Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Zaskarżonym przez E. B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]) Prezes Agencji Mienia Wojskowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. (nr [...]) o odmowie wszczęcia postępowania dotyczącego wydania decyzji o prawie zamieszkiwania na czas nieokreślony w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...].

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lutego 2008 r. (nr [...] ), którą organ, na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.) oraz 23 ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 116, poz. 1203), odmówił skarżącej uwzględnia jej wniosku z [...] grudnia 2007 r. o wydanie decyzji o prawie do zamieszkania w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w [...] przy ul.[...], przydzielonym w 1959 r. jej ojcu S. B., zmarłemu [...] listopada 1995 r.

Organ wyjaśnił, że z przepisów art. 23 ust. 1a i ust. 1b ustawy (w brzmieniu wówczas obowiązującym) wynika, że decyzja o prawie do zamieszkiwania jest wydawana (przez dyrektora oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej) osobom o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu, które wspólnie zamieszkiwały ze zmarłym w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, w chwili jego jej śmierci. E. B. w chwili śmierci S. B. miała ukończone 39 lat, a ponadto nie zamieszkiwała z nim w chwili jego śmierci (przebywała za granicą).

W dniu [...] lipca 2014 r. E. B. zawarła z Wojskową Agencją Mieszkaniową umowę najmu tego lokalu, na czas oznaczony (5 lat), na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie, w dniu 3 lipca 2019 r. zwróciła się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z kolejnym (drugim) wnioskiem o wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania na czas nieokreślony w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...]. Wnioskodawczyni podniosła, że w dacie śmierci ojca zamieszkiwała z nim w przydzielonym lokalu i spełnia wszystkie warunki do nabycia prawa do zamieszkiwania w tym lokalu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r., działając na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., odmówił skarżącej wszczęcia postępowania dotyczącego wydania decyzji o prawie zamieszkiwania na czas nieokreślony w lokalu mieszkalnym opisanym we wniosku. Organ podał, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja z [...] maja 2008 r. o odmowie przyznania prawa zamieszkiwania do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] , a ponadto brak jest podstawy prawnej do rozpoznania żądania skarżącej. W tej sytuacji należało odmówić wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.

E. B. złożyła zażalenie na to postanowienie, w którym podniosła m. in., że w świetle obecnie obowiązującego art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi, a po jego śmierci, m. in. jego zstępnym. Skarżąca dodała, że "Agencja umową najmu (...) zawartą pięć lat temu, sama potwierdziła, że (...) nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej".

Prezes Agencji Mienia Wojskowego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61 a § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że sprawa dotycząca przyznania skarżącej prawa do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] została już rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Ta decyzja korzysta z powagi rzeczy osądzonej.

Organ dodał, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów, na podstawie których organ mógłby rozpoznać wniosek skarżącej, niebędącej żołnierzem zawodowym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, tylko żołnierzowi zawodowemu, od dnia wyznaczenia na stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości.

E. B. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego podniosła m. in., że organ nie wziął pod uwagę, że na podstawie umowy najmu zawartej z Ministerstwem Obrony Narodowej z 2014 r. (art. 29 ustawy o zakwaterowaniu) ma prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu (do dnia [...] lipca 2019 r.). Skarżąca ponownie wskazała, że zamieszkiwała z ojcem w chwili jego śmieci i powołała się na art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżąca w 2007 r. występowała o uregulowanie praw do lokalu bo zmarłym ojcu i w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu w tej sprawie. Organ dodał, że przepisy na które powołuje się skarżąca w skardze dotyczą żołnierza czynnego zawodowego, a nie byłego żołnierza oraz że nie jest uprawniona do lokalu przydzielonego ojcu, ponieważ lokale służbowe nigdy nie były dziedziczone, a możliwość uregulowania tytułu prawnego do lokalu po zmarłej osobie uprawnionej została uwarunkowana ściśle określonymi okolicznościami, których skarżąca nie spełnia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone przez E. B. postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkiwania na czas nieokreślony w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] nie narusza prawa, co oznacza, że skarga jest nieuzasadniona.

Z przepisu art. 61 a § 1 k.p.a., który był podstawą wydania tego postanowienia, wynika, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn jego wszczęcie jest niedopuszczalne, organ administracji publicznej wydaje postanowienie odmowie wszczęcia postępowania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2159/12 i z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zastosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, gdy stwierdzenie przesłanek wymienionych w tym przepisie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego, a zatem nie rozpatruje sprawy merytorycznie. W związku z tym w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 453/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W rozpoznawanej sprawie, organ wychodząc z tych niekwestionowanych założeń, prawidłowo przyjął, że zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że sprawa przyznania skarżącej prawa do zamieszkiwania była już przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji. W decyzji z [...] maja 2018 r. wydanej na podstawie art. 23 ust. 1a i ust. 1b ustawy zdnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, odmówił uwzględnienia pierwszego wniosku skarżącej o przyznanie prawa do zamieszkiwania w opisanym lokalu. Organ wyjaśnił, że z przepisów art. 23 ust. 1a i ust. 1b ustawy (w brzmieniu wówczas obowiązującym) wynika, że decyzja o prawie do zamieszkiwania jest wydawana osobom o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu, które wspólnie zamieszkiwały ze zmarłym w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, niebędącym kwaterą, w chwili jej śmierci. E. B. w chwili śmierci S. B. miała ukończone 39 lat, a ponadto nie zamieszkiwała z nim w chwili jego śmierci. W tej sytuacji nie jest dopuszczalne ponowne odnoszenie się przez organ (i Sąd) do twierdzeń skarżącej, negujących tę ocenę organu.

Sąd zwraca uwagę, że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest regulacji, na podstawie której organ mógłby rozstrzygnąć wniosek strony. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z dnia 22 czerwca 1995 r., tylko żołnierzowi zawodowemu, od dnia wyznaczenia na stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, przysługuje prawo do zakwaterowania.

W odniesieniu do treści skargi należy dodać, że skarżąca nie jest żołnierzem zawodowym oraz że skorzystała z prawa do zamieszkiwania w lokalu na podstawie zawartej umowy najmu, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).