że gospodarstwem rolnym w rozumieniu tego przepisu jest jedynie gospodarstwo rolne rozumiane jak w art. 553 k.c., w sytuacji gdy pojęcie gospodarstwa rolnego, prawidłowo wykładanego w art. 215 ust. 1 u.g.n., należy rozumieć w znaczeniu jakie nadawane jest temu pojęciu przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy;

3. naruszenie art. 215 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 2, 21, 45, 64, 2 w zw. z art. 32 ust.

1 oraz w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 1 i 77 określonych

w Konstytucji, co świadczy o braku poszanowania praw własności obywatela przez Państwo Polskie i tym samym podważa zaufanie obywatela do instytucji państwowej;

4. naruszenie i błędną interpretację art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego rozparzenia zebranego materiału dowodowego oraz niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że brak jest dowodów, że wnioskodawca jest uprawniony do otrzymania odszkodowania z art. 215 ust. 1 u.g.n.;

5. naruszenie art. 144 k.p.a. poprzez ograniczenie swojego działania w sprawie do sprawowania jedynie funkcji kontrolnej, pomimo złożenia przez skarżącą wniosku

o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 144 k.p.a. właśnie;

6. naruszenie art. 6 k.c. w związku z nieudokumentowaniem swoich bezzasadnych przypuszczeń, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez spadkodawców skarżącej nie miało ciągłości, bądź nie było przez nich prowadzone, pomimo istnienia tak licznych dowodów ujawnionych w toku postępowania, co miało najistotniejszy wpływa na wynik sprawy;

7. naruszenie zasad współżycia społecznego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 215 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu

5 kwietnia 1958 r.

W konsekwencji do otrzymania odszkodowania za gospodarstwo rolne, o którym mowa w tym przepisie, konieczne jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:

- gospodarstwo rolne położone było na gruncie, który na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przeszedł na własność gminy [...], a następnie państwa,

- poprzedni właściciele tych gruntów lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.,

- poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzili to gospodarstwo.

Przy czym szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię.

Na gruncie niniejszej sprawy poza sporem pozostaje fakt, że dawna działka "[...]" znajdowała się na obszarze objętym działaniem dekretu i stanowiła gospodarstwo rolne. Ustalając powierzchnię dawnej działki Wojewoda oparł się na ustaleniu geodety przedstawionym w opinii z 21 listopada 2018 r., że działka powyższa faktycznie zawierała powierzchni 0,5203 ha a nie 0,5599 ha i obecnie stanowi działki ewidencyjne nr [...] o pow. 3053 m2, nr [...] cz. o pow. 48 m2, nr [...] o pow. 2077 m2 i nr [...] cz. o pow. 25 m2 z obrębu [...].

Na podstawie informacji zawartej w piśmie Sądu Rejonowego [...] Wydział VII Ksiąg Wieczystych z dnia 19 września 2019 r. Dz. Odp. [...] w archiwum Sądu organ I instancji ustalił, że brak jest w skorowidzu ksiąg hipotecznych księgi dawnej o nazwie "[...] " (nr rej. hip. [...]).

Wskazać należy, że organ orzekający o przyznaniu bądź odmowie przyznania odszkodowania zobowiązany jest ustalić, czy poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni po dniu 5 kwietnia 1958 r. władali nieruchomością w sensie faktycznym, a zatem czy prowadzili przedmiotowe gospodarstwo rolne. Jeśli tak, to czy prowadzili je wszyscy następcy prawni, czy też np. jeden z nich. Ustalenie bowiem braku faktycznego władania, niezależnie od przyczyny jego utraty, będzie wystarczające do nieuwzględnienia roszczenia o odszkodowanie.

Jak bowiem wskazuje się w doktrynie pewne wątpliwości interpretacyjne sprawia użyte w art. 215 ust. 1 u.g.n. sformułowanie "jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem". Wydaje się, że warunek prowadzenia gospodarstwa odnosi się do obu kategorii podmiotów, a nie tylko do następców prawnych poprzednich właścicieli. W przypadku przy tym współwłaścicieli albo przejęcia gospodarstwa przez następców prawnych, faktyczne prowadzenie gospodarstwa wyłącznie przez jednego z uprawnionych, daje prawo do odszkodowania tylko tej osobie w wysokości odpowiadającej wyłącznie udziałowi tej osoby. Jeżeli więc jeden z dwóch spadkobierców poprzedniego właściciela (dziedziczących w częściach równych po 1/2 udziału), prowadził gospodarstwo, to przysługiwać mu będzie odszkodowanie w wysokości odpowiadającej jego udziałowi w spadku. W odniesieniu do drugiego spadkobiercy, który nie prowadził gospodarstwa prawo do odszkodowania nie będzie przysługiwało. Dlatego oprócz wykazania, że nieruchomość wchodziła w skład gospodarstwa rolnego w dniu wejścia w życie dekretu, konieczne jest wykazanie prowadzenia tego gospodarstwa do dnia faktycznego pozbawienia możliwości władania. W odniesieniu do tej przesłanki konieczne jest wyjaśnienie, czy kontynuowane były działania na gruncie stanowiące przejaw aktywności np. koszenie trawy, zbieranie ziemniaków itd. (por. M. Gdesz, Rewindykacja gruntów warszawskich Zagadnienia administracyjnoprawne, LexisNexis 2012, str. 192-193).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że w licznych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, zarówno przedłożonych przez skarżącą, jaki i uzyskanych przez Prezydenta, nie sposób doszukać się informacji, czy żyjący w dniu 5 kwietnia 1958 r. następcy prawni byłego właściciela – W. K., tj. S. K., R. K., L. K., J. G., J. R., T. U. i B. U., faktycznie władali przedmiotową działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. i tego czy na tej działce osoby uprawnione (wszystkie łącznie, bądź choćby jedna z nich - tym bardziej, że jedyne przedłożone dokumenty dotyczące ww. daty dotyczą nieruchomości posiadanej przez R. K.) prowadziły gospodarstwo rolne, tj. jakie działania podejmowano na gruncie, a które to stanowiłaby przejaw aktywności rolnej. Jeszcze raz podkreślić bowiem trzeba, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy, jak i innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzania gospodarstwem, przez co rozumieć należy działalność rolniczą o charakterze stałym, osobistym, realizującą interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) mającą charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Samo władanie gospodarstwem rolnym nie może być kwalifikowane, jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nim wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 833/22; LEX nr 3598126). Powyższe stanowisko, jak słusznie zauważył Wojewoda, znajduje potwierdzenie w literalnej treści art. 215 ust. 1 u.g.n., który mówi o przesłance "faktycznego władania" gospodarstwem rolnym, a zatem o stanie rzeczywistym i pozbawionym stanu hipotetycznego, odmiennie niż ma to miejsce w art. 215 ust. 2 u.g.n., gdzie mowa jest o "faktycznej możliwości władania".

Tymczasem jak wynika z akt niniejszej sprawy, na okoliczność faktycznego władania przedmiotową działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. skarżący przedłożyli: zaświadczenie Urzędu [...] z 12 lutego 1974 r. o tym, że R. K. jest podatnikiem podatku gruntowego o pow. 2,69 ha, zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Finansowego z 1972 r., o tym że R. K. był podatnikiem podatku gruntowego, zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z 14 maja 1973 r. o tym, że G. K. z domu R. była wraz z mężem R. K. użytkowniczką gospodarstwa rolnego o pow. 2,69 położonego w [...] osiedle [...], zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia 15 października 1973 r., upomnienie Urzędu Dzielnicowego z 15 sierpnia 1979 r. skierowane do R.

i G. K. o obowiązku wpłacenia opłaty gruntowej za lata 1976-1978 oraz styczeń i luty 1979, nakaz płatniczy za 1971 r. na nazwisko R. K. – kopia rejestru gruntów z 1970 r., aneks do elaboratu szacunkowego gruntu położonego przy ul. [...], [...] ozn. hip. Nr [...], dokument wniesionej opłaty z 1954 r. przez M. K. – spisy użytków rolnych z lat 1945-1955 pozyskany z Archiwum Państwowego w [...] wskazujących na prowadzenie gospodarstwa rolnego przy ul. [...] oraz na [...].

Odnosząc się do powyższego, podnieść należy, że żaden z ww. dokumentów nie wskazuje na okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego (oraz działań

w gospodarstwie tym podejmowanych) konkretnie na działce "[...]". Dotyczą one bowiem innych nieruchomości będących we władaniu rodziny K., bądź też nie wskazują, której z tych nieruchomości dotyczą (podają ogólnie powierzchnię gruntu znajdującego się w posiadaniu R. K. na [...]). Zdaniem Sądu, jest to o tyle istotne, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika jednoznacznie, że dotyczą one działki o nazwie "[...]", na co zwróciły uwagę organy orzekające. Wszystkie działki wchodzące w skład dawnej nieruchomości ozn. hip. "[...]", a przekazane przez W. K. następcy prawnemu F. K. aktem notarialnym z [...] marca 1943 r., czy też jak w przypadku działki nr [...], odziedziczone po ww. osobie, stanowiły odrębne nieruchomości gruntowe, nie przylegające do siebie. Jak wskazano bowiem w ww. § 1 ww. aktu notarialnego z [...] marca 1943 r. w odniesieniu do nieruchomości wchodzących w skład przywołanej nieruchomości hipotecznej, "reszta posiadłości na [...] położona częściowo poza obrębem miasta, składa się z działek gruntu położonych każda oddzielnie, nie stykając się ze sobą, a mianowicie "[...]", "[...]", "[...]" przy ul. [...], "[...]", działki gruntu oznaczonej Nr [...], połowy niepodzielnej działki gruntu oznaczonej Nr [...]. Stąd niezbędne było wykazanie faktycznego władania i prowadzenia gospodarstwa na przedmiotowej działce, nieprzylegającej do innych działek będących w posiadaniu rodziny.

Większość z ww. dokumentów dotyczy stanu posiadania gruntu w latach 70-tych XX w. i kolejnych, nie dokumentują także prowadzenia gospodarstwa rolnego w okresie od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r.

Jak słusznie podniósł Wojewoda dokument wskazujący na uiszczenie przez M. K. w 1954 r. opłaty również nie wskazuje jego przedmiotu. Ponadto wskazanie w spisie użytków rolnych na [...] jest zbyt ogólnym zapisem by możliwe było zidentyfikowanie przedmiotowej działki.

Zauważyć ponadto należy, że Prezydent prowadząc postępowanie podjął próbę ustalenia jakie były losy przedmiotowej działki w okresie od dnia wejścia w życie dekretu, tj. od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r. oraz po tej dacie, tj. czy pozostawała ona w faktycznym władaniu następców prawnych byłego właściciela i czy prowadzono na niej gospodarstwo rolne w ww. latach.

W tym celu wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] VII Wydział Ksiąg Wieczystych o odnalezienie dawnej księgi pod nazwą "[...]" (nr rej. hip. [...]). W odpowiedzi z 19 września 2019 r. ww. Sąd poinformował, że księgi takiej brak jest w skorowidzu dawnych ksiąg.

Prezydent do akt sprawy dołączył również pozyskane z Archiwum Państwowego w [...] spisy użytków rolnych z lat 1945-1955, z których wynika, że: 1) R. K. widnieje w 1946 r. jako właściciel nieruchomości przy ul. [...] o pow. 1 ha, zaś w 1954 r. jako użytkownik ziemi o pow. 2,12 ha na [...], 2) L. K. widnieje w 1946 r. jako właściciel gospodarstwa o pow. 1 ha przy ul. [...], zaś w 1954 r. jako użytkownik ziemi o pow. 1,57 ha na [...]; 3) F. K. widnieje w 1946 r. jako właściciel gospodarstwa o pow. 1 ha przy ul. [...]; 4) M. K. widnieje w 1947 r. jako właściciel gospodarstwa o pow. 1 ha przy ul. [...]. Jak słusznie uznały w tej sytuacji organy orzekające w sprawie, pojawienie się ww. osób w spisach rolnych jedynie w kilku latach, w tym najpóźniej w 1954 r. nie potwierdza prowadzenia przez następców prawnych byłego właściciela gospodarstwa rolnego zarówno od wejścia w życie dekretu do 5 kwietnia 1958 r., jak i po tej dacie. Istotne są również wynikające z ww. dokumentów zmiany w powierzchni gruntów na przestrzeni lat, które nie odpowiadają powierzchni gruntów darowanych aktem notarialnym z 1943 r. Co więcej, z żadnego z ww. dokumentów nie wynika, aby obejmował działkę "[...]". Gospodarstwa wskazane jako położone przy ul. [...] dotyczą zaś nieruchomości, za którą ustalono już odszkodowanie, zaś te określone jako położone na [...] nie są możliwe do zidentyfikowania. W konsekwencji również z ww. spisów użytków rolnych nie wynika, by poprzednicy prawni skarżących prowadzili nieprzerwanie gospodarstwo rolne na gruncie przedmiotowej działki od wejścia w życie dekretu do 5 kwietnia 1958 r., jak też, by zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Konkludując zgodzić się należy z organami orzekającymi w sprawie, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który świadczyłby o tym, że poprzedni właściciel lub jego następcy prawni prowadzili na działce "[...]" gospodarstwo rolne i zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Inaczej mówiąc z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby następcy prawni dawnego właściciela (lub którykolwiek z nich) pełnili jakąkolwiek rolę w prowadzeniu gospodarstwa na tej działce, bądź pobierali z niego pożytki. Tymczasem, jak już wskazano powyżej, przesłanki z art. 215 ust. 1 u.g.n. powinny być spełnione przez osoby, na rzecz których ma nastąpić ewentualna wypłata odszkodowania. Muszą one udowodnić, że faktycznie władały przedmiotowym gospodarstwem. Przez faktyczne władanie gospodarstwem rolnym należy rozumieć efektywne korzystanie z całej nieruchomości. Ustalenie zaś braku władania, niezależnie od przyczyn jego utraty, jest wystarczające do nieuwzględnienia roszczenia o odszkodowanie (por. D. Kozłowska i E. Mzyk: Grunty Warszawskie w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, ZCO Warszawa - Zielona Góra 1997, s. 57; G. Bieniek i inni: Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 615).

Jak wynika z akt sprawy Sąd Rejonowy [...] w [...] II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r. sygn. akt II Ns [...] stwierdził zasiedzenie udziałów w wysokości 1/3 części działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] przez G. K., Z. P. oraz A. K. (spadkobierców dawnego właściciela) z dniem 2 października 2000 r.

Artykuł 172 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2023, poz. 1615) stanowi: "Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie)." Początkiem biegu terminu zasiedzenia jest chwila objęcia nieruchomości w posiadanie (zob. art. 120 Kodeks cywilny). Skoro zatem Sąd stwierdził zasiedzenie udziałów z dniem

2 października 2000 r., to początkiem terminu zasiedzenia jak słusznie zauważył Wojewoda musiał być rok 1970-1980. Ponadto samo posiadanie gruntu nie jest równoznaczne z prowadzeniem na nim gospodarstwa rolnego. Kwestia ustalenia zawartej w art. 215 ust. 1 u.g.n. przesłanki faktycznego władania wiąże się ściśle jak wskazano wyżej z kwestią ustalenia faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego znajdującego się na nieruchomości w dacie 5 kwietnia 1958 r. W materiale dowodowym sprawy powinna znajdować się w związku z powyższym dokumentacja, która potwierdza nie tylko faktyczne władanie gruntem, lecz również okoliczność prowadzenia gospodarstwa rolnego na gruncie w dacie 5 kwietnia 1958 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, należy wskazać, że zgodnie z art. 7 k.p.a.

w postępowaniu administracyjnym rzeczywiście, co do zasady, to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem zwolniona jest z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Wprawdzie przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji gdy strona, nawet pomimo wezwań organu, nie przedstawia jak w niniejszej sprawie, adekwatnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. 

Dodać należy, że organ I instancji w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wskazał, że już od 1945 r. stanowiły ciągi komunikacyjne/drogi, co obrazuje dostępne w serwisie smapa.um.warszawa.pl zdjęcie lotnicze wykonane w 1945 r. oraz analiza geodezyjna z dnia 21 listopada 2018 r., w której geodeta wskazał, że na dzień 21 listopada 1945 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się drogi gospodarcze.

Należy zgodzić się z Wojewodą, że drogi gospodarcze mogą być częścią terenu rolnego, na którym prowadzone jest gospodarstwo rolne w celu dojazdu np. do pól, łąk. Dodatkowo nieruchomości, rolne które nie posiadają dostępu do drogi publicznej, muszą mieć także zagwarantowany dostęp prawny do takiej drogi często przez inne nieruchomości, właśnie przez wewnętrzne drogi gospodarcze. Fakt istnienia wewnętrznej drogi gospodarczej nie wyłącza jej z terenów gospodarstwa rolnego, jeżeli teren zorganizowany pod taką drogę wchodził w jego skład. Sam fakt istnienia na zdjęciu dróg na przedmiotowym gruncie nie wyklucza jego rolniczego charakteru. Jednakże w związku z prawidłowym ustaleniem przez organy, że brak jest dowodów wskazujących na prowadzenie gospodarstwa rolnego na przedmiotowej działce, a drogi gospodarcze jak wskazano wyżej wchodzą w skład gospodarstwa rolnego, brak jest podstaw do ustalenia za nie odszkodowania.

Reasumując uznać należy, że zaskarżonej decyzji jak i decyzji Prezydenta odmawiającej przyznania odszkodowania nie można zarzucić naruszenia prawa, skoro niewadliwym było ustalenie, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego oraz że została pozbawiona bądź jej poprzednicy prawni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z uwagi zaś na stwierdzenie, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do ustalenia odszkodowania określone w ww. przepisie (które muszą być spełnione łącznie), za niezasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia

art. 215 ust. 1 u.g.n.

Zdaniem Sądu, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie

(art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.