Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB" lub "organ odwoławczy") decyzją z 24 lutego 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, dalej jako "P.b.") po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej jako "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") nr [...] z 30 listopada 2021 r., nakazującej skarżącemu rozbiórkę "dwóch przenośnych urządzeń do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank" o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w miejscowości W. gm. J. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 8 czerwca 2020 r. do PINB wpłynęło pismo M. W. w sprawie prowadzonej na działce sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawczyni, działalności gospodarczej produkującej galanterię betonową. W trakcie przeprowadzonych w dniu 21 sierpnia 2020 r. czynności kontrolnych ustalono, że na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w miejscowości W. gm. J. znajdują się "dwa przenośne urządzenia do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank"

o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, połączone funkcjonalnie ze sobą

i posadowione na kostce betonowej. Według oświadczenia skarżącego obiekt został wykonany w latach 2019-2020. Następnie PINB pismem z 24 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w R. o udzielenie informacji, czy w latach 2012-2020 wydane były pozwolenia na budowę/zgłoszenia dotyczące działek o nr ew. [...]

i [...] położonych przy ul. G. w W. gm. J. oraz działek o nr ew. [...], [...], [...], [...]i [...] położonych przy ul. G. w miejscowości W. gm. J.. Pismem z 27 sierpnia 2020 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "dwóch przenośnych urządzeń do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank" o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w miejscowości W. gm. J.. Starostwo Powiatowe w R. przy piśmie z 4 września 2020 r. wskazało, że skarżący złożył w dniu 31 października 2011 r. zgłoszenie dotyczące budowy ogrodzenia na działkach o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości W.. Na dzień sporządzenia pisma organ administracji architektoniczno-budowlanej prowadził postępowanie dotyczące budowy hali namiotowej na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości W..

Postanowieniem nr [...] z 17 września 2020 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót przy budowie "dwóch przenośnych urządzeń do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank" o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w miejscowości W. gm. J. oraz nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca 2021 r., następujących dokumentów:

- 4 egzemplarzy projektu budowlanego wykonanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz należącą do izby samorządu zawodowego,

- zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji

o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W wyniku postępowania zażaleniowego MWINB postanowieniem z 7 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji.

Decyzją nr [...] z 30 listopada 2021 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 P.b. oraz art. 104 k.p.a. nakazał skarżącemu rozbiórkę "dwóch przenośnych urządzeń do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank", o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, zlokalizowanych na działce o nr ew. [...], położonej w miejscowości W. gm. J..

Pismem z 20 grudnia 2021 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata wniósł odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 48 ust. 1 P.b. poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę urządzeń do magazynowania oleju, w sytuacji gdy skarżący wszczął procedurę legalizacyjną przed upływem terminu zakreślonego w postanowieniu PINB z 17 września 2020 r. Nadto zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i do jej prawidłowego załatwienia, w szczególności poprzez brak weryfikacji, czy procedura legalizacyjna została wszczęta. Mając na uwadze powyższe wniósł

o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a następnie zawieszenie postępowania do czasu zakończenia procedury uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy.

MWINB pismem z 28 stycznia 2022 r. zwrócił się do Wójta Gminy w J.

o przekazanie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie administracyjne dotyczące uzyskania przez skarżącego decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie m in. dwóch zbiorników do magazynowania oleju (wniosek

z 29 marca 2021 r.), a w przypadku jego zakończenia o przesłanie kopii ostatecznej decyzji wydanej w sprawie.

W dniu 14 lutego 2022 r. do MWINB wpłynęło pismo Urzędu Gminy w J.

z 7 lutego 2022 r. informujące, że ww. wniosek o ustalenie warunków zabudowy został pozostawiony bez rozpoznania (na skutek nieuzupełnienia braków formalnych wniosku).

W wyniku powyższych ustaleń, organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PINB z 30 listopada 2021 r. o nakazaniu skarżącemu rozbiórki przedmiotowych urządzeń.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia MWINB, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 1, art. 3 pkt 3 i art. 48 ust. 1 P.b.

W ocenie organu odwoławczego dwa urządzenia do magazynowania oleju napędowego o pojemności 9300 litrów każdy, powiązane ze sobą funkcjonalnie stanowią budowlę

w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. Świadczy o tym przeznaczenie zbiorników, związane

z tym wymagania odnośnie usytuowania (w tym co do warunków ppoż.) oraz ich wielkość - łącznie prawie 19 tys. litrów. Powyższe zaś oznacza, że mamy do czynienia

z samowolą budowlaną, na budowę której inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. W takim zaś przypadku organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 P.b.

MWINB zauważył, że PINB postanowieniem nr [...]z 17 września 2020 r. nałożył na skarżącego jako inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca stosownych dokumentów. Wymagana ww. rozstrzygnięciem dokumentacja nie została przedłożona, stąd PINB, zobowiązany był treścią art. 48 ust. 4 P.b., w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania, do zastosowania ustępu 1 cytowanego artykułu i zasadnie orzekł nakaz rozbiórki spornych zbiorników.

Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądowym wyraźnie dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żadnych dokumentów), to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec

o nakazie rozbiórki. Tym samym, legalizacja samowoli budowlanej stanowi nie tyle obowiązek inwestora, ile jego uprawnienie.

MWINB wyjaśnił, że decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Zgodnie z przepisami P.b., jeżeli rozbiórka nie zostanie wykonana dobrowolnie przez adresata decyzji, wówczas właściwy organ podejmuje czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przepisy prawa nie przewidują możliwości przesuwania terminu wykonania obowiązku, który powinien być wykonany niezwłocznie po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia.

Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu MWINB wskazał, że jak ustalono w toku postępowania odwoławczego, wniosek z 29 marca 2021 r.

o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie m.in. dwóch zbiorników do magazynowania oleju został pozostawiony bez rozpoznania, stąd nie można uznać aby skarżący dążył do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanej budowli.

Pismem z 4 kwietnia 2022 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie MWINB. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a polegającym na braku zweryfikowania w sposób prawidłowy, czy skarżący prowadzi procedurę legalizacyjną

2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżący zainicjował procedurę legalizacyjną oraz błędnym przyjęciu, że procedura legalizacyjna nie jest przez skarżącego prowadzona co doprowadziło do utrzymania

w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę,

3) art. 48 ust. 4 P.b. w zw. z art. 48 ust. 1 P.b. poprzez przyjęcie, że skarżący nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizację obiektu w zakreślonym terminie,

a w konsekwencji uznanie, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę,

4) art. 48 ust. 1 P.b. poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę urządzeń do magazynowania oleju, w sytuacji gdy skarżący wszczął procedurę legalizacyjną przed upływem terminu zakreślonego w postanowieniu PINB z 17 września 2020 r.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. Ponadto wniósł o zwrócenie się do Wójta Gminy J. o przesłanie akt sprawy o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej zbiorniki do magazynowania oleju oraz akt sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a następnie o dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w ww. aktach celem potwierdzenia, że procedura zmierzająca do zalegalizowania obiektu jest przez skarżącego prowadzona. Wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu

z dokumentów załączonych przez skarżącego do skargi.

W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał, że organ zaniechał wszechstronnego zbadania stanu faktycznego niniejszej sprawy. Ograniczył się bowiem do powtórzenia argumentacji przedstawionej przez Urząd Gminy w J., bez nawet najmniejszej jej weryfikacji. Organ dopuścił się więc naruszenia przepisów z zakresu gromadzenia

i oceny materiału dowodowego. W szczególności organ nie dołożył należytej staranności w zakresie ustalenia, czy działania zmierzające do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej rzeczywiście nie są przez skarżącego powadzone. Wniosek

o ustalenie warunków zabudowy został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego w postaci przedłożenia decyzji środowiskowej. Skarżący informował Urząd Gminy w J., że przedłożenie tej decyzji nie jest możliwe w zakreślonym przez ten urząd terminie i wniósł o jego przedłużenie, co nie zostało przez organ uwzględnione.

Skarżący podkreślił, że działanie zmierzające do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej jest w toku. Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej jest na końcowym etapie, co w najbliższym czasie powinno pozwolić wznowić procedurę uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy, a w konsekwencji przeprowadzić skutecznie legalizację obiektu. Jak wynika z treści pisma Urzędu Gminy w J., na które powołuje się MWINB, wniosek został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Przyczyną nieuzupełnienia tych braków było to, że nie było możliwe uzupełnienie tych braków, tj. przedłożenie decyzji środowiskowej, w zakreślonym terminie. Proces uzyskiwania tej decyzji jest czasochłonny, jednak obecnie jest już na końcowym etapie. W konsekwencji powyższego nie powinno budzić wątpliwości, że skarżący prowadzi działania zmierzające do zalegalizowania obiektu, tj. przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów. Powyższe z kolei oznacza, że wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę,

a następnie utrzymanie jej w mocy, było działaniem nieprawidłowym i przedwczesnym.

W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Na rozprawie w dniu 14 września 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy

o dopuszczenie i przeprowadzenie wniosków dowodowych wskazanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Zgodnie z ww. przepisem sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga zostaje uwzględniona, jeśli tylko sąd niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, wyda któryś z wyroków określonych w art. 145 - 150 p.p.s.a. Przepisy te nakazują bowiem sądowi administracyjnemu wybrać właściwy, przewidziany w nich sposób rozstrzygnięcia sprawy, niezależnie od treści skargi, a więc zakresu, w jakim akt lub czynność została zaskarżona, oraz od sformułowanych w niej zarzutów i wniosków. Uregulowanie takie nakazuje więc sądowi administracyjnemu stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia.

Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja MWINB, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność wydania przez organy obu instancji nakazu rozbiórki "dwóch przenośnych urządzeń do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank" o pojemności całkowitej 9300 litrów każdy, zlokalizowanych na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. G. w miejscowości W. gm. J..

Trafnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę,

z zastrzeżeniem art. 29-31. Art. 29-31 ww. ustawy wskazują zaś na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Zaznaczyć należy, że katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 P.b. zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 ww. ustawy zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. Realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie została wskazana w art. 29 P.b., w związku z czym nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Zgodzić się należy z MWINB, że przedmiotowe urządzenia do magazynowania oleju napędowego stanowią budowlę i jako takie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 3 P.b. poprzez pojęcie budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Prawidłowo zauważył organ odwoławczy, że "dwa przenośne urządzenia do magazynowania oleju napędowego Eko Fuel Tank" o pojemności całkowitej 9300 litrów nie są budynkiem, czy też obiektem małej architektury. Jak bowiem wskazuje orzecznictwo sądowo-administracyjne pojęcia całości techniczno-użytkowej nie można utożsamiać z rzeczą i jej częściami składowymi w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Prawo budowlane nie odwołuje się bowiem do art. 45 i 47 k.c. Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy natomiast rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się do użytku. Nie można przy tym wykluczyć, że każdy z tych elementów może być samodzielnym obiektem, choć nie zawsze będzie mógł być samodzielnie wykorzystywany do określonego celu, budowla stanowić ma zaś całość techniczno-użytkową.

Należy podzielić więc pogląd organów obu instancji nadzoru budowlanego, że dwa urządzenia do magazynowania oleju napędowego o pojemności 9300 litrów każdy, powiązane ze sobą funkcjonalnie stanowią budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. Świadczy o tym przeznaczenie zbiorników, związane z tym wymagania odnośnie usytuowania (w tym co do warunków ppoż.) oraz ich wielkość - łącznie prawie 19 tys. litrów. Powyższe oznacza, że jak słusznie wskazał organ odwoławczy - mamy do czynienia z samowolą budowlaną, na budowę której skarżący jako inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. W tej zaś sytuacji organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 P.b.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie stanowił art. 48 ust. 1 P.b., zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego

w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Z uwagi na przewidzianą przepisami art. 48 ust. 2 i 3 P.b. możliwość legalizacji samowoli budowlanej, PINB postanowieniem z 17 września 2020 r. nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia, w terminie do 31 marca 2021 r., wskazanych

w tym rozstrzygnięciu dokumentów. W wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, MWINB ostatecznym w administracyjnym toku instancji postanowieniem z 7 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Skarżący nie wniósł zaś od ww. postanowienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest również, że wymagana postanowieniem PINB z 17 września 2020 r. dokumentacja nie została przez skarżącego przedłożona

w wymaganym terminie. Co więcej, skarżący nie wykonał nałożonych na niego obowiązków do dnia wydania ostatecznej w niniejszej sprawie decyzji organu odwoławczego, jak nawet również do chwili rozstrzygania sprawy przez Sąd. Stosownie zaś do treści art. 48 ust. 4 P.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tj. orzeczenie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego budowli.

Wykonanie nałożonych obowiązków jest bowiem obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 P.b. jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. Organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości odstąpienia od trybu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy P.b. To zaś w jaki sposób zakończy się postępowanie legalizacyjne zależy już wyłącznie od inwestora. Legalizacja samowoli budowlanej nie jest bowiem obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem. Postępowanie legalizacyjne jest dobrowolne, a nie przymusowe. Natomiast w razie ustalenia, że obiekt budowlany lub jego część został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 P.b., a następnie niewywiązania się przez inwestora

z obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki.

W orzecznictwie sądowym wyraźnie dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale

w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żadnych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki.

W konsekwencji, wobec niewykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z 17 września 2020 r., prawidłowo zastosowano w niniejszej sprawie art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 P.b. i orzeczono nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Przepis art. 48 ust. 4 P.b. stanowi bowiem, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Brzmienie powołanego przepisu jest jednoznaczne i nie budzi j wątpliwości. W przypadku niespełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 P.b. Żaden przepis tej ustawy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.

Decyzja organu nadzoru budowlanego w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy, ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 P.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 P.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 874/17).

Uwzględniając powyższe uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Wypada jeszcze na koniec wyjaśnić, że Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem Sąd

może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające

z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy przeprowadzenie wskazanych przez skarżącego dowodów uzupełniających nie było zaś niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Ponadto ich przeprowadzenie spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania

w sprawie.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.