Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1) stwierdza bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 3) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w zakresie pytań 1,4 i 5 wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 4) zasądza od Wójta Gminy P. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 4 maja 2022r. skarżący M. P. wniósł skargę na bezczynność wójta Gminy P. w załatwieniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że pismem, które wpłynęło do organu 12 kwietnia 2022r. skarżący wniósł o udostępnienie mu pocztą elektroniczną dokumentów zawierających informacje o:

1. Powierzchni gruntów leśnych stanowiących własność gminy i/lub będące w jej zarządzie w latach 2015-2020;

2. Objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015-2020;

3. Areale zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020;

4. Areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020;

5. Powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020.

Na zapytanie to organ co prawda udzielił odpowiedzi z zachowaniem terminu, tj. 25 kwietnia 2022r., jednak na skutek pomyłki pisarskiej w adresie elektronicznym skarżącego, odpowiedź nie dotarła do adresata.

W związku z powyższym, skarżący wystąpił z wspomnianą na wstępie skargą na bezczynność.

Zarzucił w niej organowi naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji poprzez nieudostępnienie informacji na wniosek;

- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 udip poprzez brak realizacji wniosku polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi i braku zarówno decyzji odmownej, jak i powiadomienia o okolicznościach uniemożliwiających udostepnienie informacji zgodnie z wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, nieobciążanie organu kosztami postępowania ewentualnie o umorzenie postepowania w sprawie wobec udzielenia informacji z nieznacznym opóźnieniem. Podniósł, że w dniu wpływu skargi ponownie przesłał skarżącemu żądaną informację, tym razem na prawidłowy adres poczty elektronicznej. Zarzucił, że wnioskodawca nie próbował wykazać, że informacje objęte wnioskiem są szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz że nie wystąpił do Urzędu Gminy z żadnym monitem, co pozwoliłoby organowi wcześniej zorientować się w pomyłce a stronie niezwłocznie uzyskać potrzebne jej informacje. Końcowo stwierdził, że "organ nie miał fizycznie – wobec braku dysponowania odpowiednimi systemami teleinformatycznymi podania wnioskodawcy informacji o areale gruntów przeznaczonych do zalesienia."

Odpowiadając na wniosek organ wskazał:

"- powierzchnia gruntów leśnych stanowiących własność Gminy P. w latach 2015-2020 - 47,15 ha;

- w latach 2015-2020 nie pozyskiwano drewna z lasów gminnych, nie prowadzono zalesień;

- nie mamy możliwości wskazania powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie oraz zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020;

- nie posiadamy szkółek leśnych."

W piśmie procesowym (k.17 akt sądowych) podtrzymując skargę strona wniosła o:

1. Zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi w zakresie pkt. 1, 4 i 5 wniosku,

2. Ustalenia, że organ dopuścił się bezczynności,

3. Przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych przez skarżącego i w odpowiedzi na skargę,

4. Zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie tym skarżący stwierdził, że odpowiedź na pytania 2, 3 i 6 otrzymał dopiero 9 maja 2022r. Odnośnie pytania 1 otrzymał wyłącznie informację o powierzchni gruntów, a nie żądany dokument, z którego ją pozyskano. Co do pytań 4 i 5 powołując się na art. 14 ust. 3 ustawy o lasach podniósł, że grunty przeznaczone do zalesienia określa MPZP lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec powyższego brak takich dokumentów w gminie oznacza, że obszar nieobjęty powyższymi aktami prawnymi nie jest przeznaczony do zalesienia, a takie informacje powinny się znajdować w zasobie gminy.

Podniósł także, że przesyłka nadana do strony, ale na nieprawidłowy adres nie może być uznana za doręczoną, gdy nie została odebrana przez jej adresata. Fakt, że sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi nie pozbawia Sądu kompetencji do przesądzenia o istnieniu bezczynności lub przewlekłości. Stwierdził też, że w sprawach udip poprzedzenie skargi ponagleniem nie jest konieczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – tekst jednolity, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.

Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej w wersji obowiązującej w dniu wystąpienia z wnioskiem o udzielenie informacji (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 2176 ze zm., dalej "udip"), która w art. 2 ust. 1 rozszerza kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji na "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).

Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.

W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.

Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że organ, do którego adresowany był wniosek jest jednostką samorządu terytorialnego, realizującą zadania z zakresu administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Oznacza to, że wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.

Nadto z wnioskiem wystąpiła osoba fizyczna, zatem z pewnością mieści się ona zarówno w ustawowym pojęciu "każdy", jak i Konstytucyjnym "obywatel".

Wreszcie żądana informacja odnosząca się – ogólnie rzecz biorąc – do mienia gminy i sposobu jego wykorzystania i zagospodarowania mieści się w pojęciu informacji publicznej.

Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) udip, udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Nadto - zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) udip udostępnieniu podlega informacja o majątku jednostek samorządu terytorialnego.

Prowadzi to do konstatacji, że wniosek odnosił się do informacji publicznej i skierowany był do organu zobowiązanego do jej udostępnienia, zatem winien być procedowany w trybie określonym w udip. Tak zresztą potraktował go sam organ przystępując do sporządzenia merytorycznej odpowiedzi.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 12 kwietnia 2022r., zatem "podstawowy" 14-dniowy termin do jego rozpatrzenia upłynął 26 kwietnia 2022r., podczas gdy organ udzielił żądanych informacji dopiero 9 maja 2022r., kiedy to po wypływie do urzędu skargi do sądu administracyjnego zorientował się w popełnionej pomyłce w adresie, która spowodowała, że wiadomość nie dotarła do adresata. Jakkolwiek zasadnym jest przyjęcie, że błąd ten był niezamierzony, to jednak faktem jest, że w zakreślonym przepisami udip terminie skarżący nie spotkał się z żadną reakcją na swój wniosek. Przyczyna tego stanu rzeczy nie ma znaczenia dla oceny, czy do takiej bezczynności doszło. Stąd zasadnym jest stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt. 1. wyroku.

Natomiast powody, dla których organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi w terminie mają istotne znaczenie dla oceny, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Innymi słowy czy była wynikiem lekceważącego stosunku organów do obowiązków w zakresie udip albo celowego unikania odpowiedzi, czy też innych okoliczności, które wskazują, że nie można organowi przypisać złej woli.

Sąd przyjął, że w przedmiotowej sprawie zachodzi ta druga sytuacja, skoro organ sporządził w terminie odpowiedź i wysłał ją stronie, a jedynie popełnił niewielką pomyłkę w adresie. Dlatego w pkt. 2. wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

W punkcie 3. – zgodnie z modyfikacją skargi dokonaną w piśmie procesowym z 20 czerwca 2022r. – Sąd zobowiązał natomiast organ do załatwienia wniosku w zakresie pkt. 1, 4 i 5 wniosku, gdyż na pytania zawarte w pkt. 2, 3 i 6 strona – jakkolwiek z późnieniem - otrzymała jednak odpowiedź, czego nie kwestionuje. Zbędnym byłoby więc zobowiązywanie organu do czegoś, co zostało już dokonane.

Odnośnie pytań 1, 4 i 5 zauważyć należy, że strona domagała się nie tylko informacji, ale także dokumentów, z których ona wynika. W zakresie tego wniosku organ ani nie przekazał stosownych dokumentów, ani nie wydał decyzji odmownej, do czego był zobowiązany treścią art. 16 ust. 1 udip biorąc pod uwagę, że wniosek dotyczył informacji publicznej.

Dopiero w odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że "nie miał fizycznie – wobec braku dysponowania odpowiednimi systemami teleinformatycznymi podania wnioskodawcy informacji o areale gruntów przeznaczonych do zalesienia". Odnośnie tego stwierdzenia zauważyć należy, że jest ono spóźnione, bo winno być stronie przekazane przy rozpoznaniu jej wniosku, a nie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Po wtóre, w dobie powszechniej cyfryzacji organów administracji publicznej jest ono gołosłowne. Po trzecie wreszcie jest ono tak ogólnikowe, że Sąd nie jest w stanie go ocenić. Nadto nawet jeśli organ nie dysponuje cyfrową wersją odpowiedniej dokumentacji lub technicznymi możliwościami jej przesłania, to takie sytuacje reguluje art. 14 udip, nakazujący m.in. powiadomienie wnioskodawcy o niemożności udostępnienia danych w żądanej przez niego formie i dalsze tego konsekwencje. Procedury tej organ zaś zaniechał.

Podobnie ocenić należy także zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie, że pytający nie wykazał, że informacja o areale gruntów przeznaczonych do zalesienia w latach 2015-2020 jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.

W tym zakresie zauważyć należy, że zasadniczo jest to twierdzenie prawdziwe. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tym niemniej, jeśli organ uznał, że wniosek dotyczy informacji przetworzonej, a strona nie uzasadniła szczególnej istotności jej ujawnienia dla interesu publicznego, winien był wezwać stronę o wykazanie jej, czego jednak także nie uczynił.

Ponownie procedując sprawę organ rozpozna wniosek strony w zakresie pkt. 1, 4 i 5 (pozytywnie albo negatywnie) i z zachowaniem właściwej dla danego rozstrzygnięcia formy. Odniesie się do niego w pełnym jego zakresie, także co do żądania przekazania stosownych dokumentów.

W pkt. 4 wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania stosownie do art. 200 p.p.s.a. nakazującego zwrot na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.