Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Nieprawidłowa jest taka wykładnia i zastosowanie art. 74a § 8 p.p.s.a., które pozwalają na „wydłużenie” terminu na dokonanie danej czynności w ten sposób, że jako decydujący termin (z którym „doręczenie uważa się za dokonane”) przyjmuje się piętnasty dzień od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Powodowałoby to niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym zróżnicowanie sytuacji stron postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku nieodebrania pisma (zastosowania tzw. fikcji doręczenia), w zależności od tego, czy korespondencja doręczana jest stronom „tradycyjnie” (art. 73 § 4 p.p.s.a.) czy elektronicznie (art. 74a § 8 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. sp. z o. o. I sp. k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1675/23 w sprawie ze skargi B. sp. z o. o. I sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1401-IOA.4033.88.2023.JR w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za sierpień 2019 r. postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić B. sp. z o. o. I sp. k. z siedzibą w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1675/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. sp. z o.o. I sp. k. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za sierpień 2019 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie stosownych kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna spółki podlega odrzuceniu jako wniesiona po terminie wynikającym z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że zaskarżony wyrok został doręczony pełnomocnikowi spółki, dor. pod. P. Z., drogą elektroniczną.

Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (k. 188, tom I akt sądowych) wynika, że:

- data utworzenia pierwszego UPD to 9 stycznia 2024 r.;

- data utworzenia powtórnego UPD to 17 stycznia 2024 r.;

- termin doręczenia to 23 stycznia 2024 r.;

- data uznania dokumentu za doręczony to 24 stycznia 2024 r.

Data nadania skargi kasacyjnej do WSA w Warszawie, wynikająca ze stempla pocztowego na kopercie (k. 231, tom II akt sądowych), to 23 lutego 2024 r.

Zarządzeniem z dnia 6 marca 2024 r. Przewodnicząca Wydziału III uznała, że skarga kasacyjna została wniesiona w terminie (k. 232, tom II akt sądowych).

Stanowisko to potwierdzone zostało w zarządzeniu z dnia 7 października 2024 r. (k. 240, tom II) – w odpowiedzi na wątpliwości zgłoszone w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z zarządzenia tego wynika, że korespondencja z dnia 9 stycznia 2024 r., zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, stosownie do brzmienia art. 74a § 8 p.p.s.a., została uznaną za doręczoną pełnomocnikowi strony skarżącej z dniem 24 stycznia 2024 r., czyli po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia, co miało miejsce 9 stycznia 2024 r.

Podczas rozprawy w dniu 1 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny raz jeszcze przeanalizował kwestię terminowości skargi kasacyjnej, w konsekwencji uznając ją za spóźnioną.

Art. 74a p.p.s.a. reguluje zasady doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie § 8 tego przepisu, w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Pierwsze zawiadomienie zostało przesłane do skarżącego 9 stycznia 2024 r., co oznacza, że pismo to zostało doręczone – w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a. – w dniu 23 stycznia 2024 r. Sąd I instancji błędnie przyjął, że za decydującą należało uznać datę 24 stycznia 2024 r. W opinii NSA, było to wynikiem nieprawidłowo odczytanego Urzędowego Poświadczenia Doręczenia. Naczelny Sad Administracyjny zwraca uwagę, że w dokumencie urzędowego poświadczenia doręczenia wyszczególnione są cztery daty. Pierwsza – "data utworzenia pierwszego UPD" – jest to data przesłania pierwszego zawiadomienia, o którym mowa w art. 74a § 3 p.p.s.a. Druga – "data utworzenia powtórnego UPD" – jest to data, o której mowa w art. 74a § 6 p.p.s.a. Trzecia – "Termin doręczenia" – jest to data, o której mowa w art. 74a § 8 p.p.s.a., a więc data po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Czwarta – "Data uznania dokumentu za doręczony" – jest to data stwierdzenia, że dokument nie został odebrany i można zastosować fikcję doręczeń. Nie jest to jednak data doręczenia pisma w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a. Dla oceny prawidłowości przebiegu procedury próby doręczenia korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej istotne dla sądu administracyjnego są wyłącznie trzy pierwsze daty, albowiem tylko one znajdują odzwierciedlenie w regulacji wynikającej z art. 74a p.p.s.a.

Stanowisko takie wyraził już wcześniej NSA w postanowieniu z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt I OZ 64/25 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA), a skład orzekający w niniejszej sprawie w całości je podziela i uznaje za własne. Podobne stanowisko co do obliczania terminów według art. 74a § 8 p.p.s.a. wyraził NSA w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2025 r., I FZ 59/25 (CBOSA) oraz z dnia 17 lipca 2025 r., II OZ 1015/25 (CBOSA).

Jak już wskazano na s. 2, w obecnie rozpatrywanej sprawie, odpis wyroku został zatem doręczony, według art. 74a § 8 p.p.s.a., w dniu 23 stycznia 2024 r. i od tego momentu zaczął biec termin na wniesienie skargi kasacyjnej. Termin ten upływał z dniem 22 lutego 2024 r. Skarga kasacyjna zaś została wniesiona w dniu 23 lutego 2024 r. (koperta na k. 231, tom II akt), czyli z jednodniowym opóźnieniem, co spowodowało konieczność jej odrzucenia.

Reasumując, w opinii NSA, nieprawidłowa jest taka wykładnia i zastosowanie art. 74a § 8 p.p.s.a., które pozwalają na "wydłużenie" terminu na dokonanie danej czynności w ten sposób, że jako decydujący termin (z którym "doręczenie uważa się za dokonane") przyjmuje się piętnasty dzień od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Powodowałoby to niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym zróżnicowanie sytuacji stron postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku nieodebrania pisma (zastosowania tzw. fikcji doręczenia), w zależności od tego, czy korespondencja doręczana jest stronom "tradycyjnie" (art. 73 § 4 p.p.s.a.) czy elektronicznie (art. 74a § 8 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien był zatem skargę kasacyjną spółki odrzucić na podstawie art. 178 p.p.s.a. jako wniesioną po upływie terminu. W zaistniałej sytuacji, skargę kasacyjną odrzucił – jako spóźnioną – Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 180 p.p.s.a.

O zwrocie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Maja Chodacka Bartosz Wojciechowski Marek Olejnik

sędzia WSA (del.) sędzia NSA (spr.) sędzia NSA