Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia [...] lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec W. P. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje

się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zdaniem organu spełnienie tego warunku postrzegać należy przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania, a krótkotrwałość służby, o której mowa w art. 13b ustawy przed dniem 31 lipca 1990 r. jest bezdyskusyjna. Szczególnie uzasadniony przypadek może być rozpatrywany tylko po spełnieniu dwóch z wymienionych przesłanek z art. 8a. Organ wskazał, że w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy.

Minister ustalił, że W. P. pełnił służbę ( z wyłączeniem okresu służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony) w okresie od dnia [...] lutego 1989 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r., tj. przez okres 28 lat, 2 miesięcy i 15 dni,

z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) - od dnia [...] lutego 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 1 roku i 6 miesięcy.

Organ wskazał, że skoro wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 1 roku i 6 miesięcy, to okresu tego nie można uznać za krótkotrwały, bowiem trudno tu mówić o "chwilowości", czy "przejściowości", a służba z pewnością nie nosiła znamion "tymczasowości". Przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w przedmiotowej sprawie przesłanka "krótkotrwałości" nie została spełniona, ponieważ półtorarocznego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały, bowiem nie sposób scharakteryzować go, jako odpowiadający wskazanej w decyzji wykładni językowej. Organ stwierdził,

że służba W. P. była służbą podjętą nie przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na półtoraroczny okres jej pełnienia - trwałą. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych na rzecz totalitarnego państwa nie miał charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Organ wskazał, że powyższe potwierdza również wnikliwa analiza akt przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie wskazanego okresu pełnienia przez ww. służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Organ wskazał, że do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w "Informacji dotyczącej przebiegu służby" z dnia [...] lutego 2018 r.

Komendant Główny Policji w swoim piśmie stwierdził, że W. P. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r., na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wnioskującemu karach dyscyplinarnych. Minister wskazał, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Również Komendant Wojewódzki Policji w [...] w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. nie kwestionuje, że W. P. rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. W aktach sprawy nie stwierdzono wzmianek dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskującego postępowań karnych oraz karno-skarbowych. W piśmie zawarto informacje o otrzymanych przez stronę w trakcie pełnienia służby awansach oraz podwyżkach dodatku służbowego. Minister wskazał, że z dokumentów archiwalnych nie wynika, aby W. P. został odznaczony orderem czy odznaczeniem państwowym oraz odznaką/medalem resortowym po dniu 12 września 1989 r. Organ podkreślił, że sam charakter zadań realizowanych przez ww. do dnia zwolnienia ze służby w Policji, tj. do dnia [...] kwietnia 2017 r. i wynikające z nich potencjalne zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Potwierdza to również Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdzając, iż w posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na udział wnioskującego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji (...). Organ wskazał, że służba w Policji zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju,

że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Gdyby zatem zamiarem ustawodawcy było przyjęcie,

iż potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą służba, jest wystarczające do uznania, że służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to nie dookreślałby przesłanki wynikającej z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez wskazanie, iż rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ma mieć miejsce

"w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", gdyż z racji specyfiki samej służby każdy funkcjonariusz Policji spełniałby ów wymóg.

Minister stwierdził, że przebieg służby wnioskodawcy nie pozwala przyjąć, by w sprawie spełniony został warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że został spełniony "szczególnie uzasadniony przypadek". Wszystkie przesłanki wskazane

w art. 8a ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie. Ponieważ w przypadku wnioskodawcy przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy nie została spełniona, sprawa nie może stanowić "szczególnie uzasadnionego przypadku" i organ nie ma możliwości wyłączenia w stosunku do ww. stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał nadto, że jak wynika z kopii akt osobowych przekazanych za pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wnioskujący w okresie od dnia [...] lutego 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnił służbę w komórkach organizacyjnych RUSW [...]: Grupa [...] SB oraz Referat [...], a następnie pozostawał w dyspozycji Szefa WUSW w [...].

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi W. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł,

że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Ministra wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie w sposób całkowicie dowolny a w konsekwencji przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji wyłączającej stosowanie art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy w sytuacji, gdy, zdaniem skarżącego pełnił krótkotrwałą służbę w Biurze [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] i rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. na stanowisku [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], w szczególności służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP, poprzez prowadzenie postępowania w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, stosując ich regulacje w sposób całkowicie dowolny, sprzeczny z podstawowymi prawami skarżącego, jako obywatela, o których mowa w ww. przepisach,

- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający wiarę w praworządność organów Państwa, naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa prawa, zasady bezstronności i równego traktowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że z treści uzasadnienia pierwszej decyzji można wnioskować, że organ nie kwestionował spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki krótkotrwałości pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Organ słusznie zauważył, że analizując pierwszą z przesłanek formalnych jaką jest krótkotrwałość należy ją rozpatrywać każdorazowo indywidualnie w aspekcie proporcjonalnym tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Niewątpliwie okres 1 roku i 6 miesięcy w zestawieniu z całkowitym okresem służby wynoszącym 28 lat, 2 miesiące i 15 dni oraz zasadniczą służbą wojskową trwającą 2 lata i 1 dzień jest okresem krótkotrwałej służby na rzecz totalitarnego państwa. W drugiej decyzji organ bez należytego wyjaśnienia stwierdził, że służba na rzecz totalitarnego państwa nie miała jednak charakteru krótkotrwałego, co jest dla skarżącego niezrozumiałe i krzywdzące. Organ przytoczył synonimy słowa "krótkotrwały" zawarte w słowniku wyrazów bliskoznacznych i na tej podstawie stwierdził (nie bacząc na wieloletnią i rzetelną służbę w Policji),

że półtorarocznego okresu służby nie można uznać za krótkotrwały. Organ nie wskazał także na podstawie jakich dowodów uznał, że służbę na rzecz totalitarnego państwa skarżący podjął nieprzypadkowo, lecz w pełni świadomie. Organ stwierdził także,

że zakończenie w/w służby nie wynikało z woli skarżącego, a z transformacji ustrojowej i likwidacji służb co w sposób oczywisty naraża dobre imię wnioskodawcy. Organ zignorował wcześniejsze stanowisko skarżącego, że pierwotnie chciał przyjąć się do służby w milicji, jednak z braku miejsc w tej formacji miał tylko czasowo przyjąć się do innej formacji. Pragnę wskazać, że nieprawdziwe rozważania organu o braku woli wystąpienia ze służby nie są oparte na żadnej podstawie prawnej, bowiem ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji od tej przesłanki.

Skarżący podniósł też m.in., że w czasie wieloletniej służby wykazał się pełnym zaangażowaniem, pracowitością i wytrwałością. Wskazał, że w czasie służby w Policji w związku z problemami kadrowymi pełnił jednoosobowo służbę przez wiele miesięcy na terenie powiatu [...], co wiązało się z pozostawaniem do dyspozycji przełożonych 24 godziny na dobę przez okresy trwające nawet po 6 miesięcy. Zwrot przyjęty przez ustawodawcę "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy przecież traktować jako dodatkowy, a nie obligatoryjny czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Niemniej jednak w ocenie skarżącego wieloletnia służba w [...] spełnia przesłankę dodatkową mówiącą

o narażeniu zdrowia i życia. Skarżący przedstawił informacje na temat zadań wykonywanych w służbie i warunków jej pełnienia. Skarżący przywołał wyrok TK o sygn. akt K 6/09. Wskazał, że zestawiając kilkunastomiesięczny okres pracy w Biurze [...] przy przyjmowaniu i wydawaniu dokumentów, z długoletnią i niezwykle ciężką służbą w Policji, w trakcie której zgodnie z rotą złożonego ślubowania W. P. służył wiernie Narodowi, chronił ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzegł bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet

z narażeniem życia, w pełni uzasadnia przyjęcie, iż w przypadku skarżącego doszło do zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku wyłączenia w drodze decyzji stosowanie art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną

(v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków.

Służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 1 roku i 6 miesięcy. Organ dokonując oceny, czy ten okres służby był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nie można w tym przypadku mówić o krótkotrwałej służbie.

Sąd oceny dokonanej przez organ nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego

28 lat, 2 miesiące i 15 dni, przyjąć należało, że służba przez okres 1 roku i 6 miesięcy była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podkreślenia wymaga, na co także organ zwracał uwagę, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Okres 1 roku i 6 miesięcy w odniesieniu do 28 lat, 2 miesięcy i 15 dni nie stanowi w tej sprawie trwałego okresu i winien być traktowany jak okres krótkotrwały. Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Dodatkowo wskazania wymaga, że organ uzasadniając twierdzenie, że okres 1 roku i 6 miesięcy nie jest okresem krótkotrwałym zaznaczył w uzasadnieniu decyzji,

że strona przez ten czas z całą pewnością dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Podkreślić trzeba, że zaznajomienie się ze specyfiką zadań, którego to stwierdzenia organ nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji

(nie wskazał też na charakter zadań realizowanych w tym czasie przez wnioskodawcę) nie stanowi o tym, że dany okres służby nie był krótkotrwały. Jeśli zaś w ocenie organu wnioskodawca realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter

nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń i ocen na tym etapie postępowania organ nie poczynił i nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji twierdzenia o specyfice realizowanych przez wnioskodawczynię zadań. Skarżący wskazywał zaś, że służbę pełnił w Biurze [...] przy przyjmowaniu i wydawaniu dokumentów.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. Organ powołał się w tym zakresie na pismo Komendanta Głównego Policji i Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Jednocześnie jednak Minister stwierdził, że brak jest dowodów, aby służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania

i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionował jednakże w decyzji spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Wskazania jednocześnie wymaga, że organ nie dokonał w istocie w tej sprawie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a. z uwagi na brak spełnienia przesłanki krótkotrwałej służby po 12 września 1989 r., której to oceny Sąd nie podzielił.

Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Samo stwierdzenie, że z dokumentów archiwalnych nie wynika, aby wnioskodawca został odznaczony orderem, czy odznaczeniem państwowym bądź odznaką/medalem resortowym po 12 września 1989 r. nie przesądza o tym, że przypadek ten nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym. Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przybliżył postawy skarżącego, która w jego ocenie nie przemawia za uznaniem tego przypadku za szczególnie uzasadniony. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego Sąd uznał za uzasadnione. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, które nie pozwalałyby przyjąć, że w sprawie - mimo spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. - brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Z tego względu zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła

się ostać.

Warto wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań

i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie dokonał. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny,

z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.