Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant sekretarz sądowy Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. umarza postępowanie administracyjne.

Komendant Wojewódzki Policji we W pismem z dnia(...) ., które wpłynęło do Starosty (...) (dalej również jako organ I instancji) w dniu (...) r., wniósł o skierowanie (...) (dalej jako strona lub skarżący) na badania psychologiczne, w ramach posiadanych uprawnień w związku z przekroczeniem liczby (...) punktów, otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący, w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r., wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego za co otrzymał łącznie (...) punktów, przekraczając tym samym dopuszczalny limit.

Organ I instancji, na podstawie tego wniosku, zawiadomieniem z dnia (...) r., nr (...) , wszczął postępowanie administracyjne w sprawie skierowania skarżącego na badania psychologiczne, a następnie decyzją z dnia (...) r., nr (...) skierował skarżącego na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

Skarżący odwołał się od tej decyzji podnosząc m.in., że " (...) punktów otrzymał niesłusznie wyrokiem S R we W z dnia (...) r., sygn. akt (...)", dlatego też postanowił "wznowić postępowanie".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W (dalej jako organ odwoławczy, Kolegium lub SKO) decyzją z dnia (...) r., nr SKO (...) , utrzymało pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał i zacytował przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie, w tym w szczególności art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151, dalej również w skrócie jako u.k.p.) i podkreślił, że jako uprawniony organ miał obowiązek skierowania skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, skoro stosowny wniosek w tej sprawie złożył Komendant Wojewódzkiego Policji we W. Obowiązek ten wynika nie tylko z przepisów ww. ustawy, ale również z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U z 2005 r., Nr 69, poz. 622 ze zm., dalej w skrócie jako r.M.Z.).

Ponadto Kolegium wskazało, że przyjęty w ustawie sposób regulacji oznacza, że kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż (...) punkty, ma bezwzględny obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu. Takie stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 22 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 723/10). Wreszcie podkreśliło, że w kwestii dotyczącej kierowania na badania psychologiczne wydane decyzje mają charakter decyzji związanych, tj. rozstrzygnięć indywidualnych, wydawanych w sytuacji, gdy organ administracji publicznej obligowany jest przepisami prawa do określonego sposobu załatwienia danej sprawy administracyjnej i podjęcia decyzji o określonej treści. Co oznacza, że obowiązkiem właściwego starosty, po stwierdzeniu ustawowych przesłanek, jest podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, jakim w tym przypadku było skierowanie na badania psychologiczne. Tym samym – zdaniem organu - decyzji pierwszoisntancyjnej nie sposób zarzucić naruszenia prawa kwalifikującego ją do uchylenia lub zmiany, gdyż została ona wydana po uzyskaniu jednoznacznej w swej wymowie informacji o przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnego limitu punktów kwalifikującego do skierowania na badania psychologiczne.

Odnosząc się do zarzutu odwołania o niesłuszności nałożenia na stronę (...) punktów karnych, SKO wskazało, że kwestia ta nie podlegała jego ocenie. Skarżący ma bowiem prawo, w toku innych postępowań, odwołać się od orzeczenia nakładającego na niego punkty karne. Także organ pierwszej instancji nie miał kompetencji do badania zasadności nałożenia punktów.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że sama decyzja o skierowaniu określonej osoby na badania psychologiczne, pomijając względy techniczne związane z koniecznością poddania się takim badaniom, nie rodzi jeszcze żadnych negatywnych skutków dla osoby kierowanej na takie badania. Dopiero bowiem wydane przez uprawniony podmiot orzeczenia lekarskie, a przy tym tylko orzeczenie stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, może wywołać skutek negatywny w postaci cofnięcia (w odrębnym postępowaniu) uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym.

W skardze do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucając im naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 82 ust. 1 pkt. 4 lit. b u.k.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że punkty karne naliczone zostały m.in. w oparciu o wyrok nakazowy S R dla W Ś, (...) Wydział Karny z dnia (...) r. wydany w sprawie o sygn. akt(...) . W dniu (...) r. złożony został do Sądu sprzeciw od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wykonania tej czynności. Postanowieniem z dnia (...) r. S Rdla W Ś, (...) Wydział Karny przywrócił termin do złożenia sprzeciwu i skierował sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych. Zdaniem skarżącego powyższy wyrok nakazowy z dnia (...) r. utracił swoją moc i nie obowiązuje w obrocie prawnym stosownie do art. 506 § 3 k.p.k. Podano także, iż w tej sprawie S R dla W Ś pismem z dnia (...) r., skierowanym do Komisariatu Policji (...) , wycofał kartę informacyjną karną przesłaną w dniu (...) r., a naliczającą punkty karne, co obecnie powoduje, że punkty karne ze zdarzenia z dnia (...) r. posiadają obecnie status punktów tymczasowych, a tym samym nie została wypełniona dyspozycja art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b u.k.p.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że do dnia (...) r., tj. daty podjęcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających uchylenie wyroku nakazowego z dnia (...) r. w wyniku skutecznie złożonego sprzeciwu. Jednocześnie SKO wniosło o ewentualne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego we związku ze złożonym przez skarżącego, przed wniesieniem niniejszej skargi, wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia (...) r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, zaś w wyniku wszczętego wnioskiem skarżącego postępowania wznowieniowego (pismo skarżącego z dnia (...) r.) Starosta (...) odmówił skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia (...) r. , nr(...) , utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z dnia (...) r., nr (...) , o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Kolegium decyzją z dnia (...) r., nr (...) . Postępowanie w sprawie skargi na tę decyzję zostało prawomocnie zakończone przed tutejszym Sądem, w sprawie zawisłej pod sygn. (...) , postanowieniem z dnia (...) r. o umorzeniu postępowania, co pozwoliło postanowieniem z dnia (...) r. podjąć zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika również, iż Starosta Ś decyzją z dnia (...) r., nr (...), na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił swoją decyzję z dnia (...) r., nr (...) , o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, w skrócie u.p.p.s.a).

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niewątpliwie do Starosty Ś wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji we W z dnia (...) r. o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Z wniosku wynika, że skarżący w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r., wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego za co otrzymał łącznie (...) punktów, przekraczając tym samym dopuszczalny limit. W toku postępowania I instancji skarżący nie wnosił uwag do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie.

Jednakże już we wniesionym pismem z dnia (...) r. odwołaniu skarżący podnosił, że będzie "wznawiał postępowanie zakończone wyrokiem S R we W z dnia (...) r. Sygn. akt(...) ". Według skarżącego punkty karne otrzymał on bowiem niesłusznie. Pomimo tej sygnalizacji organ odwoławczy nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postepowania weryfikującego. Tymczasem istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji" (np. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 3872/00).

Skoro zatem w toku postępowania odwoławczego Kolegium zostało poinformowane o zainicjowaniu przez skarżącego postępowania, którego celem była eliminacja z obrotu prawnego powołanego wyroku nakazowego sądu karnego, to organ odwoławczy winien tę okoliczność sprawdzić przed wydaniem swojego rozstrzygnięcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prawdziwym okazał się fakt wydania przez SR dla W Ś (...) Wydział Karny postanowienia z dnia (...) r., sygn. akt (...) , o przywróceniu terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego z dnia (...) r. Oznacza to jednoznacznie, iż jeszcze przed wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji drugoinstancyjnej sąd karny przywrócił skarżącemu termin do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego i skierował sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych, a tym samym, że wyrok nakazowy z dnia (...) r., który stanowił podstawę wpisu do ewidencji i w konsekwencji do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne, stosownie do art. 506 § 3 k.p.k., utracił swoją moc i od tej daty nie obowiązywał w obrocie prawnym.

Słusznie wprawdzie organ odwoławczy wskazał, że decyzja o skierowaniu kierowcy, który przekroczył w ciągu roku liczbę (...) punktów karnych, na badania psychologiczne, należy to tzw. decyzji związanych, co potwierdza samo brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., w którym ustawodawca posługuje się sformułowaniem "starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu (...) jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów...". Wbrew stanowisku zajętemu przez Kolegium nie oznacza to jednak, że organy administracyjne nie posiadają jakichkolwiek uprawnień w tym zakresie. Owszem nie posiadają kompetencji do badania, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy (w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny), ani też, czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano właściwą liczbę punktów (uprawnienie to leży po stronie komendanta wojewódzkiego Policji, którego działanie może być poddane jedynie kontroli sądu administracyjnego w drodze wniesienia skargi na czynności tego organu), ale niewątpliwie posiadają kompetencje do sprawdzenia – oczywiście w oparciu o stosowny wniosek Komendanta Policji – czy wpisy wskazane we wniosku są wpisami ostatecznymi oraz czy liczba punktów przekracza (...). Tylko bowiem wpisy, które mają charakter wpisów ostatecznych warunkują przecież możliwość skierowania kierowcy na badania psychologiczne. Podstawę zaś do dokonania tych wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a w dalszej kolejności do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, stanowią dokumenty urzędowe, wyczerpująco wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012, poz. 488), tj. prawomocny wyrok sądu, prawomocne postanowienie sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, prawomocny mandat karny albo prawomocne orzeczenie organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym.

W związku z powyższym organ odwoławczy, po uzyskaniu informacji od skarżącego o próbie wzruszenia wyroku nakazowego, zobligowany był do dokonania ustaleń w tym zakresie, w tym w szczególności do weryfikacji statusu dokonanych wpisów, czego jednak nie uczynił naruszając w ten sposób art. 7 i art. 15 k.p.a..

Wobec powyższego niniejsza decyzja, jako wadliwie podjęta, nie mogła pozostać w obrocie prawnym i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Dalsze rozstrzygnięcie Sądu determinowały dwie okoliczności, które zaistniały po wydaniu zaskarżonej decyzji Kolegium. Po pierwsze Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego KWP we W, działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji we W wniósł do organu I instancji o anulowanie wniosków o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne oraz na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami (l.dz.(...)) w związku ze zmianą statusu wprowadzonego wcześniej naruszenia z wpisu ostatecznego na wpis tymczasowy, a po wtóre Starosta Ś decyzją z dnia (...) r., nr (...) , na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił swoją decyzję z dnia (...) r., nr (...) o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. W konsekwencji zatem zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy de facto nieistniejącą już w obrocie prawnym decyzję pierwszoinstancyjną, wobec czego ponowne prowadzenie postępowania administracyjnego stało się bezprzedmiotowe.

Z tego też powodu Sąd stwierdził podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego i na podstawie art. 145 § 3 u.p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.