Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Komendant Główny Policji, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] nakazującą B. M. opróżnienie z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego na osiedlu K. [...] w K..

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że B. M. jest osobą nieuprawnioną do świadczeń z resortu spraw wewnętrznych i aktualnie zajmuje lokal mieszkalny położony na osiedlu K. [....] w K.. Lokal ten stanowi własność Gminy K. i pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. Decyzją Zastępcy Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów WUSW w K. z dnia [....] października 1985 r. nr [....]lokal został przydzielony B. M.. 

W związku z powstaniem zaległości czynszowych Zarząd Budynków Komunalnych w K. pismem z dnia [....] listopada 2021 r. wypowiedział stronie umowę najmu. Zainteresowana została także wezwana do uregulowania zadłużenia powstałego w trakcie eksploatacji lokalu, w terminie jednego miesiąca. Strona została poinformowana, że w przypadku nieuregulowania zadłużenia, zostanie wydana decyzja o opróżnieniu zajmowanego lokalu mieszkalnego. Pomimo tego strona nie zapłaciła zadłużenia. Organ ustalił, że stan zaległości czynszowych za mieszkanie na dzień [....] listopada 2022 r. wynosił 10.881,24 zł, co przekracza dwa pełne okresy płatności (bowiem miesięczny przypis wynosi 1.001,95 zł).

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, wydaje się, w razie zwłoki z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności, pomimo uprzedzenia na piśmie o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wyznaczenia dodatkowego miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności.

W ocenie organu, taki stan faktyczny zaistniał w niniejszej sprawie, bowiem na dzień wydania decyzji przez organ I instancji, zadłużenie z tytułu nieuiszczania opłat czynszowych za lokal mieszkalny przekroczyło dwa pełne okresy płatności, a ponadto strona została wezwana do dobrowolnego uregulowania zaległości z jednoczesnym wyznaczeniem miesięcznego terminu spłaty zaległych i bieżących należności, jak również poinformowana o skutkach niewywiązywania się z obowiązku opłacania opłat z tytułu najmu lokalu mieszkalnego.

Organ powołał się następnie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt SK 29/16 (publ. OTK-A 2017/75), w którym Trybunał stwierdził, że ustawa o Policji nie nakłada na organy wydające decyzje, z których wynika obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw o niskich dochodach należy do gminy a nie do organów administracji publicznej realizujących zadania publiczne w zakresie swojej właściwości.

B. M. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji I instancji jako wydanych z naruszeniem prawa. Jej zdaniem, decyzje obydwu instancji rażąco naruszają prawo w szczególności w zakresie: braku legitymacji do wydania zaskarżonej decyzji, nierozpatrzenia całości przedmiotu sprawy w zakresie nieuwzględnienia w rozliczeniu wpłaconej kaucji oraz braku wyrzeczenia w zakresie lokalu socjalnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że niniejszej sprawie postępowanie powinien prowadzić sąd na podstawie pozwu gminy K. jako właściciela mieszkania, a nie organy, które wydały zaskarżone decyzje, nie mając do tego legitymacji prawnej. Wszelkie sprawy administracyjne związane z wynajmowanym mieszkaniem prowadzi Zarząd Budynków Komunalnych w K. jako reprezentant gminy K. - właściciela mieszkania. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie była i nie jest policjantem co dodatkowo wskazuje, iż organy Policji nie powinny zajmować się jej osobą.

Podniosła ponadto, że w zaskarżonej decyzji nie została uwzględniona kaucja w kwocie 6.170 zł wpłacona w dniu [....] września 1974 r. i w kwocie 14.141 zł wpłacona w dniu [....] lutego 1986 r. Kaucja ta powinna zostać zwaloryzowana i zaliczona na ostateczne rozliczenie zaległości czynszowych. Żaden z organów wydających decyzje nie zajął się tą sprawą.

Organy nie zajęły się również rozstrzygnięciem kwestii ewentualnego lokalu socjalnego, co jest obowiązkiem w sytuacji wdrożenia procedury przymusowego opróżniania lokalu będącego w zasobach gminy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie z dnia [....] maja 2023 r. skarżąca oświadczyła, że nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne dokonują kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

W związku z tym, że Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, nie mógł uwzględnić wniesionej w niniejszej sprawie skargi.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawą decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego był art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, który stanowi, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 (tj. będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów), wydaje się, jeżeli policjant jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności, pomimo uprzedzania na piśmie o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności.

Jak wynika z akt administracyjnych tej sprawy, skarżąca na dzień wydawania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego pozostawała w zwłoce z zapłatą czynszu przez okres przekraczający dwa pełne okresy płatności, została również uprzedzona na piśmie (pismo z dnia [....] października 2022 r. – k. 45 akt administracyjnych) o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. W piśmie tym wyznaczono jej również dodatkowy, miesięczny termin zapłaty zaległych i bieżących należności. Wymaga podkreślenia, że te okoliczności nie są w istocie kwestionowane przez skarżącą. W konsekwencji należało uznać za bezsporne wystąpienie w tej sprawie przesłanek do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Użyty w tym przepisie zwrot: "decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się", oznacza natomiast, że w przypadku stwierdzenia przez organ wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, organ jest zobligowany do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, bowiem ustawodawca nie przyznał mu żadnego luzu decyzyjnego w tym zakresie. W istocie zatem organy Policji miały nie tyle prawo, co obowiązek wydania decyzji nakazującej skarżącej opróżnienie lokalu mieszkalnego na osiedlu K. [....]w K..

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy wyjaśnić, że jak już wskazywano wyżej wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego na podstawie art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji należy do kompetencji odpowiednich organów Policji, natomiast jak zauważył organ, zaskarżona decyzja nie stanowi tytułu wykonawczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479), co oznacza, w sprawie nie znajduje zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2017 r. sygn. akt K 27/15, zgodnie z którym art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest niezgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji, przez to że nie zawiera regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych.

Zauważyć również należy, że przepisy ustawy o Policji, regulujące kwestię mieszkań funkcjonariuszy Policji, nie nakładają na organy wydające decyzje w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego, obowiązku badania w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, czy osoby zobowiązane do opróżnienia lokalu będą w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe. W tej sprawie, co słuszne zauważył Komendant Główny Policji, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt SK 29/16, stwierdzając, że art. 95 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji jednoznacznie określają administracyjny tryb przydziału i opróżniania mieszkań funkcjonariuszy Policji. Trybunał wskazał również, że obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych osób, które nie mogą uczynić tego we własnym zakresie, nie powinien być przerzucany na organy administracji publicznej realizujące zadania publicznoprawne w zakresie swojej właściwości. Obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach należy do gminy (art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów). Obowiązek ten ciąży również na gminie w stosunku do osób, które w wyniku realizacji decyzji administracyjnej nakazującej opróżnienie lokalu musiały opuścić dotychczasowe mieszkanie.

Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że zapewnienie ochrony przed opróżnieniem lokalu osobom zajmującym go bez tytułu prawnego nie powinno wypaczać celu, jakiemu służą te lokale. Lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji musi zostać opróżniony przez osobę niemającą do tego lokalu tytułu prawnego i postępowanie w tej sprawie ma charakter czysto administracyjny. Zastosowanie przepisów resortowych prowadzi do osiągnięcia zamierzonego przez ustawodawcę celu - stwierdzenia w trybie administracyjnym, kto jest uprawniony do służbowego lokalu mieszkalnego. Osoba bez tytułu prawnego do takiego lokalu powinna zostać wykwaterowana na podstawie wydanej decyzji administracyjnej, po to, by opuszczony przez nią lokal mógł zostać przeznaczony do wykorzystania zgodnie z celem, określonym przepisami ustawy o Policji.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej, że nie jest ona i nigdy nie była policjantem, należy zauważyć, że zgodnie z art. 95 ust. 4 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. Nie jest sporne w tej sprawie, że na dzień wydania decyzji skarżąca była jedyną osobą zamieszkałą w lokalu os. K. [....]w K.. Biorąc zaś pod uwagę, że decyzją z dnia [....] października 1985 r. nr [....] (k. 16 akt administracyjnych), przydzielono skarżącej ww. lokal mieszkalny, organ zasadnie skierował decyzję o jego opróżnieniu do B. M..

Z kolei podnoszona w skardze okoliczność uiszczenia kaucji za lokal w 1974 r. oraz w 1986 r. pozostaje bez wpływu na prawidłowość ustalenia przez organy okoliczności powstania zaległości czynszowej za lokal mieszkalny, bowiem ewentualne uiszczenie kaucji przez skarżącą lub jej ówczesnego małżonka nie zwalniało skarżącej z obowiązku terminowej zapłaty czynszu i opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu.

Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 tej ustawy.