Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.R. i C.J.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 830/19 w sprawie ze skargi A.R. i C.J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 września 2019 r., nr 408.120/F-1/8/19 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 830/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji) oddalił skargę A.R. i C.J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: organ, SKO) z 30 września 2019 r., nr 408.120/F-1/8/19 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się A.R. i C.J.G. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w zw. z art. 545 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy w niniejszej sprawie winien być zastosowany art 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji było uzasadnione, ze względu na naruszenie przez organy administracyjne przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w tym:

1. naruszenie art. 25 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 28 k.p.a. i w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że stroną postępowania o naruszenie stosunków wodnych poza skarżącymi są jedynie ich sąsiedzi, podczas gdy skarżący od samego początku postępowania wskazywali, że przedmiotem wniosku jest zalewanie i podtapianie nieruchomości i najniższych kondygnacji ich domu, wskazując jedynie podejrzenie przyczyn takiego faktu w sytuacji, kiedy zgodnie z ekspertyzą biegłego wykonaną na zlecenie organu, pierwotną przyczyną zalewania są inwestycje przeprowadzone w latach poprzednich przez Miasto Białystok i w rzeczywistości to obowiązków gminy w zakresie zapobiegania podtopieniom dotyczyło zawiadomienie z 1 października 2015 r., co powinno skutkować wyłączeniem Prezydenta Miasta Białegostoku od rozpoznania sprawy;

2. naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie wskazań SKO co do sposobu ponownego załatwienia sprawy i wydanie decyzji bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy, dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów zgromadzonych w toku postępowania i fragmentaryczne odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego sprawy i uwzględnienie jedynie opinii technicznej, nadto poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy bez należytego uzasadnienia, które to naruszenia przejawiały się w:

1. zaniechaniu ustalenia przyczyn zalewania nieruchomości skarżących wbrew oczywistemu i podkreślanemu we wcześniejszych orzeczeniach SKO obowiązkowi ustalenia kto i kiedy zmienił stan wód, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne;

2. bezkrytycznym powieleniu wniosków opinii biegłego co do braku wpływu inwestycji polegającej na budowie kompleksu domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na nieruchomości sąsiedniej nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] obręb [...] przy ul. [...] w Białymstoku w sytuacji, kiedy biegły podkreślił, że skala zgłoszonego problemu jest tak duża, że w wyznaczonym mu czasie nie mógł wskazać przyczyn zalewania nieruchomości skarżących, w ocenie biegłego konieczne jest przeprowadzenie pogłębionych badań hydrologicznych połączonych z obserwacją stanu wód w zależności od wielkości i czasu opadów atmosferycznych, roztopów, stopnia przemarzania gruntu zatem wniosków opinii co do braku wpływu prac na nieruchomościach sąsiednich niepodobna uznać za ostateczne i jednoznaczne;

3. ustaleniu na podstawie opinii biegłego, że istniejący obecnie stan nieruchomości objętych postępowaniem nie wpływa ujemnie na stan wód powierzchniowych i gruntowych, w sytuacji, kiedy biegły wskazał, że wody opadowe na nieruchomości sąsiedniej nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] obręb [...] przy ul. [...] w Białymstoku na skutek realizacji inwestycji nie mogą być na niej zagospodarowane w sposób zgodny z literą prawa i zalewają nieruchomości sąsiednie, co ma istotny wpływ na stan wód gruntowych;

4. nieuzasadnionym pominięciu zawartych w sporządzonej i uzupełnionej w toku postępowania opinii biegłego dr. M.D. ustaleń co do zmiany stanu wód gruntowych na działce skarżących oraz na działkach sąsiednich jednoznacznie wskazujących jako przyczynę inwestycje drogowe Miasta Białystok oraz inwestycje, na które Miasto wyraziło zgodę;

5. całkowitym pominięciu okoliczności dotyczących braku możliwości zagospodarowania nadmiaru wód na działce skarżących nr [...] i konieczności tymczasowego mechanicznego odpompowywania ich na sąsiednią działkę drogową;

6. pominięciu bez należytego uzasadnienia rozwiązań proponowanych przez biegłego, a dotyczących jedynego sposobu zagospodarowania nadmiaru wód na działce [...] należącej do skarżących poprzez ich odprowadzenie do kanalizacji deszczowej;

7. błędnym ustaleniu, iż wody z drenażu były odprowadzane do kanalizacji sanitarnej w sytuacji, kiedy instalacja drenażowa działała sprawnie przez wiele miesięcy po całkowitej przebudowie kanalizacji sanitarnej, nadto żaden materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego, nie pozwalał na poczynienie takich jednoznacznych ustaleń;

8. ustaleniu, że do pozbawienia odpływu instalacji drenażowej doszło przy przebudowie kanalizacji sanitarnej w 2013 roku w sytuacji, kiedy instalacja drenażowa działała sprawnie jeszcze do roku 2016, kiedy to doszło do pierwszych zalań pomieszczeń piwnic;

3. art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów państwa i podważający świadomość prawną obywateli, poprzez niewyjaśnienie w postępowaniu administracyjnym powodów rozstrzygnięcia przyczyn, dla których nie uwzględniono żądań skarżących oraz przesłanek, które kierowały organem przy wydawaniu rozstrzygnięcia;

uchybienie powyższym przepisom miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w wyniku nieuwzględnienia wskazanych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego organów administracji orzekających w przedmiotowej sprawie doszło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy ich stwierdzenie winno skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania,

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

1. pominięcie przez Sąd części materiału dowodowego, w szczególności:

1. wniosków opinii biegłego hydrologa, które wskazywały, że nie jest on w stanie wskazać źródła zalewania nieruchomości skarżących, zatem jego stanowisko, by nie dochodziło do zalewania z nieruchomości sąsiednich, jest przedwczesne i nieuzasadnione;

2. zgromadzonych w toku postępowania wyjaśnień stron i zeznań świadków co do faktu, że do zalewania nieruchomości skarżących nie dochodziło przed realizacją inwestycji na nieruchomościach sąsiednich;

2. skonstruowanie uzasadnienia w sposób, który nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu w celu kontroli słuszności oceny stanu prawnego sprawy, a przy tym poddaje w wątpliwość prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonej decyzji, a w tym poprzez:

1. brak ustosunkowania się do zarzutów skarżących odnoszących się do oparcia decyzji na niepełnej opinii i przedwczesnych wnioskach biegłego oraz sprzeczności ustaleń organów administracji z materiałem dowodowym sprawy;

2. ograniczenie się do zaaprobowania stanowiska organów administracji publicznej orzekających w przedmiotowej sprawie bez przedstawienia własnego toku rozumowania;

powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby kontrola decyzji była przeprowadzona wszechstronnie, to zapadłoby odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie legalności zaskarżonej decyzji, a ponadto braki te uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w zakresie dokonanej przez Sąd I instancji oceny podniesionych przez skarżących zarzutów naruszenia przepisów prawa.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawili szczegółową argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności wskazano, że zgodnie z zasadą praworządności rozstrzygnięcie sprawy następuje według stanu prawnego obowiązującego na datę wydania decyzji, a nie na datę złożenia wniosku. W niniejszej sprawie organ powinien orzekać na podstawie nowego prawa wodnego, ponieważ obowiązywało ono już w czasie wydania decyzji. Określone w art. 545 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne wyjątki od powyżej wskazanej zasady praworządności, wbrew stanowisku Sądu i orzekających organów, nie obejmują rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Co więcej, organy nie wskazują, która z okoliczności wymienionych w art. 545 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne miałaby wystąpić w niniejszej sprawie i uzasadniać stosowanie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Następnie skarżący kasacyjnie podnieśli, że rozstrzygnięcie oparte zostało na wybiórczo potraktowanej opinii biegłego. Sąd I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szeroko sięga do treści tej opinii, jednak w ocenie skarżących kasacyjnie nie odnosi się do zarzutów stawianych tej opinii w skardze. Pozostają one zatem aktualne. Wnioski opinii w pierwszej kolejności potwierdzają, że do zalewania nieruchomości skarżących rzeczywiście dochodzi. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny, podobnie jak organy obu instancji oceniając przydatność opinii, dostrzegł i podzielił bezkrytycznie jedynie jeden z licznych wniosków biegłego. Wniosek ten był podstawą przedwczesnego uznania, że do zmiany stosunków wodnych na nieruchomości skarżących kasacyjnie nie przyczyniła się budowa kompleksu budynków szeregowych na działkach sąsiednich nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...].

Zdaniem skarżących kasacyjnie zarówno Sąd I instancji, jak i organy obu instancji skrzętnie przemilczają ustalenia biegłego, co do niemożności wskazania przyczyn zalewania nieruchomości skarżących. W świetle ustaleń biegłego co do konieczności pogłębienia badań, poważną wątpliwość wzbudza jednoznaczność jego wniosku, że budowa kompleksu mieszkaniowego nie przyczyniła się do zmiany stosunków i tym samym nie naruszyła w stosunku do działki [...] art. 29 ust. 1 ustawy Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 r. Brak ustaleń, co do pochodzenia wody w studniach uniemożliwia ostateczne wskazanie przyczyn zalewania nieruchomości skarżących. W realiach niniejszej sprawy dopiero ustalenie pochodzenia wody w studniach zbiorczych i ustalenie źródła podtapiania nieruchomości skarżących kasacyjnie umożliwiałoby ewentualne wykluczenie, że jego źródłem nie są działania na nieruchomości sąsiedniej.

Zauważono również, że samo ustalenie biegłego nie jest poparte wystarczającym uzasadnieniem pozwalającym na ocenę prawidłowości toku rozumowania, a dalej prawidłowości wysnutych wniosków. Jednocześnie sam biegły popada w sprzeczność i wskazuje, że nadmiar wód opadowych spływających z terenu kompleksu mieszkaniowego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] wpływa negatywnie na działki położone nawet w dalszej odległości.

Zdaniem skarżących kasacyjnie, wobec takich stwierdzeń opinii, trudno uznać ją za kompletną i wystarczającą do stanowczego rozstrzygnięcia. Brak takich ustaleń narusza naczelną zasadę k.p.a. sformułowaną w art. 7 - to na organie administracji publicznej działającym z urzędu lub na wniosek ciąży obowiązek podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Skarżący kasacyjnie uznali, że okoliczności dotyczące odprowadzania nadmiaru wód gruntowych z kompleksu nieruchomości nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] obręb [...] przy ul. [...] w Białymstoku na nieruchomości sąsiednie zostały całkowicie pominięte w rozstrzygnięciu Sądu I instancji.

Podniesiono również, że według opinii powołanego biegłego, inwestycje drogowe realizowane przez Miasto Białystok zakłóciły i zahamowały przepływ wód gruntowych z kierunku południowego na północ zatem również z kompleksu działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] oraz należącej do Miasta Białystok działki drogowej ul. [...] na działkę skarżących kasacyjnie.

Następnie zauważono, że skarżący kasacyjnie w październiku 2015 r. wystąpili z wnioskiem o przywrócenie stanu wód w związku z podtapianiem ich nieruchomości, lecz wskazali jedynie na podejrzenie, iż przyczyną zalewania podpiwniczenia jest inwestycja na działce sąsiedniej. Obowiązkiem organów administracji było po pierwsze ustalenie przyczyn, a dalej wdrożenie środków zapobiegawczych.

Tymczasem, zdaniem skarżących kasacyjnie, rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Sąd I instancji, podobnie jak organy obu instancji, działając sprzecznie ze swoimi wcześniejszymi zapatrywaniami, pomimo niekwestionowanego podtapiania nieruchomości skarżących kasacyjnie i związanych z tym szkód, poprzestał na przedwczesnym ustaleniu, że zamiana stosunków wodnych nie jest wynikiem inwestycji na nieruchomościach sąsiednich nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] obręb [...] przy ul. [...].

Skarżący kasacyjnie wskazali także, że biegły ustalił, iż pierwotną zmianę stosunków wodnych spowodowały miejskie inwestycje drogowe w pobliżu obszaru ujętego w opinii oraz inne prace, na które miasto wydało pozwolenia. Przeprowadzenie przez Miasto Białystok licznych prac drogowych, utwardzanie znacznych powierzchni gruntu, "zabetonowanie" dzielnicy, budowa nowych dróg, prowadzone głębokie prace ziemne - w szczególności zagęszczanie i utwardzanie terenu pod budowę dróg - doprowadziło do zaburzania naturalnych spływów wód i dalej, w perspektywie nawet kilku lat, do znacznego spiętrzenia wód gruntowych na całym badanym terenie, a najprawdopodobniej również dalej - w sąsiedztwie prowadzonych inwestycji. Zobowiązane do przedsięwzięcia kroków zmierzających do zapobieżenia zmianom stosunków wodnych jest zatem – zdaniem skarżących kasacyjnie - Miasto Białystok jako inwestor. Jako jedyne rozwiązanie, które zapobiegłoby ich skutkom, biegły wskazał budowę kanalizacji deszczowej na ulicy [...].

Wobec powyższych ustaleń, w ocenie skarżących kasacyjnie, Miasto Białystok jest stroną postępowania. Prezydent Miasta Białegostoku powinien się z niego wyłączyć i wystąpić do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego, o wyznaczenie do jej załatwienia innego organu, na podstawie przepisu art. 26 § 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie podnieśli, że wydając i uzasadniając decyzję z 28 czerwca 2019 r., Prezydent Miasta Białegostoku zupełnie pomija te okoliczności, a SKO nie odnosi się do tego zarzutu.

Reasumując, skarżący kasacyjnie wskazali, że Sąd I instancji zaaprobował decyzję, w której SKO wbrew swoim dotychczasowym zapatrywaniom i wbrew oczywistym obowiązkom organu administracji, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku, w której nie ustalono przyczyn zalewania nieruchomości skarżących i nie wskazano rozwiązania problemu.

W ocenie skarżących kasacyjnie, organy administracji wydały decyzje wbrew stanowisku biegłego, bez przeprowadzania pogłębionych badań, na podstawie jego jedynie wstępnych ustaleń. Sąd I instancji oraz organy administracji całkowicie pominęły zasadniczą treść opinii, w której biegły szeroko opisał swoje podejrzenia co do przyczyn podtapiania działki skarżących nr [...]. Ograniczono się jedynie do fragmentarycznego zaakceptowania przedwczesnych ustaleń co do braku wpływu inwestycji na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...] na stan wód na nieruchomości skarżących.

Zdaniem skarżących kasacyjnie sposób procedowania zarówno Prezydenta Miasta Białegostoku, jak i SKO, wobec trudności w zagospodarowaniu nadmiaru wód zmierzał nie do jego rozwiązania, ale do ustalenia za wszelką cenę, że problem nie istnieje. Sąd I instancji wadliwie uznał taki sposób procedowania za zgodny z prawem. Wykorzystano do tego wybiórczo potraktowaną opinię biegłego, pomijając pozostały materiał dowodowy sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący zastosowania art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), w sytuacji gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 243 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.).

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem A.R. i C.J.G. z dnia 1 października 2015 r., a wniosek ten dotyczył wydania w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, decyzji nakazującej właścicielom działki o numerze ewidencyjnym [...] (obręb [...]) położonej przy ul. [...] w Białymstoku przewrócenia stanu poprzedniego nieruchomości.

W dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Pomimo zmiany stanu prawnego w sprawie ma zastosowanie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Przesądza o tym treść art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie bowiem z tym przepisem w spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Sprawa będąca przedmiotem postępowania nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 545 ust. 1-3d, a co za tym idzie ma do niej zastosowanie ustawa z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Prawidłowo więc rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte o treść art. 29 tej ustawy.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 25 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że stroną postępowania o naruszenie stosunków wodnych poza skarżącymi są jedynie ich sąsiedzi, podczas gdy skarżący od samego początku postępowania wskazywali, że przedmiotem wniosku jest zalewanie i podtapianie nieruchomości i najniższych kondygnacji ich domu, wskazując jedynie podejrzenie przyczyn takiego faktu w sytuacji, kiedy zgodnie z ekspertyzą biegłego wykonaną na zlecenie organu, pierwotną przyczyną zalewania są inwestycje przeprowadzone w latach poprzednich przez Miasto Białystok i w rzeczywistości to obowiązków gminy w zakresie zapobiegania podtopieniom dotyczyło zawiadomienie z 1 października 2015 r., co powinno skutkować wyłączeniem Prezydenta Miasta Białegostoku od rozpoznania sprawy.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek stron.

W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania, a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W przedmiotowym przypadku nie zachodziła konieczność uściślania zakresu wniosku, a co za tym idzie zakresu postępowania, bo został on precyzyjnie wskazany przez wnioskodawców. Wniosek ten dotyczył współwłaścicieli działki nr [...] położonej przy ul. [...] w Białymstoku.

Zauważyć należy, że przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne nie odnosi się do całościowej regulacji stosunków wodnych na określonym terenie, lecz dotyczy zakazu zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Postępowanie więc dotyczy tego właściciela, który dokonał zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Skarżący kasacyjnie wskazali jako podmiot zobowiązany do usunięcia skutków naruszenia stosunków wodnych szkodliwie oddziałujących na ich grunty jedynie współwłaścicieli działki nr [...] położonej przy ul. [...] w Białymstoku. Wniosek ten nie był skierowany do Miasta Białystok, a co za tym idzie nie zachodziły podstawy do wyłączenia Prezydenta Miasta Białegostoku od rozpoznania sprawy na podstawie art. 25 § 1 k.p.a.

Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. kwestionuje prawidłowość dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, dokonanie dowolnej oceny dowodów i fragmentaryczne odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje on na uwzględnienie.

Zauważyć należy, że celem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce [...] (obecnie działka ta została podzielona na 6 działek) ze szkodą dla gruntów skarżących kasacyjnie. Z żadnej decyzji kuratoryjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika konieczność ustalania "kto i kiedy zmienił stan wód" w odniesieniu do innych podmiotów niż podmioty objęte wnioskiem skarżących kasacyjnie.

Nie można podzielić argumentacji skargi kasacyjnej, że w wyznaczonym czasie biegły nie mógł wskazać przyczyn zalewania nieruchomości skarżących kasacyjnie, a co za tym idzie, że wnioski opinii co do braku wpływu prac na nieruchomościach sąsiednich nie mogą zostać uznane za ostateczne i jednoznaczne. Zauważyć bowiem należy, że biegły M.D. ocenił stosunki wodne panujące na danym terenie jako skomplikowane, spowodowane brakiem kompleksowego podejścia do problemu zagospodarowania wód opadowych, których ze względu na położenie i zabudowanie terenu nie da się zagospodarować zgodnie z wymogami ustawowymi. W sposób jednoznaczny jednak biegły stwierdził, że piętrzenie wód gruntowych na działce skarżących nie jest spowodowane budową kompleksu mieszkaniowego (na działce nr [...]), albowiem budowa ta nie naruszyła stosunków wodnych względem działki skarżących kasacyjnie.

Podkreślenia wymaga, że także biegły Z.L. stwierdził w swej opinii, że na terenie objętym postępowaniem nie zaszła zmiana stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Podnoszona zaś przez skarżących kasacyjnie okoliczność, że do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla ich gruntów doszło na skutek realizacji inwestycji drogowej Miasta Białystok, z uwagi na zakres przedmiotowy wniosku, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące pominięcia okoliczności związanych z zagospodarowaniem wód na działce nr [...], czy rozwiązań związanych z zagospodarowywaniem tych wód, czy kwestie odprowadzania wód do kanalizacji sanitarnej, a także kwestie dotyczące pozbawienia odpływu instalacji drenażowej nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w sprawie nie stwierdzono, aby to zmiana stosunków wodnych przez współwłaścicieli działki nr [...] szkodliwie oddziaływała na grunty skarżących kasacyjnie.

Nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 8 i 11 k.p.a. Powody rozstrzygnięcia sprawy zostały szczegółowo przytoczone w zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadzają się z rozstrzygnięciem organu nie stanowi o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej czy zasady przekonywania.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Orzeczenie w sprawie zostało wydane w oparciu o akta sprawy, jak stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a.

Uzasadnieniu Sądu I instancji nie można zaś przypisać naruszenia wymogów konstrukcyjnych zawartych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się bowiem szczegółowo do wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy elementów. Ze szczególną wnikliwością została przeanalizowana przez Sąd I instancji opinia biegłego hydrologa. Fakt nieodniesienia się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do zeznań świadków nie przesądza o zaistnieniu wad uzasadnienia, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zostało sporządzone w sposób przejrzysty, jasny i wyjaśniający bez żadnych wątpliwości z jakich przyczyn Sąd I instancji ocenił jako legalną kontrolowaną w tym postępowaniu decyzję.

Tak skonstruowane uzasadnienie pozwalało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na ocenę przesłanek jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych podlegała oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.