III OSK 372/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-08-05	
Data wpływu	2025-02-25	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Sławomir Pauter
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SA/Wa 378/24	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118; art. 83 ust. 1; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 378/24 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2024 r. nr 010000.620.31128.2023-WSW w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 378/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2024 r. nr 010000.620.31128.2023-WSW w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251, dalej jako "u.e.r.") organ odmówił skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Zdaniem Sądu organ przed wydaniem decyzji nie zbadał jednak wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych, a w konsekwencji nie dokonał prawidłowej oceny wystąpienia jednej z przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia. Poza sporem pozostawało, że skarżący jako osoba całkowicie niezdolna do pracy nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, ani też nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Niemniej, zdaniem Sądu przedwcześnie organ stwierdził, iż nie wystąpiła obligatoryjna przesłanka konieczna do przyznania świadczenia, tj. przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej wnioskodawcy. Organ nie ustalił w sposób wystarczająco staranny stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności w zakresie czasu trwania okresów, w których skarżący nie podlegał ubezpieczeniu, a także nie wyjaśnił, czy przerwy w zatrudnieniu mogły być spowodowane szczególnymi okolicznościami w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.e.r. Sąd zwrócił uwagę, że ustalenia organu są sprzeczne z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy, co rodzi wątpliwości co do prawidłowości zbadania okoliczności sprawy przez organ.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, a organ poza podaniem długości ustalonych okresów składkowych i nieskładkowych skarżącego oraz okresów przerw w zatrudnieniu poprzestał na stwierdzeniu, że wobec skarżącego nie orzeczono uprzednio całkowitej niezdolności do pracy, co oznacza, że brak było szczególnych okoliczności w niepodejmowaniu zatrudnienia.

Zdaniem Sądu całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy. Przedwczesna jest ocena organu, że skoro całkowita niezdolność do pracy nie została orzeczona w stwierdzonych przerwach w wykonywaniu zatrudnienia przez skarżącego, to w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2185, dalej jako "k.p.a."), co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez "błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 83 ust. 1 u.e.r., przez przyjęcie, iż:

a) pomimo, że przed 18 maja 2020 r. nie był całkowicie niezdolny do pracy, powyższe nie oznacza, że nie istniały przeszkody, które uniemożliwiały skarżącemu podjęcie zatrudnienia, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym i najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego data powstania całkowitej niezdolności do pracy, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwala bowiem ustalić moment z którym osoba ubezpieczona nie miała obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego;

b) niemożność w kontynuowaniu zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia mieści się w zakresie szczególnych okoliczności z powodu, których nie zostały spełnione warunki do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, podczas gdy ta okoliczność jako dotycząca zdarzeń przyszłych i niepewnych w żadnym przypadku nie mieści się w tym zakresie, gdyż spełnienie warunku udokumentowania właściwej ilości okresów składkowych i nieskładkowych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy jest badane na dzień powstania niezdolności do pracy lub zgłoszenia wniosku o świadczenie."

Ponadto organ zarzucił "naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że organ w sposób nie wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, z którego miałoby wynikać, że:

a) przed 18 maja 2020 r. tj. przed orzeczeniem u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy istniały (w przerwach wymienionych w zaskarżonej decyzji tj. w latach: 2013-2015, 2016-2020) istniały szczególne okoliczności, z powodu których skarżący nie spełnił warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym i z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego data powstania całkowitej niezdolności do pracy, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku, pozwała bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego, a to oznacza, że organ nie miał podstaw do prowadzenia dalszego niecelowego postępowania dowodowego;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497) przez błędne uznanie, że organ w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy z którego miałoby wynikać, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, podczas gdy Sąd I Instancji nie uwzględnił, że skarżący będąc niezadowolony z decyzji nie skorzystał z możliwości zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wówczas Prezes ZUS bardzo szczegółowo rozpoznałby taki wniosek w kolejnej decyzji, która byłaby jeszcze bardziej szczegółowo uzasadniona w porównaniu z pierwszą decyzją."

W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie w całości skargi strony przeciwnej lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi podkreślił wyjątkowość jego sytuacji jako osoby niepełnosprawnej, jeżdżącej na wózku i potrzebującej pomocy. W jego ocenie, w tak niezwykłych sytuacjach przyznaje się świadczenie w drodze wyjątku, zaś stanowisko organu, iż skarżący zawczasu powinien przewidzieć wystąpienie niepełnosprawności i utrzymywać stałe zatrudnienie, jest niedorzeczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i naruszenia prawa materialnego. Z uwagi na to, że przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2019 r., poz. 39 ze zm.) dalej jako u.e.r., wyznaczają zakres koniecznych ustaleń w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jako pierwszy podlegał ocenie zarzut naruszenia prawa materialnego tj. naruszenia art. 83 ust. 1 u.e.r. przez jego "błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie". Naruszenia tego autor skargi kasacyjnej upatruje w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, "iż a) pomimo, że przed 18 maja 2020 r. nie był całkowicie niezdolny do pracy, powyższe nie oznacza, że nie istniały przeszkody, które uniemożliwiały skarżącemu podjęcie zatrudnienia, (...), b) niemożność w kontynuowaniu zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia mieści się w zakresie szczególnych okoliczności z powodu, których nie zostały spełnione warunki do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym". Zarzut ten nie do końca jest zrozumiały.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w odniesieniu do przesłanki "szczególnych okoliczności" wskazanej w art. 83 ust. 1 u.e.r., nie jest uprawnione stawianie zarzutu błędnej wykładni. Ustawodawca w tym zakresie posłużył się klauzulą generalną, bo taki charakter ma użyty w tekście przepisu zwrot "szczególne okoliczności". Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo. Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym (por. wyrok NSA z 24 lutego 2022r. III OSK 5448/21 LEX nr 3339713).

Niezależnie od powyższego, odnosząc się do argumentacji organu należy przypomnieć brzmienie art. 83 ust. 1 u.e.r., zgodnie z którym świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Zatem świadczenie w drodze wyjątku przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 u.e.r. jest regulacją szczególną, pozwalającą na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Z omawianego przepisu wynikają następujące przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego: 1) podleganie ubezpieczeniu społecznemu, 2) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 3) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 4) osoba ta nie posiada niezbędnych środków utrzymania (wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., III OSK 1703/21).

Z art. 83 ust. 1 u.e.r. wynika, że świadczenie w drodze wyjątku przysługuje tylko wtedy gdy ubezpieczony nie nabył prawa do świadczeń w trybie zwykłym na skutek szczególnych okoliczności (innymi słowy nie mógł wypracować odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia), a jednocześnie całkowita niezdolność do pracy uniemożliwia mu podjęcie pracy. Przesłanki te obok pozostałych muszą wystąpić łącznie, a żadna z nich nie jest tożsama z poprzednią. Z owego przepisu wynika, że nie chodzi o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Jako szczególną okoliczność rozumieć należy zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę. Musi mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby (por. wyroki NSA z 23 listopada 20221r. III OSK 5229/21 LEX nr 3331784, z 26 października 2021r. III OSK 4819/21 LEX nr 3309707 ).

Zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, że data powstania całkowitej niezdolności do pracy, chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Pozwala bowiem ustalić moment, z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. Nie oznacza to jednak, że szczególne okoliczności, potwierdzające ograniczenie możliwości lub wręcz niemożliwość wypracowania odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia, nie mogą zachodzić w okresach sprzed daty powstania całkowitej niezdolności do pracy

Całkowicie niezrozumiałe jest podnoszenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestii dotyczącej związania Prezesa ZUS orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, bowiem przesłanka ta nie podlega uznaniu administracyjnemu. Data powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. 18 maja 2020 r. nie jest przedmiotem sporu a Sąd I instancji nie podważał stanowiska organu w tym zakresie. Nie jest również kwestionowane, że skarżący nie ma niezbędnych środków do utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził natomiast, że nie wystąpiła obligatoryjna przesłanka konieczna do jego przyznania, tj. przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej wnioskodawcy. Jak to prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy.

Biorąc pod uwagę, przytoczoną wyżej wykładnię art. 83 ust. 1 u.e.r. oraz stan faktyczny przedstawiony w zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że Prezes ZUS nie ustalił w sposób wystarczająco staranny stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności w zakresie czasu trwania okresów, w których skarżący nie podlegał ubezpieczeniu, a także nie wyjaśnił, czy przerwy w zatrudnieniu mogły być spowodowane szczególnymi okolicznościami w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wobec tego Sąd ten nie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Z ustaleń organu wynika, że skarżący uległ wypadkowi powodującemu całkowitą niezdolność do pracy w młodym wieku (przed ukończeniem 26. roku życia). Porusza się na wózku inwalidzkim. Jak wynika z analizy przebiegu zatrudnienia skarżącego, choć niejednokrotnie był on zatrudniony jedynie na krótkie okresy, to jednak za każdym razem po ustaniu zatrudnienia podejmował działania w celu znalezienia pracy, co skutkowało zatrudnieniem u innego pracodawcy lub zarejestrowaniem jako osoba bezrobotna. Historia zatrudnienia skarżącego nie wykazuje więc, by celowo unikał on objęcia ubezpieczeniem społecznym. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący w latach 2011-2012 uczęszczał do [...] Szkoły Zawodowej w [...], a zatem do placówki przeznaczonej, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie. Powyższe może świadczyć o tym, że sytuacja skarżącego na rynku pracy była trudniejsza niż osoby niewymagającej kształcenia specjalnego, co mogło mieć wpływ na długość wypracowanych okresów składkowych i nieskładkowych. Skarżący na przestrzeni 26 lat życia przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiadał łącznie jedynie 1 rok, 8 miesięcy i 21 dni udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych, zamiast wymaganych 4 lat.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji ma charakter ogólnikowy, organ poza podaniem długości ustalonych okresów składkowych i nieskładkowych skarżącego oraz okresów przerw w zatrudnieniu, poprzestał na stwierdzeniu, że wobec skarżącego nie orzeczono uprzednio całkowitej niezdolności do pracy, co oznacza, że brak było szczególnych okoliczności w niepodejmowaniu zatrudnienia. Tę niedoskonałość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ niejako potwierdza podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut 2) b), stwierdził bowiem, że dopiero po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy "Prezes ZUS bardzo szczegółowo rozpoznałby taki wniosek w kolejnej decyzji, która byłaby jeszcze bardziej szczegółowo uzasadniona w porównaniu z pierwsza decyzja".

Niezależnie od tego należy powtórzyć za sądem I instancji, bowiem w ogóle nie dostrzega tego autor skargi kasacyjnej, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w latach 2013-2015 i 2016-2020 skarżący nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. Tymczasem, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy raportu z analizy konta skarżącego (k. 2 akt administracyjnych), skarżący w roku 2013 był zatrudniony od 23 stycznia do 9 lutego, a następnie od 23 lutego do 15 grudnia (a więc zdecydowaną większość 2013 r.), zaś w roku 2015 był zatrudniony od 9 lutego do 17 marca, od 14 kwietnia do 30 czerwca, od 24 lipca do 16 sierpnia, od 24 sierpnia do 13 września oraz od 20 października do końca tego roku. Zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie organu, że skarżący "w latach 2013-2015 nie wykonywał zatrudnienia" stoi w sprzeczności z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy. Oczywistym jest, że przedstawione rozbieżności rodzą poważne wątpliwości, czy istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały przez organ właściwie zbadane.

Jak już wyżej wspomniano, Sąd I instancji nie wskazał, że organ ponowie rozpoznając sprawę ma rozważać ponownie kwestie stricte medyczne pomimo istnienia orzeczenia lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS w zakresie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy skarżącego, ponieważ data ta nie jest sporna w sprawie. Prezes ZUS powinien natomiast wyjaśnić szczególne okoliczności istniejące po stronie skarżącego, które ograniczały, utrudniały czy wręcz udaremniały możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Nie można bowiem pominąć młodego wieku, w którym skarżący uległ wypadkowi oraz jego ułomności, niewątpliwie utrudniających mu podjęcie pracy zarobkowej na rynku pracy z występującym, szczególnie wśród ludzi młodych bezrobociem. Co prawda, z uwagi na wyjątkowy charakter przepisu art. 83 ust. 1 u.e.r., to szczególnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia materiału dowodowego. Jednak nie zwalnia to Prezesa ZUS od działania w tym zakresie z urzędu, szczególnie, gdy okoliczności niniejszej sprawy to umożliwiają a skarżący jest osobą nieporadną i jak wynika ze składnych przez niego pism, korzystającą z pomocy nie do końca obeznanych z problematyką świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, pracowników MOPR w S.

Oczywiście bezzasadnym jest zarzut 2) b), naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegający na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji tego, że skarżący będąc niezadowolony z decyzji nie skorzystał z możliwości zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wówczas Prezes ZUS bardzo szczegółowo rozpoznałby taki wniosek w kolejnej decyzji, która byłaby jeszcze bardziej szczegółowo uzasadniona w porównaniu z pierwszą decyzją. Zarzut ten świadczy o całkowitym niezrozumieniu dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i związanego z tym ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam organ na skutek wniosku strony. Każda decyzja wydana przez organ administracji, w tym pierwsza decyzja wydana przez Prezesa ZUS, od której przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, powinna być zgodna z prawem, w szczególności spełniać wymogi z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Niedorzeczne byłoby przyjmowanie, że wymogi te powinna spełniać dopiero decyzja wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy.

Podsumowując, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co skutkowało koniecznością jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.