Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M G od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 483/17 w sprawie ze skargi M G na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia [..] kwietnia 2017 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M G na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 19 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku lub Sąd I instancji) oddalił skargę M G (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor) z dnia [..] kwietnia 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniach 28 – 29 sierpnia 2016 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę w należącym do skarżącego lokalu w [...] w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Ustalono, że w lokalu znajdowały się dwa urządzenia umożliwiające rozgrywanie gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540), dalej: u.g.h. Były one podłączone do sieci Internet, rozpoczęcie gier następowało po wcześniejszym zakredytowaniu punktami kredytowymi uzyskanymi za środki pieniężne. Gry zawierały losowości. Ustalono również, że skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry, jak również zezwolenia na urządzanie gier na automatach urządzanych w salonach gier lub automatach o niskich wygranych. Organ stwierdził, że element "Konkursu Wiedzy Powszechnej" w przeprowadzonych grach losowych jest pozorny.

Ustalono, że skarżący zawarł w dniu 19 sierpnia 2016 r. umowę ze spółką będącą właścicielem automatów, na podstawie której zobowiązał się wydzierżawić powierzchnię lokalu na eksploatację urządzeń służących do gry i udostępnić energię elektryczną niezbędną do podłączenia tych urządzeń, w zamian za co otrzymywał od spółki czynsz w wysokości 40% sumy dochodów uzyskiwanych z quizomatów.

W związku z powyższymi ustaleniami Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [..] stycznia 2017 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na dwóch automatach Apollo Games Quizomat poza kasynem gry. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ podał art. 2 ust. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 u.g.h.

Decyzją z dnia [..] kwietnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

WSA w Białymstoku oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd uznał, że organy dokonały właściwej klasyfikacji charakteru urządzanych gier. Zestawienie zamieszczonych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 u.g.h., poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry, jako istotnych, elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy gracza, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy (umiejętności, zręczności, wiedzy) mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. Z zebranych dowodów – protokołu z eksperymentu oraz opinii biegłego - wynika, że automaty umożliwiały prowadzenie gier o charakterze komercyjnym (możliwość gry występuje dopiero po uiszczeniu środków pieniężnych) oraz o charakterze losowym, bowiem układ znaków na automatach jest losowy i nie zależy od zręczności/umiejętności gracza.

WSA w Białymstoku powołał się na decyzję Ministra Rozwoju i z dnia 30 grudnia 2016 r., w której organ rozstrzygnął, że "(...) gry pod nazwą "Konkurs Wiedzy Powszechnej" rozgrywane na automatach APOLLO GAMES/OUIZOMAT o numerze fabrycznym: [...]1 oraz APOLLO GAMES/OUIZOMAT o numerze fabrycznym: [...]2, są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych(...)". Jak wskazał organ odwoławczy, gra na skontrolowanych urządzeniach przebiega w taki sam sposób jak opisany w wyżej wymienionej decyzji.

Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego opinii, Sąd I instancji wskazał, że uprawnienie do rozstrzygania o tym, czy urządzenie może być uznane za automat do gier w rozumieniu u.g.h. przysługuje wyłącznie ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.

W ocenie Sądu I instancji zasadnie Dyrektor stwierdził, że urządzającym gry jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) komuś warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry. Z akt sprawy wynika, że skarżący zawarł umowę dzierżawy powierzchni stanowiącej część lokalu, na podstawie której zezwolił spółce będącej właścicielem skontrolowanych urządzeń na ich zainstalowanie w swoim lokalu. Zgodnie z umową wydzierżawiający zobowiązał się do udostępnienia dzierżawcy energii elektrycznej celem umożliwienia podłączenia Quizomatów. Dzierżawca zobowiązał się płacić wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawny w wysokości 40% od sumy dochodów uzyskanych w uruchomionych quizomatach. Skarżący ponosił zatem ryzyko ekonomiczne związane z procesem urządzania gier i był zainteresowany, aby przychody te były jak najwyższe. Zgodnie z § 6 umowy wydzierżawiający zobowiązał się zapewnić niezbędne środki bezpieczeństwa oraz odpowiednie zabezpieczenie techniczne quizomatów.

W ocenie Sądu I instancji analiza treści umowy dzierżawy prowadzi do wniosku, że organ zasadnie uznał, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach.

M.G. zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i rozpoznania sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach;

2) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 693 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy spółką wynajmującą od skarżącego lokal oraz skarżącym wskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla skarżącego prawa i obowiązki wykraczające poza typowe i zwykłe obowiązki wydzierżawiającego, podczas gdy treść umowy nie świadczy o podejmowaniu przez skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy dzierżawy powierzchni;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na wadliwym uznaniu, że quizomaty szczegółowo wskazane w zaskarżonej decyzji stanowią w istocie "automaty do gier losowych", co miało uzasadniać wymierzenie stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach do gry poza kasynem, podczas gdy quizomaty wyszczególnione w decyzji nie są automatami losowymi i nie były na nich prowadzone gry losowe, zaś strona dysponuje opinią podmiotu posiadającego status jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów potwierdzającą tą okoliczność.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna M.G. oparta została na naruszeniu prawa materialnego. Na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazała naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. polegające na błędnej wykładni pojęcia podmiotu urządzającego gry i przypisaniu tej właściwości najemcy powierzchni lokalu, na której wynajmujący eksploatował automat do gier, co wiązało się z wadliwą wykładnią treści umowy najmu zawartej między skarżącym kasacyjnie a spółką H. sp. z o.o. i było skutkiem błędu w ustaleniach faktycznych sprawy.

Skarga kasacyjna M.G. nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego jej skutkiem nie mogło być uchylenie skarżonego wyroku.

W ocenie NSA zupełnie nietrafny, bo formalnie wadliwy i nie nadający się do rozpoznania jest zarzut odnoszący się do błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że zarzut kasacyjny po pierwsze, musi być stawiany w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, czyli zarzut procesowy nie może być wskazywany w podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, a po wtóre, ma podnosić i określać konkretne przepisy, które naruszył Sąd I instancji oraz ma uzasadnić to naruszenie. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia w zakresie tego zarzutu żadnego ze wskazanych warunków, toteż sam zarzut musiał być uznany za niezasadny.

W zakresie zarzutów materialnych dla oceny skuteczności skargi kasacyjnej istotny jest tylko ten, który odnosi się do naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. i dotyczy błędnej wykładni pojęcia podmiotu urządzającego gry. Drugi z zarzutów jest konsekwencją pierwszego, gdyż wiąże się z błędem w zakresie wykładni treści umowy między skarżącym kasacyjnie a spółką, która eksploatowała quizomaty, a to oznacza, że w istocie odnosi się do pojęcia urządzającego gry na gruncie art. 89 u.g.h.

Zdaniem NSA przedstawiony zarzut kasacyjny jest nietrafny. Bez wątpienia urządzający gry, przy braku definicji legalnej, musi być rozumiany w sposób właściwy dla języka potocznego. Skoro tak, to słusznie zauważa skarga kasacyjna, że urządzającym jest ten, kto tworzy, organizuje, przedsiębierze, robi, umożliwia itp. Jednak na czym w konkretnej sytuacji polega urządzanie, a więc jaki kontekst językowy tego pojęcia należy przyjąć, jest uzależnione od faktów, które stają się podstawą do językowego opisu. Zauważyć trzeba, że każdy język, w tym potoczny, jest narzędziem opisu świata, a więc realnych zaszłości. Skoro tak, to znaczenie terminu urządzającego gry na gruncie rozpoznawanej sprawy musi być wiązane z faktami jakie wynikają z umowy, a więc roli skarżącego kasacyjnie w przedsięwzięciu zorganizowanym przez spółkę. Idzie o to, czy skarżący tylko wynajął powierzchnię, bo jeżeli tylko do tego się sprowadzała jego aktywność, to nie był urządzającym w rozumieniu art. 89 u.g.h., czy też jego aktywność realizowała się w inny sposób, który pozwala uznać, że urządzał gry.

W rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwe, że skarżący kasacyjnie zobowiązał się do technicznego zabezpieczenia działania quizomatów oraz zagwarantowania bezpiecznego ich funkcjonowania, ale przede wszystkim do udziału w zyskach jakie przyniosą urządzenia, gdyż w ten sposób został ustalony czynsz. Zdaniem Sądu II instancji ten ostatni warunek w sposób niebudzący wątpliwości wykazuje związek skarżącego kasacyjnie z podmiotem wydzierżawiającym powierzchnię. W tym koncentruje się jego interes ekonomiczny, a to pozwala przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo odczytał treść art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h. i stwierdzić, że skarżący kasacyjnie był podmiotem urządzającym gry, zatem podlegał karze przewidzianej w u.g.h.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono w oparciu o treść art. 204 pkt. 1 p.p.s.a.