Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 3 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 29 lipca 2011 r. nr [...]

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 879/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r., znak[...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, powołując na wstępie uzasadnienia, że organ wskazał, iż w dniu [...] r. wpłynął do OR KRUS w K. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wobec Kasy, po czym po rozważeniu okoliczności występujących w sprawie wskazał Sąd organowi dalszy sposób postępowania, a mianowicie, by organ ten zapewnił, aby w postępowaniu tym nie brali udziału pracownicy, którzy brali już udział w wydaniu decyzji oraz by rozważył, czy nie zachodzi przesłanka ważnego interesu strony skarżącej w umorzeniu należności z tytułu składek wobec KRUS.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, decyzją z dnia [...] r., znak:[...] , umorzył całość odsetek wobec Kasy na dzień złożenia wniosku za okres od IV kwartału 1996 r. do I kwartału 2003 r. w kwocie [...] zł, wskazując w uzasadnieniu tej decyzji, że w wykonaniu ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 2 lutego 2011 r. ponownie rozpatrzono wniosek z dnia 13 sierpnia 2009 r. o umorzenie należności i na podstawie dokonanych ustaleń organ wskazał, że wniosek o umorzenie należności jest tylko częściowo zasadny, a mianowicie, w zakresie umorzenia całości odsetek na dzień jego złożenia w Placówce KRUS w P., pozostawiając do spłaty należność główną za okres od I kwartału 1997 r. do I kwartału 2003 r., co na dzień wydania decyzji stanowi kwotę [...] zł plus odsetki od dnia 14 sierpnia 2009 r. – [...] zł i koszty upomnienia – [...] zł. Dodatkowo w uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że na dzień wydania tej decyzji należności wobec KRUS, w stosunku do których upłynął 10-letni termin przedawnienia, wynoszą[...] zł. i są zabezpieczone hipoteką na działce pod numerem księgi wieczystej[...] , będącej własnością zobowiązanego.

W wyniku wniosku strony z dnia [...] r. (wpływ do KRUS PT w P. w dniu [...] r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak:[...] , Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] r. umarzającą odsetki za okres od IV kwartału 1996 r. do I kwartału 2003 r. w kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy "uwzględniając całość zgromadzonego materiału dowodowego i po dokonaniu głębokiej analizy wszystkich poruszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tematów" postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] r. o umorzeniu odsetek za okres od IV kwartału 1996 r. i do I kwartału 2003 r. do dnia złożenia wniosku i odmowie umorzenia pozostałej należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. strona podniosła zarzut nierozpatrzenia istoty sprawy, gdyż skarżona decyzja odniosła się do części wniosku skarżącego o umorzenie i naruszenia tym samym prawa materialnego art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, w tym dotyczących interesu prawnego skarżącego w umorzeniu należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie, przedstawiając cały stan faktyczny sprawy, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji, wskazując, że uwzględniając możliwości płatnicze skarżącego Prezes Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu [...] r. podjął decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] r. w przedmiocie umorzenia należności odsetkowych za okres od IV kwartału 1996 r. do I kwartału 2003 r. na kwotę [...] zł oraz odmowy umorzenia pozostałej należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

W myśl art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powoduje, że organ oraz sąd ponownie rozpoznający sprawę są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

A zatem, rozstrzygając ponownie w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, Sąd mając na uwadze ocenę prawną sprawy i wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 lutego 2011 r. co do dalszego kierunku postępowania, uwzględnił skargę. Wskazania co do dalszego postępowania były sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny, a zatem nie nasuwały żadnych wątpliwości i nie wymagały dodatkowej interpretacji w celu ich wykonania. Oznacza to, że przy kolejnym rozpoznawaniu sprawy, z jednej strony organ nie jest zwolniony od obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na zasadach przewidzianych prawem, z drugiej jednak strony, związanie oceną i wskazaniami co do dalszego postępowania nakłada na sąd i organ obowiązek bezwzględnego im podporządkowania się. Formułowanie nowych ocen prawnych i nowych wskazań co do dalszego postępowania nie może być sprzeczne z wcześniej już wyrażonymi. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej okoliczności występujących w sprawie. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych. Wskazania co do dalszego postępowania mają również znaczenie z punktu widzenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), o której mowa w art. 171 p.p.s.a. Jakkolwiek przyjmuje się, że z powagi rzeczy osądzonej korzysta jedynie sentencja wyroku, to nie ulega wątpliwości, że powaga rzeczy osądzonej powinna być oceniania według orzeczenia w związku ze stanem sprawy mającym odzwierciedlenie we wskazaniach sądu dokonane w uzasadnieniu wyroku, tutaj wyroku z dnia 2 lutego 2011 r.

Odnosząc się do zasadniczego zarzutu skargi, że organ odwoławczy nie rozpatrzył istoty sprawy, odniósł się bowiem jedynie do części wniosku o umorzenie, Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji nie rozpatrzyły istoty sprawy, a mianowicie, nie uwzględniły w sentencji decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie pozostałej do spłaty należności z tytułu składek wobec KRUS.

Jak wynika z akt sprawy, w żadnym z wniosków, zarówno z dnia [...] r. jak z dnia [...] r., strona skarżąca, nie ograniczała żądania o umorzenie należności z tytułu składek wobec KRUS tylko do odsetek. Okoliczność tę potwierdzają również wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 903/09 oraz z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 879/10, które rozpoznawały w przedmiotowej sprawie zaskarżone decyzje Prezesa KRUS co do umorzenia całej należności z tytułu składek wobec KRUS.

Tym samym doszło do nierozpoznania istoty sprawy w całości, a mianowicie, w zakresie całego żądania wniosku, co stanowi naruszenie art. 104 § 2 K.p.a. Wydanie decyzji merytorycznej wiąże się z rozstrzygnięciem sprawy, czyli ukształtowaniem sytuacji prawnej strony w sferze prawa materialnego, tutaj ukształtowaniem sfery uprawnień i obowiązków strony skarżącej. Organy zobowiązane były do ponownego rozpoznania sprawy w zakresie wskazań Sądu dokonanych wyrokiem z dnia 2 lutego 2011 r., zaś w sentencji decyzji odniosły się jedynie do części istoty sprawy, a mianowicie, tylko do należności odsetkowej, podczas gdy strona skarżąca wnosiła o umorzenie całej należności z tytułu składek wobec KRUS, i ta była przedmiotem prowadzonego postępowania. Skoro jednak organy w sentencji decyzji odniosły się wyłącznie do należności odsetkowej z tytułu składek wobec KRUS, umorzyły bowiem jedynie odsetki za ściśle określony czas nie odnosząc się do pozostałej należności i mając na uwadze, że usunięcie przedmiotowej wady decyzji jest w okolicznościach niniejszej sprawy możliwe stosownie do art. 104 K.p.a., w decyzji organu rozpoznającego wniosek, tj. I instancji, ponownie rozpoznając sprawę organ dokona rozstrzygnięcia co do całości żądania zawartego we wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wobec KRUS, uwzględniając związanie wskazaniami Sądu wynikającymi z wyroku z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 879/10, w szczególności w przedmiocie wystąpienia przesłanki ważnego interesu zainteresowanego w umorzeniu należności z tytułu składek wobec KRUS, a z uwagi na art. 134 § 2 p.p.s.a. organ uwzględni zakaz pogarszania sytuacji skarżącego ,

Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. uwzględnił skargę, przekazując tym samym organowi sprawę do ponownego jej rozpoznania w zakresie wyżej dokonanych wskazań.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego wobec braku wniosku skarżącego w tej materii.