Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. M. J. sprawy ze skargi A. M. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu oddala skargę.

Rozpoznając sprawę ponownie, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1678/01, uchylającym decyzję [...] W.I.N.B. w K. z dnia [...]r., nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...]r., nr [...]- Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z [...]r. Nr [...]wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) nakazał obecnie skarżącej A. M. przedłożyć w terminie do dnia [...]r. ekspertyzę techniczną ustalającą przyczyny zawilgocenia ścian przyziemia od strony zachodniej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ administracji wskazał, że w dniu [...]r. przeprowadził oględziny na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], w trakcie których nie stwierdzono zawilgocenia ścian piwnic tego budynku od strony wschodniej, przy której przebiega kanalizacja odprowadzająca wody opadowe, a kanalizacja odprowadzająca wody opadowe na tej nieruchomości jest prawidłowo wykonana i w pełni sprawna.

[...]W.I.N.B. w K. na skutek wniesienia przez A. M. zażalenia od powyższego orzeczenia, postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Wskazał także, że to na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek dbania o odpowiedni stan techniczny budynku, a w przypadku powstania uzasadnionych wątpliwości co do tego stanu, nakłada na właściciela obowiązek sporządzenia i dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz ustalających stan techniczny i przyczyny powstałego złego stanu. Nadto organ wskazał, że przedłożona przez skarżącą ekspertyza nie spełnia wymogów ekspertyzy budowlanej, ponieważ brak jest w niej oceny stanu technicznego budynku skarżącej oraz zawiera ona jedynie teorię prawdopodobnego stanu kanalizacji odprowadzającej wodę na sąsiedniej nieruchomości.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt II SA/Ka 2986/03 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...]r. nr [...]umorzył postępowanie w sprawie zawilgocenia ścian przyziemia budynku mieszkalnego przy ul [...]w K. z nieszczelnej kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe z budynku mieszkalnego przy ulicy [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 105 § 1 kpa.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, iż z przedłożonej przez stronę postępowania A.W.-P. ekspertyzy technicznej, określającej stan techniczny kanalizacji deszczowej przebiegającej przez teren posesji przy ul [...] w K. oraz prawidłowość odprowadzania wód opadowych z balkonu i tarasu budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie tej posesji wynika, że stan kanalizacji deszczowej na wspomnianym terenie jest prawidłowy, a żadna woda opadowa z terenu posesji nie przedostaje się na teren działki sąsiedniej przy ul. [...]. Ponadto ściany piwnic budynku są suche, jedynie na elewacji budynku przy ul [...] stwierdzono, iż istnieją na wysokości 10-20 cm nad terenem ślady po wodach opadowych, jednakże prawdopodobną ich przyczyną jest wadliwe ukształtowanie terenu przy budynku. Powyższe potwierdziły przeprowadzone w dniach [...] r. oraz [...] r. oględziny obu posesji.

Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca wnosząc o jej zmianę i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż wody deszczowe z posesji przy ul [...] w K. są odprowadzane prawidłowo, w sytuacji gdy zalewają one posesję przy ul [...] oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 77 i 80 kpa przez rozpatrzenie tylko części materiału dowodowego i to w niewyczerpujący sposób oraz czynienie dowolnych ustaleń faktycznych na podstawie niektórych środków dowodowych z pominięciem innych.

[...]W.I.N.B. w K. decyzją z dnia [...]r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w sprawie zawilgocenia budynku skarżącej i ustalenia jego przyczyny toczy się długotrwałe postępowanie administracyjne, ale dopiero teraz organ nadzoru budowlanego jednoznacznie ustalił, że budynek skarżącej nie jest zawilgocony, w związku z czym bezzasadne jest poszukiwanie przyczyny, jak nie istnieje skutek. Powołał się przy tym na ekspertyzę mgr inż. A. S. Nadto w odpowiedzi na żądanie skarżącej o powołanie biegłego i zlecenie mu wykonania niezależnej oceny, organ wskazał iż nie może sprostać temu żądaniu, albowiem nie uprawniają go do tego przepisy prawa budowlanego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podtrzymała zarzuty zaprezentowane w odwołaniu zaskarżonej decyzji dodając, iż jej zdaniem organy nadzoru budowlanego nie wykonały wytycznych skierowanych do nich zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2003 r. jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2005 r.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 815/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że organy rozpoznając ponownie sprawę naruszyły przepisy art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. W szczególności wskazano, że nałożenie na skarżącą obowiązku dokonania oceny stanu technicznego było niewystarczające dla rozstrzygnięcia podstawowego wniosku skarżącej, a mianowicie wyjaśnienia przyczyn zawilgocenia ścian jej budynku od strony zachodniej. Wskazano ponadto, że nim organy nadzoru budowlanego nałożą na skarżącą taki obowiązek winny podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia kluczowego zagadnienia w sprawie, a mianowicie stanu technicznego kanalizacji odprowadzającej wodę na nieruchomości przy ul. [...] w K. Nie występowanie bowiem "zjawiska" w postaci skutku zawilgocenia nie przesądza w żaden sposób o tym, że wody opadowe z sąsiedniej nieruchomości są odprowadzane zgodnie z warunkami technicznymi i obowiązującymi normami. Tym samym nie można było uznać, aby z powodu "braku skutku" postępowanie w przedmiocie stanu technicznego instalacji deszczowej stało się bezprzedmiotowe.

Rozpoznając sprawę po tym wyroku organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...], umorzył postępowanie w sprawie zawilgocenia od strony zachodniej ścian budynku przy ul. [...] w K.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu [...]r. przeprowadzono kolejne oględziny przedmiotowego budynku. Nie stwierdzono jakichkolwiek objawów, skutków lub śladów zalewania. Wskazano także, iż sposób odprowadzania wód opadowych z budynku mieszkalnego przy ul. [...] jest przedmiotem oddzielnego postępowania administracyjnego – nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 153 p.s.a. poprzez nie uwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia [...]r., a ponadto naruszenie art. 77 kpa poprzez pominięcie dowodów zebranych w sprawie i wydanie decyzji jedynie w oparciu o oględziny. Zarzuciła także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wobec braku stwierdzenia śladów zalewania ściany zewnętrznej budynku położonego w K. przy ul. [...], postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazała m.in., że w materiale dowodowym znajdują się dowody wskazujące na nieprawidłowości w sposobie odprowadzania wód opadowych z posesji przy ul. [...].

Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania jest stan techniczny budynku skarżącej bez względu na sposób odprowadzania wód opadowych z sąsiedniej nieruchomości. Skoro zatem w sposób nie budzący wątpliwości i zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. ustalono, że budynek skarżącej nie jest zawilgocony i znajduje się w dobrym stanie technicznym, to postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe.

W skardze do Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła, podobnie jak w odwołaniu, naruszenie art. 153 p.s.a. poprzez nie uwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku tut. Sądu z dnia [...]r., naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez pominięcie dowodów zebranych w sprawie i wydanie decyzji w oparciu o oględziny przeprowadzone w dniu [...]r., naruszenie art. 80 kpa poprzez pominięcie pozostałego materiału dowodowego, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wobec braku stwierdzenia śladów zalewania ściany zewnętrznej budynku położonego w K. przy ul. [...], postępowanie stało się bezprzedmiotowe oraz stronniczość organu pierwszej instancji z uwagi na wielokrotne rozpoznawanie sprawy przez tą samą osobę.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca ponownie wskazała, że w aktach sprawy został zgromadzony materiał dowodowy wskazujący na nieprawidłowości w sposobie odprowadzania wód opadowych z posesji przy ul. [...]. Materiał ten nie został jednak wzięty pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych zarzutów odwołania, które dotyczyły tej kwestii. Wyłączenie tej sprawy do odrębnego postępowania spowodowało odsunięcie skarżącej jako strony czynnej w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Do pisma procesowego z dnia [...] r. skarżąca dołączyła materiał fotograficzny dokumentujący uciążliwości zalewania jej posesji wodami opadowymi od strony działki sąsiedniej. Na rozprawie w dniu [...]r. skarżąca podtrzymała skargę i wskazała, że w odrębnie prowadzonym postępowaniu dotyczącym sposobu odprowadzania wód z posesji przy ul. [...] nie została dopuszczona jako strona tego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając skargę Sąd badał zatem, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organom podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa.

Badając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 105 kpa jeżeli postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W kontrolowanej sprawie kwestią zasadniczą jest ustalenie, w jakim przedmiocie postępowanie administracyjne zostało umorzone i jakie były przyczyny tego umorzenia. Wskazać przyjdzie, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło stanu technicznego budynku skarżącej. Skarżąca wielokrotnie wskazywała, że badanie tego stanu miało doprowadzić do wykazania, że nie jest on zgodny z prawem, a to z uwagi na fakt, że wskutek nieprawidłowości w sposobie odprowadzania wód opadowych z działki sąsiedniej dochodzi do jego zalewania i zawilgocenia. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że sprawa była już kilkukrotnie rozpoznawana przez organy nadzoru budowlanego i za każdym razem z negatywnym dla skarżącej skutkiem.

Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wydanych w tej sprawie wyroków przez sądy administracyjne, wskazać należy z całą stanowczością, że istota zgłaszanego przez skarżącą problemu sprowadza się do zarzutu nieprawidłowości w sposobie odprowadzania wód opadowych z posesji przy ul. [...] w K. W wyroku z dnia [...]r. Sąd w sposób jednoznaczny stwierdził, że przedmiotem postępowania miały być nieprawidłowości w odprowadzaniu wód opadowych. Brak skutków w postaci zawilgocenia nie stanowił braku podstaw faktycznych i prawnych poszukiwania przyczyn zjawiska, które nie występuje. Nie występowanie bowiem "zjawiska" w postaci skutku zawilgocenia nie przesądza w żaden sposób o tym, że wody opadowe z sąsiedniej nieruchomości są odprowadzane zgodnie z warunkami technicznymi i obowiązującymi normami. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska, aby z powodu "braku skutku" postępowanie w przedmiocie stanu technicznego instalacji deszczowej stało się bezprzedmiotowe.

Powyższe uwagi i wskazania Sądu dotyczyły postępowania w przedmiocie stanu technicznego instalacji deszczowej na sąsiedniej posesji. W istocie miały one spowodować kontynuowanie prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania z ukierunkowaniem na taki właśnie przedmiot. Organ pierwszej instancji nie zmienił jednak przedmiotu postępowania lecz wszczął odrębne postępowanie w sprawie sposobu odprowadzania wód opadowych z posesji przy ul. [...]. Takie postępowanie organu nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a jego konsekwencją musiało być umorzenie postępowania w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. [...]

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia przez organy orzekające art. 153 p.s.a. Naruszenie takie miałoby miejsce w sytuacji, gdyby organ pierwszej instancji ograniczył się do umorzenia postępowania. Tymczasem wszczęcie odrębnego postępowania w naprowadzonym przez Sąd przedmiocie jest jednym z elementów służących właśnie realizacji wskazań zawartych w wyroku z dnia [...]r. Jest też elementem stanowiącym realizację powtarzanego przez skarżącą postulatu zbadania prawidłowości sposobu odprowadzania wód opadowych z nieruchomości sąsiedniej. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że określona w art. 153 p.s.a. zasada ma charakter bezwzględnie obowiązującej jedynie w sytuacji, kiedy nie dochodzi do zmiany stanu prawnego i faktycznego. Tymczasem w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu faktycznego. Zmiana ta polegała na wszczęciu i prowadzeniu odrębnego postępowania w przedmiocie odprowadzania wód opadowych. Postępowanie to winno zakończyć się wydaniem decyzji, która podlegać będzie zarówno kontroli instancyjnej, jak i ewentualnej kontroli sądowoadministracyjnej. W postępowaniu tym organy będą musiały uwzględnić wcześniejsze stanowisko Sądu, a to na zasadzie art. 170 p.s.a.

Nie jest uzasadniona obawa skarżącej, że w tym nowym postępowaniu zostanie ona pominięta jako strona. W ocenie Sądu w postępowaniu tym skarżącej przysługuje przymiot strony na zasadzie art. 28 kpa. Wynika to nie tylko z faktu, że jest właścicielką bezpośrednio sąsiadującej nieruchomości, ale przede wszystkim z faktu, że ze sposobem odprowadzania wód z sąsiedniej posesji powiązane jest wskazywane przez skarżącą naruszenie jej interesu prawnego. Wniosek taki płynie wprost z treści wydanych do tej pory orzeczeń w sprawie posesji skarżącej przez sądy administracyjne. Gdyby z jakichkolwiek powodów doszło jednak do pominięcia skarżącej w tym postępowaniu, to wydane decyzje będą dotknięte uchybieniem dającym podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).

Naprowadzone wyżej okoliczności prowadzą do konstatacji, że pozostałe zarzuty skarżącej dotyczące uchybień w postępowaniu dowodowym są na tym etapie kontroli przedwczesne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie, w jakim dotyczy sposobu odprowadzania wód opadowych z posesji przy ul. [...] będzie musiał być wzięty pod uwagę i oceniony właśnie w tym "nowym" postępowaniu dotyczącym tej kwestii. Nie jest również wykluczone, że w postępowaniu tym zajdzie konieczność uzupełnienia tego materiału z urzędu, bądź też na wniosek strony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego ustalenia polegającego na przyjęciu, że brak stwierdzenia śladów zalewania ściany zachodniej budynku skarżącej implikuje bezprzedmiotowość postępowania, stwierdzić przyjdzie, że właśnie takie ustalenie faktyczne daje podstawę do stwierdzenia, że postępowanie w przedmiocie stanu technicznego tego budynku jest bezprzedmiotowe. Ustalenie to poczynione w trakcie oględzin w dniu [...] r. jest bezsporne. Skarżąca kwestionuje jedynie, że w dacie oględzin nie występowały opady atmosferyczne, a temperatura powietrza powodowała, że zalegający śnieg nie topniał. Wskazać jednak przyjdzie, że dla oceny stanu technicznego te okoliczności nie miały znaczenia, a to wobec faktu, iż na ścianach budynku nie występowały nawet ślady zawilgocenia, które mogłyby zostać uznane za efekt wcześniejszego przemakania lub podtapiania. Brak tych śladów na dzień oględzin w żaden sposób nie pozbawia skarżącej możliwości dochodzenia swoich praw w tym zakresie w momencie, kiedy opisywane przez nią skutki pojawią się w przyszłości. Nie można również wykluczyć, że roszczenia skarżącej będą mieć swoje źródło w przepisach prawa cywilnego, a nie budowlanego.

Co do zarzutu stronniczości organu pierwszej instancji, to stwierdzić przyjdzie, iż nie znajduje on w ocenie Sądu poparcia w aktach sprawy. Wskazać jednak przyjdzie skarżącej, że jeżeli dopatruje się takiego sposobu postępowania tego organu, to w każdym czasie może domagać się wyłączenia pracownika lub organu na zasadach określonych w art. 24 i nast. kpa, o ile oczywiście zajdą przesłanki w tych przepisach wymienione, względnie złożyć skargę na pracownika organu w trybie art. 227 kpa.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, a zatem podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.s.a.