Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1382/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 marca 2023 r. nr 482/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1382/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. Z. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie z jego skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2023 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez wskazanie nr PESEL oraz nadesłanie skargi własnoręcznie podpisanej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu – w trybie art. 73 ustawy z dnia 23 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a." w dniu 31 lipca 2023 r. W piśmie z dnia 14 sierpnia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej 23 sierpnia 2023 r.), skarżący wyjaśnił, że nie odebrał adresowanej do niego korespondencji z Sądu, ponieważ data jej odbioru upłynęła w trakcie długotrwałego leczenia po wypadku w W., zaś leczenie uniemożliwiało mu przemieszczanie się przynajmniej do końca sierpnia. Do pisma skarżący dołączył kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego, zwolnienia lekarskiego oraz konsultacji ortopedycznej z dnia 13 lipca 2023 r. Zarządzeniem z dnia 25 października 2023 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania w terminie 7 dni, czy pismo z dnia 14 sierpnia 2023 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania. Nadto w wezwaniu tym skarżący został pouczony, że wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu powinien on dokonać czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie (tj. wskazania nr PESEL oraz nadesłania własnoręcznie podpisanego odpisu skargi), a także wskazać kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wezwanie z dnia 26 października 2023 r. zostało doręczone w dniu 16 listopada 2023 r. Skarżący w piśmie z dnia 22 listopada 2023 r. wskazał, iż pismo z dnia 14 sierpnia 2023 r. stanowi wniosek o przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie skarżący wskazał swój nr PESEL, a także nadesłał własnoręcznie podpisaną skargę.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że w niniejszej sprawie z załączonej do pisma z dnia 14 sierpnia 2023 r. kserokopii konsultacji ortopedycznej z dnia 13 lipca 2023 r. wynika, że skarżący uległ wypadkowi 5 dni przed tą datą i został zobowiązany do stawienia się w szpitalu w dniu 17 lipca 2023 r. w celu konsultacji do operacji, której wcześniejsze wykonanie uniemożliwiało obłożenie wydziału ortopedii. Natomiast z kopii karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, iż skarżący przebywał w szpitalu w okresie od 17 do 19 lipca 2023 r., zaś zgodnie z zalecaniami lekarza po wypisie obejmował go jedynie zakaz obciążania złamanej kończyny z zaleceniem chodzenia o kulach łokciowych. Jednocześnie z treści zwolnienia lekarskiego wynika okres niezdolności skarżącego do pracy w okresie od dnia 4 do dnia 31 sierpnia 2023 r.

Sąd pierwszej instancji, że w oparciu o wyżej wskazane fakty oraz uwzględniając fakt, iż zgodnie z adnotacją na kopercie zawierającej przesyłkę poleconą kierowaną do skarżącego, druga awizacja przedmiotowej przesyłki (o której skarżący posiadał wiedzę) nastąpiła w dniu 25 lipca 2023 r., stwierdził, iż w dacie tej, jak również w okresie 7 następujących po niej dni, skarżący miał możliwość udania się na pocztę celem odebrania awizowanej przesyłki poleconej. Daty 17-19 lipca 2023 r. (termin pobytu w szpitalu) oraz 25 – 31 lipca 2023 r. (termin na odbiór awizowanej przesyłki) nie pokrywają się bowiem, ani też nie są do siebie zbliżone. W okresie od 25 do 31 lipca 2023 r. skarżący mógł zatem chodząc o kulach łokciowych oraz korzystając ze wsparcia najbliższych udać się na pocztę celem odbioru awizowanej przesyłki. Nie wyklucza tejże okoliczności nawet fakt, iż zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza obejmowało okres niezdolności skarżącego do pracy od dnia 4 do dnia 31 sierpnia 2023 r., albowiem przesyłka awizowana była przed tym okresem, a nadto pomimo zwolnienia lekarskiego skarżący znalazł sposobność nadania na poczcie listu poleconego zawierającego pismo z dnia 14 sierpnia 2023 r.

Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepis ten nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).

Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. W tym zakresie sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Daje to sądowi możliwość dokładnego uwzględnienia wszelkich okoliczności konkretnego przypadku. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, że istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej pożądane jest przy tym zachowanie kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony nie doszło do pochopnego, nieuzasadnionego przywrócenia terminu, z drugiej zaś by nadmierny formalizm nie zamknął wnioskującemu o przywrócenie terminu drogi do sądu.

W okolicznościach sprawy niniejszej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskujący o przywrócenie terminu uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika, że kierowana do skarżącego przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi była awizowana po raz pierwszy w dniu 17 lipca 2023 r., a powtórnie w dniu 25 lipca 2023 r. W czasie pierwszej awizacji, jak wynika z dołączonej do wniosku karty informacyjnej leczenia szpitalnego, skarżący przebywał w szpitalu w związku ze złamaniem kości piętowej. W szpitalu wnioskodawcy założony został gips podudziowy, a ze szpitala wypisano go w dniu 19 lipca 2023 r., z zaleceniem lekarskim nieobciążania złamanej kończyny, chodzenia o kulach łokciowych. Z charakteru doznanego przez skarżącego uszczerbku na zdrowiu (złamanie kości kończyny dolnej) wynika, że zalecenie to pozostawało w mocy zarówno w dacie drugiej awizacji przesyłki, tj. 6 dni po wypisie ze szpitala, jak i w okresie 7 następujących po niej dni wyznaczonych na odbiór przesyłki.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności poparte dokumentacją źródłową stanowią – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Stan zdrowia skarżącego miał wpływ na możliwość podejmowania przez niego czynności zmierzających do dochowania terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Na potwierdzenie swoich twierdzeń przedłożył on zaświadczenie lekarskie, na podstawie którego uprawdopodobnił, że w okresie pierwszej awizacji przesyłki na skutek wieloodłamowego złamania kości piętowej przebywał w zakładzie leczniczym, zaś drugiej - oraz w okresie wyznaczonym na odebranie przesyłki - miał ograniczony zakres ruchomości i zakaz obciążania chorej kończyny. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi uprawdopodobnić, że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Odnosi się ono do wszystkich zdarzeń i okoliczności, które można w świetle zasad doświadczenia życiowego potraktować jako uprawdopodabniające określone zdarzenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 544/15, LEX nr 2273628). Takie okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca uprawdopodobniła przy pomocy dokumentacji lekarskiej przedłożonej w sprawie. Wymaganie od strony, aby pomimo zalecenia lekarskiego nieobciążania chorej kończyny oraz poruszania się o kulach dopełniła czynności procesowych w postępowaniu sądowym, przekraczających zakres czynności rutynowo podejmowanych w celu zabezpieczenia kondycji życiowej poszkodowanego w tym stanie, poprzez udanie się do placówki pocztowej, stanowiłoby nadmierny rygoryzm procesowy, skutkujący pozbawieniem strony skarżącej prawa do sądu.

Odnotować należy przy tym, że w przedłożonych w sprawie wyjaśnieniach strona skarżąca sygnalizuje, że nie mogła odebrać korespondencji, ponieważ data jej odbioru przypadała na okres długotrwałego leczenia po wypadku w W. Przyjąć należy, że w okolicznościach sprawy niniejszej skarżący wykazał, że wskazywany przez niego pobyt poza miejscem zamieszkania nie miał charakteru planowanego, był wywołany zdarzeniem nagłym i niespodziewanym, tj. urazem kończyny dolnej, leczeniem w szpitalu (dokumentacja medyczna załączona do akt sprawy) oraz rekonwalescencją, którego charakter uprawdopodabnia przesłankę nagłej, niedającej się przezwyciężyć okoliczności w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a.