Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 446/16 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Gminy M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r. po rozpatrzeniu wniosku Gminy M. (zwanej dalej stroną lub skarżącą) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu WSA wskazał, iż w terminie otwartym do wniesienia skargi, który upływał [...] lutego 2016 r., pełnomocnik Skarżącej w dniu [...] stycznia 2016 r. otrzymał pismo organu informujące o błędnym pouczeniu. Dysponował zatem jeszcze ośmiodniowym terminem do sporządzenia i wniesienia skargi. WSA podniósł, że jako profesjonalista (radca prawny) powinien dysponować wiedzą o prawie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji organu administracji publicznej wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 23 k.p.a. W sytuacji, gdy organ naprawił swój błąd, a pełnomocnik Skarżącej miał jeszcze 8 dni na sporządzenie i wniesienie skargi, to fakt nadania skargi [...] lutego 2016 r., a więc jeden dzień po upływie terminu do jej wniesienia, świadczy o niedochowaniu należytej staranności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika. W świetle powyższych okoliczności, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pełnomocnika skarżącej upatrująca brak winy w błędnym pouczeniu zawartym w zaskarżonej decyzji.

Wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy strony, podczas gdy źródłem złożenia skargi z jednodniowym opóźnieniem było błędne pouczenie zawarte w treści decyzji organu.

W uzasadnieniu autor zażalenia podniósł, iż pełnomocnik skarżącej dochował należytej staranności przy sporządzaniu i wysyłce skargi, zastosował się ściśle do pouczenia decyzji i dochował wskazanego w nim terminu. Nadto wskazał, iż jeżeli Organ błędnie pouczył o sposobie i terminie środka odwoławczego, a pełnomocnik skarżącej, zgodnie z pouczeniem zamiast skargi złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to zdaniem skarżącej organ powinien w takich okolicznościach przekazać pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z właściwością, a pismo winno być potraktowane jako skarga (o charakterze pisma nie decyduje jego nazwa, a treść, a zarzuty w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są analogiczne jak w treści obecnej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przewiduje możliwość przywrócenia przez Sąd uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Przywrócenie takie uzależnione jest od wykazania przez stronę braku jej winy w uchybieniu, zaś okoliczności wskazujące na brak winy wykazane winny być we wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z art. 87 § 2 tej ustawy.

W przedmiotowej sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na orzeczenie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. Jako przyczynę uchybienia terminu strona wskazała, błędne pouczenie zawarte w pouczeniu zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia. W pouczeniu wskazano, iż od decyzji przysługuje środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z którym strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Ministra Finansów w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji. Skarżący zastosował się do pouczenia i złożył w terminie wskazanym w pouczeniu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ pismem z [...] stycznia 2016 r. (doręczonym [...] stycznia 2016 r.), poinformował skarżącego, że decyzja z [...] grudnia 2015 r. jest ostateczna, a zatem nie przysługuje stronie od niej środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Wskazano, że stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Finansów w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność taka bez wątpienia uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu i może być uznana za przesłankę przywrócenia uchybionego terminu. Wskazywane przez stronę okoliczności uprawdopodabniają brak winy jej pełnomocnika w uchybieniu terminu. W przypadku bowiem, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711).

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż jednym z obligatoryjnych składników uzasadnienia decyzji, stosownie do treści art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), jest pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Pouczenie to powinno być sformułowane w sposób przejrzysty, zrozumiały i niebudzący obiektywnie jakichkolwiek wątpliwości co do właściwego środka zaskarżenia. Ma to bowiem istotne znaczenie dla ochrony praw procesowych strony w postępowaniu administracyjnym, m.in. prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Prawo to, co należy podkreślić, realizuje się nie tylko poprzez prawo strony do wypowiedzenia się w kwestii zebranych dowodów i materiałów w sprawie przed wydaniem decyzji, ale także poprzez prawo do wniesienia środka odwoławczego od decyzji celem ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).

Pouczenie organu pierwszej instancji o przysługujących środkach odwoławczych zawierające błędne pouczenie, może unicestwić prawo strony do ponownego rozpoznania jej sprawy przez organ drugiej instancji. Zdezorientowana strona, co miało miejsce w niniejszej sprawie, poprzez wybór nieprawidłowego środka zaskarżenia nie mogła skutecznie zrealizować jej uprawnienia wynikającego zasady określonej w art. 15 k.p.a.

Zdaniem NSA pełnomocnik strony skarżącej, słusznie twierdzi, że uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. NSA podzielił stanowisko, że skarżący został wprowadzony w błąd. Należy bowiem podkreślić, że pełnomocnik skarżącej zastosował się do pouczenia Organu. W pierwszej kolejności w dniu [...] stycznia 2016 r. – zgodnie z pouczeniem organu – złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dopiero na skutek pisma Organu wraz z informacją o wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Tym samym nie może ponosić negatywnych skutków zaniedbań informacyjnych organu. WSA w następstwie zaniedbań Organu pierwszej instancji i w konsekwencji błędnego pouczenia nie może skutecznie narzucić stronie, aby ta w terminie 8 dni zamiast ustawowych 30 wniosła skargę do WSA.

Na marginesie należy zauważyć, że dopuszczalne byłoby rozważenie tego, czy w sytuacji błędnego pouczenia i złożenia w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ nie powinien przekazać tego pisma do WSA celem ocenienia czy nie należy uznać go za skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela opinię Sądu Najwyższego wyrażoną w postanowieniu z dnia 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Analogiczny pogląd wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2007 r. sygn. akt II FZ 793/06.

Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane z naruszeniem art. 86 § 1, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi