Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant starszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4537/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa4537/21 uwzględnił wniesioną przez J. K. skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2021 r.,

nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu z dnia 20 maja 2021 r. wymierzającą J. K. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązków informacyjnych dystrybutora urządzeń elektrycznych. Sąd I instancji uchylił decyzje organów obydwu instancji i zasądził na rzecz skarżącego kwotę 200 tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1

lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 146, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I stwierdził, że przy wydawaniu decyzji naruszono przepisy art. 91 pkt 26 lit. c, art. 92 pkt 5, art. 93 ust. 2, art. 93 ust. 4 oraz art. 37 ust. 4 w zw. z art. 39 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2024 r., poz. 573, zwanej dalej u.z.s.). Jak wynika z ustaleń faktycznych organów podjętych w trakcie kontroli, J. K. prowadził w K. sklep, w ramach którego w punkcie sprzedaży urządzeń elektrycznych (sprzętu AGD) nie zamieścił, jako dystrybutor, informacji wymaganych przez art. 37 ust. 1-3 u.z.s. (o nieodpłatnym odbiorze zużytego sprzętu, gdy sprzęt pełnił tę samą funkcję co sprzęt sprzedawany: w punkcie sprzedaży i w miejscu dostawy oraz o nieodpłatnym odbiorze zużytego sprzętu o wymiarach nieprzekraczających 25 cm, bez konieczności zakupu nowego sprzętu), a także art. 39 pkt 2 u.z.s. (o punktach zbierania zużytego sprzętu). W sklepie zamieszczono informację o treści: "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD jak również punkty: K., ul. G. [...], K., ul. P. [...], Ż., ul. G. [...]". W ocenie Sądu I instancji, niekwestionowanym jest to, że J. K. nie dostarczał nabywcom sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych (art. 37 ust. 2 u.z.s.) i nie prowadził jednostki handlu detalicznego o powierzchni co najmniej 400 m2 (art. 37 ust. 3 u.z.s.),

a zatem nie ciążyły na nim obowiązki informacyjne określone w art. 37 ust. 4 u.z.s.

w zakresie odsyłającym do art. 37 ust. 2 i 3 oraz z art. 39 pkt 2 u.z.s. Był więc obowiązany do informowania w punkcie sprzedaży o nieodpłatnym odbiorze zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych, jeżeli sprzęt pełnił te same funkcje, co sprzęt nabywany (art. 37 ust. 1 u.z.s.) i o punktach odbioru takiego sprzętu (art. 39 pkt 2 u.z.s.). Informacja z art. 37 ust. 4 u.z.s. zamieszczona w punkcie sprzedaży przez J.K. została zamieszczona w widocznym miejscu, i pod tym względem spełniała wymogi określone tym przepisem. Co do jej treści, spełniała jednak minimalne wymogi informacji, do zamieszczenia jakiej obligował art. 37 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 1 u.z.s. Tekst "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD..." przez przeciętnego konsumenta mógł być odczytywany właśnie jako pouczenie o uprawnieniu do nieodpłatnego pozostawienia sprzętu z gospodarstwa domowego, jeżeli ten nabywał sprzęt tego samego rodzaju. O ile informacja naruszała, jako nie dość precyzyjna, art. 37 ust. 1 u.z.s., to organy nie poddały ocenie wagi tego naruszenia, przyjmując, że informacji wymaganej prawem nie zamieszczono. Co do naruszenia art. 39 pkt 2 u.z.s. (w zakresie informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu), to – jakkolwiek punkty uwidocznione pod adresami zawartymi w informacji – nie były aktualne na datę orzekania organu, to jednak organy nie uwzględniły wyjaśnień skarżącego, że kierował się dostępną mu w chwili zamieszczania informacji wiedzą oraz że sprzedaje rocznie zaledwie kilka sztuk sprzętu AGD, bowiem jego asortyment jest w wielobranżowy i nikt jeszcze nie zabiegał nigdy

w jego punkcie o oddanie zużytego sprzętu. Podzielono pogląd organu, że w sprawie nie zaszły podstawy umorzenia postępowania na podstawie art. 93 ust. 4 u.z.s., wymagającego od przedsiębiorcy dochowania należytej staranności i uczynienia wszystkiego co można rozsądnie oczekiwać. Nie rozważono jednak, w ocenie Sądu I instancji, podstaw do odstąpienia od nałożenia kary określonych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na znikomą wagę naruszenia i zaprzestanie naruszenia prawa. Przepis ten w ocenie Sądu I instancji podlegał zastosowaniu skoro reguluje instytucję odstąpienia od nałożenia kary, a konkurencyjna regulacja z art. 93 ust. 4 u.z.s. dotyczy instytucji procesowej, umorzenia postępowania. Nie obejmuje jej zatem wyłączenie z art. 189 § 2 zd. końcowe k.p.a.

Z wyrokiem tym nie zgodził się Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji

i Konsumentów wnosząc od niegoskargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego w postaci:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1-4 u.z.s. poprzez uznanie, że obowiązki wskazane w art. 37 ust. 1-3 u.z.s. są obowiązkami informacyjnymi, czego skutkiem było niezastosowanie art. 37 ust. 2 i 3 u.z.s. oraz błędne zastosowanie art. 37 ust. 1 i 4 u.z.s. poprzez uznanie, że informacja zamieszczona przez skarżącego wypełnia obowiązek określony

w art. 37 ust. 1 i 4 u.z.s.

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. czego skutkiem było uznanie, że w sprawie znajduje zastosowanie instytucja odstąpienia od wymierzenia kary uregulowana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a także

2. przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. znajdował zastosowanie bowiem badane mogły być tylko podstawy umorzenia postępowania z art. 93 ust. 4 u.z.s.

Prezes UOKiK wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie o istocie sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także

o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wynik sprawy nie mógł mieć wpływu zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. znajdował zastosowanie bowiem badane mogły być tylko podstawy umorzenia postępowania

z art. 93 ust. 4 u.z.s. Istota tego zarzutu zmierza do wykazania, że wbrew ocenie Sądu

I instancji, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie znajdował w sprawie zastosowania i organy nie były uprawnione do procedowania w zakresie odstąpienia od nałożenia kary i udzielenia upomnienia, skoro art. 189a § 2 zd. końcowe k.p.a. wyłączał regulacje działu IVa k.p.a. gdy odrębne przepisy regulowały odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Takim odrębnym przepisem był właśnie art. 93 ust. 4 u.z.s. regulujący podstawy umorzenia postępowania w sprawie kary. Co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że regulacja zawarta w art. 189a § 2 zd. końcowe, wyłączająca stosowanie m.in. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (o warunkach odstąpienia od nałożenia kary) ma walor materialny w tym sensie, że usuwa konkurencyjność przepisów, jakie przewidują szczególne względem k.p.a. zasady uwalniania się od odpowiedzialności w związku z przesłankami natury losowej, bytowej lub społecznej. Nie ma znaczenia, czy ustawodawca instytucję prawną nazwał umorzeniem postępowania

w sprawie kary, czy też odstąpieniem od nałożenia kary; jeżeli rolą tych instytucji jest uwolnienie od ukarania, to są to instytucje konkurencyjne i zgodnie z art. 189 § 2 zd. końcowe k.p.a. pierwszeństwo należy udzielić wyłącznie regulacji szczególnej względem k.p.a. (przepisom odrębnym). Zarzut końcowo jednak nie mógł być uwzględniony, bowiem to, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 93 ust. 4 u.z.s. nie przesądziło, iż decyzja orzekająca o wymierzeniu kary w wysokości 5000 zł (a więc nie dopatrująca się podstaw umorzenia postępowania) okazała się prawidłowa. Zgodnie z art. 93 ust. 4 u.z.s., jeżeli podmiot podlegający ukaraniu przedstawi organowi dowody i okoliczności wskazujące, że podmiot ten dochował należytej staranności i uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie oczekiwać, aby do naruszenia nie doszło lub że nie miał żadnego wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń

i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, organ nie wszczyna postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wobec tego podmiotu,

a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony przez organy materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że decyzja o nałożeniu kary została wydana z naruszeniem art. 93 ust. 4 u.z.s. Pomimo częściowo błędnej oceny Sądu I instancji i braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zarzut w tym zakresie nie miał wpływu na kierunek zaskarżonego wyroku.

Po pierwsze, zakres zarzucanych skarżącemu uchybień, co trafnie przyjął Sąd

I instancji obejmował wyłącznie obowiązek informacyjny z art. 37 ust. 1 i art. 39 pkt 2 u.z.s. Błędnie twierdzi Prezes UOKiK, że dystrybutor ma obowiązek zamieszczania informacji o nieodpłatnym odbiorze zużytego sprzętu w miejscu dostawy (art. 37 ust. 2 u.z.s.), nawet gdy w ramach swojej działalności nie oferuje dostaw sprzętu oraz że ma obowiązek zamieszczania informacji o nieodpłatnym przyjmowaniu sprzętu zużytego

o wymiarach nie przekraczających 25 cm w jednostkach handlu detalicznego przekraczających 400 m2 (art. 37 ust. 3 u.z.s.), nawet gdy sam nie placówką o takiej powierzchni sprzedaży. Już sam ustawodawca przesądził o tym w art. 37 ust. 4 zd. drugie u.z.s., gdzie wyraźnie sprecyzował, że w treści informacji chodzi o nie jakiegokolwiek dystrybutora, ale o "dystrybutora udostępniającego na rynku sprzęt...". Zatem informacje z art. 37 ust. 1-3 u.z.s. mają walor indywidualny i obrazują nie treść przepisów prawa, ale treść uprawnień klientów konkretnej placówki handlowej, na której widnieje informacja. Zresztą w innym wypadku narażałyby przedsiębiorców na roszczenia (o odbiór sprzętu zużytego lub nawet o dostawę sprzętu i odbiór zużytego

w gospodarstwie domowym) gdy taki obowiązek nie mieści się w zakresie działania placówki handlowej. Trudno wyobrazić sobie, że klient w celu wykonywania swoich praw do odbioru zużytego sprzętu elektrycznego dokonuje pomiarów powierzchni handlowej przedsiębiorcy, kierując się informacją odnoszącą się do niesprecyzowanego ogółu takich przedsiębiorców. Z tych więc względów w sprawie nie doszło ze strony Sądu

I instancji do naruszenia art. 37 ust. 1-4 u.z.s. poprzez przyjęcie, że obowiązki informacyjne skarżącego J. K. obejmowały wyłącznie obowiązki uregulowane w art. 37 ust. 1 i art. 39 pkt 2 u.z.s.; nie obejmowały zaś obowiązków

z art. 39 ust. 2 i 3 u.z.s. i z nich Prezes UOKiK nie miał tytułu rozliczać skarżącego. Zaprezentowana przez Prezesa UOKiK wykładnia prawa stanowiła nieuprawnioną próbę przerzucenia na obywatela obowiązków organu; jak bowiem wynika z art. 31 pkt 12 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2025 r., poz. 1714), to do kompetencji Prezesa UOKiK należy opracowywanie programów edukacyjnych popularyzujących wiedzę o ochronie konsumentów. Informowanie konsumentów o zakresie przysługujących im praw przewidzianych ustawami należy niepodzielnie do tego organu, a nie – jak przyjęto to w zaskarżonej decyzji, a następnie w skardze kasacyjnej – do obywateli.

Po drugie, trafnie przyjął Sąd I instancji, że nie jest tak, iż skarżący J. K. w ogóle nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 37 ust. 1 w zw.

z art. 37 ust. 4 u.z.s. (co do zamieszczenia w widocznym miejscu w swoim punkcie sprzedaży informacji o nieodpłatnym odbiorze zużytego sprzętu elektrycznego

z gospodarstwa domowego w wypadku zawierania umowy sprzedaży nowego sprzętu

o tej samej funkcji) i z art. 39 pkt 2 u.z.z. (co do zamieszczenia w widocznym miejscu

w swoim punkcie sprzedaży informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu). Przeciwnie, obowiązek ten wykonał w obydwu zakresach, ale w różnym stopniu sumienności. Poza sporem pozostaje, że skarżący zamieścił w widocznym miejscu

w swoim punkcie handlowym informację o treści: "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD jak również punkty: K., ul. G. [...], K., ul. P. [...], Ż., ul. G. [...]". Zatem co do obowiązku z art. 37 ust. 1 u.z.z. poinformował klientów, że "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD ...", a co do obowiązku z art. 39 pkt 2 u.z.z. poinformował ich, że zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny można pozostawiać również pod adresami trzech znanych mu punktów handlowych: K., ul. G. [...], ul. P. [...], Ż., ul. G. [...].

Jak jednoznacznie wynika z relacjonowanego wcześniej art. 93 ust. 4 ab initio u.z.s., przesłanką umorzenia postępowania w sprawie kary pieniężnej jest m.in. to, że "podmiot dochował n a l e ż y t e j staranności" i "uczynił ... czego można od niego

r o z s ą d n i e oczekiwać". Należyta staranność to stan realizacji powinności publicznoprawnych w stopniu odpowiadającym przynajmniej minimalnej przewidzianej prawem dbałości o wartości, które ustawodawca uznał za doniosłe. Z tego poziomu troski o obowiązki podmiotu prowadzącego handel sprzętem elektrycznym AGD skarżący J. K. się wywiązał. Przede wszystkim, zamieścił na swoim punkcie sprzedaży informację, w miejscu widocznym dla potencjalnych klientów informację sformułowaną wskutek lektury art. 37 ust. 1 u.z.s. i wyraźnie nawiązującą do wymogów tego przepisu. Wedle własnych umiejętności interpretacji prawa, jako nie-profesjonalista w dziedzinie prawa, sporządził napis "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD...", co

w zasadzie spełniało rolę informacji z art. 37 ust. 1 u.z.s. Ze strony profesjonalisty-handlowca i nieprofesjonalisty w zakresie prawa, ten stopień szczegółowości informacji spełniał wymogi tego, co można było od skarżącego rozsądnie (a więc z uwzględnieniem jego dobrej woli i umiejętności osobistego wykonywania prawa) wymagać. Przeciętny bowiem konsument treść tego napisu rzeczywiście odbierał jako pouczenie, że nabywając w tym sklepie sprzęt elektryczny AGD, może skorzystać z odbioru analogicznego sprzętu zużytego. Skarżący w zakresie obowiązku z art. 37 ust. 1 u.z.s. dochował na minimalnym poziomie należytej staranności; zapoznał się z prawem

i sformułował, jakkolwiek ze stopniem precyzji pozostawiającym sporo do życzenia (informacja pomijała termin "nieodpłatnie" i nie odnosiła się do wymaganej umowy sprzedaży), dostępną ogółowi klientów informację o uprawnieniu klienta do pozostawienia zużytego sprzętu. Już te ustalenia powodują, że wynik sprawy w zakresie ukarania karą pieniężną nie zależał od naruszenia art. 37 ust. 1 u.z.s., ale

w y ł ą c z n i e od naruszenia art. 39 pkt 2 u.z.s. Jeżeli więc zsumowane naruszenia

w ocenie Prezesa UOKiK z tytułu deliktów z art. 92 pkt 5 u.z.s. obejmowały karę

w wysokości 5 000 zł (w widełkach od 5 000 zł do 500 0000 zł), to odpadnięcie jednego z kluczowych powodów ukarania z racji naruszenia art. 39 pkt 2 u.z.s., może stanowić podstawę do oceny, że poziom naruszenia w ogóle nie odpowiadał minimalnemu stopniowi naruszenia, gdy tylko naruszenia, jakie aktualnie skarżącemu można zarzucić nie zasługiwało na karę w wysokości 5 000 zł, ergo – zasługiwało na umorzenie postępowania w sprawie kary. Co do zasady zgodzić należy się z Sądem I instancji, że ta akurat okoliczność winna być przez organ ponownie oceniona.

Przepis art. 39 pkt 2 u.z.s. wymagał od skarżącego umieszczenia w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu. Niekwestionowanym jest, że inspirowany tym przepisem skarżący zamieścił w miejscu widocznym dla swoich klientów informację "Przyjmujemy zużyty sprzęt elektr., AGD jak również punkty: K., ul. G. [...], K., ul. P. [...], Ż., ul. G. [...]", gdzie wyrażenie "... jak również punkty: K., ul. G.. [...], K., ul. P. [...], Ż., ul. G. [...]", jednoznacznie wskazywało, że chciał poinformować interesantów o innych niż jego własna, placówkach, w których klient może żądać przyjęcia zużytego sprzętu. Organ ustalił, że pod tymi adresami w jego wykazie nie ma takich punktów, a więc informację – choć umieszczoną w dobrej intencji – obarczono (w ocenie organu) błędem. Kluczowe zatem znaczenie dla wyniku sprawy ma ustalenie w postępowaniu wyjaśniającym danych, które dotychczas nie są znane, a mają wpływ na wynik sprawy: a) jaki walor miał wykaz lub rejestr, z którego wynikało, że placówki pod ww. adresami nie prowadziły działalności w zakresie sprzedaży sprzętu elektrycznego lub elektronicznego, b) czy takie figurowanie miało walor konstytutywny (a więc brak figurowania oznaczał nieprowadzenie takiej działalności i niepodleganie reżimowi informacyjnemu) oraz c) skąd skarżący pozyskał źródło wiedzy, że pod ww. adresami jest prowadzona sprzedaż sprzętu elektrycznego (elektronicznego), a więc, że de jure, na tych placówkach ciążą obowiązki z art. 37-39 u.z.s. Trudno sobie wyobrazić, aby skarżący działał tu w celu świadomego wprowadzenia klientów w błąd i wskazał trzy fikcyjne adresy tylko po to aby uniknąć zarzutu naruszenia art. 39 pkt 2 u.z.s., podczas gdy mniejszą wagę miałoby naruszenie w postaci zupełnego pominięcie takiego komunikatu. Jeżeli źródło wiedzy, jakim kierował się skarżący spełniało minimalne wymogi przesądzające i dochowaniu należytej staranności i skarżący uczynił w tej sferze czego można było od niego "rozsądnie" oczekiwać, to tym samym z mocy art. 93 ust. 4 u.z.s. winna do niego być skierowana decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie kary za czyn z art. 39 pkt 2 w zw. z art. 92 pkt 5 u.z.s.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.