Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. S. i I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 596/18 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. S. i I. S. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 lutego 2018 r., nr 183/2020 znak: WOB.7722.240.2017.APAB w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenia

Postanowieniem z dnia 6 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 956/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu zażalenia I. S. z 26 czerwca 2019 r. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 maja 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 27 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 596/18, w sprawie z skargi K. S. i I. S. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 28 lutego 2018 r., nr 183/2020 znak: WOB.7722.240.2017.APAB w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, odrzucił ww. zażalenie.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, a tym samym jest objęte tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Niedopełnienie opisanego wyżej warunku jest brakiem nieusuwalnym, powodującym odrzucenie zażalenia.

Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie pomimo prawidłowego pouczenia przez Sąd I instancji skarżąca wniosła osobiście sporządzone zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W związku z powyższym należało tak wniesione zażalenie odrzucić z uwagi na niedopuszczalność osobiście sporządzonego przez skarżącą środka zaskarżenia, na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.

Odrębne zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli K. S. i I. S. wnosząc o jego uchylenie w całości. W identycznych treściowo zażaleniach, na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. zarzucili ww. postanowieniu naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz naczelnych zasad Konstytucji w tym zasad wyrażonych w art. 45 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji - Naczelnego Aktu w Polsce. Jednocześnie wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w złożeniu przedmiotowego zażalenia. Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r., sygn. akt II SPP 47/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza WSA w Krakowie z 30 listopada 2020 r. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z 31 stycznia 2019 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SPP 48/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprzeciwu I. S. od postanowienia referendarza WSA w Krakowie z 30 listopada 2020 r. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z 28 lutego 2019 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Wymogu tego nie stosuje także w przypadku, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (art. 175 § 2a P.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 P.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy.

Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej.

Niezasadne jest zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz naczelnych zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w tym zasad wyrażonych w jej art. 45 oraz art. 77 ust. 1 (powinno być ust. 2) bowiem wskazane przepisy nie miały znaczenia dla wydania zaskarżonego orzeczenia.

Sąd wydając zaskarżone postanowienie nie orzekał jako organ administracji a zatem nie naruszył wskazanych w zażaleniu przepisów K.p.a. Sąd orzekał wyłącznie na podstawie ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi i właśnie przepisy tej ustawy a konkretnie jej art. 194 § 4 i art. 178 przesądziły o wydanym rozstrzygnięciu.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W myśl art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Sąd nie dopuścił się naruszenia ww. przepisów Konstytucji bowiem skarżący mogli wnieść skargę kasacyjną od zapadłego w ich sprawie wyroku jednak aby to zrobić należało spełnić wymóg sporządzenia i wniesienia skargi przez adwokata lub radcę prawnego lub inną osobę z art. 175 § 2, 2a i 2 P.p.s.a. Skoro skarżący nie uzyskali prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, to powinni zlecić sporządzenie skargi kasacyjnej wybranemu przez nich profesjonalnemu pełnomocnikowi. Sąd ustalił bowiem, że stać ich na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zamykają skarżącym drogi sądowej do dochodzenia ich praw bowiem przewidują instytucję prawa pomocy w sytuacjach kiedy strony nie stać na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, który w jej imieniu sporządzi skargą kasacyjną.

W realiach niniejszej sprawy skarżący przeszli procedurę udzielenia prawa pomocy ale zakończyła się ona dla nich negatywnie. Nie wystąpili o prawo pomocy wnosząc skargę kasacyjną i skarga ta złożona osobiście podlegała odrzuceniu. Następnie I. S. wnosząc zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z 8 maja 2019 r. nie zastosowała się do wymogów z art. 194 § 4 P.p.s.a. toteż słusznie uczynił Sad I instancji i zaskarżonym postanowieniem odrzucił jej zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie, bezspornym jest, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej I. S. sporządziła osobiście. Nie należy ona do podmiotów uprawnionych na podstawie odesłania z art. 194 § 4 P.p.s.a. do sporządzenia takiego zażalenia. Skarżąca została pouczona o tzw. przymusie adwokackim w zakresie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej (k. 63 pkt 5 pouczenia). Pomimo prawidłowego pouczenia skarżąca podpisała zażalenie osobiście, nie posiadając przy tym stosownych uprawnień, o których stanowi art. 175 § 1-3 P.p.s.a.

Stosownie zaś do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2020 r. odpowiada prawu.

Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.