Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Sz 1005/16 uchylające postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 i odmawiające zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek skarżącego B. W. o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 29 lipca 2016 r. B. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Postanowieniem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na wniosek B. W., na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt II SA/Sz 1119/16. Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" do udziału w przedmiotowym postępowaniu będzie miało znaczenie dla oceny prawidłowości tego postępowania i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia.

Na postanowienie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 zażalenie wniósł B. W. wskazując w nim na błędną sygnaturę sprawy będącej podstawą zawieszenia oraz błędną podstawę prawną zawieszenia postępowania sądowego.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 w ten sposób, że: 1) w sentencji postanowienia w miejsce słów: "art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a." wpisał słowa: "art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.", 2) w sentencji postanowienia oraz w 6 wersie od dołu uzasadnienia postanowienia w miejsce: "II SA/Sz 1119/16" wpisał: "II SAB/Sz 119/16". Postanowienie to nie zostało zaskarżone.

Następnie postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/16 oraz odmówił zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 179a P.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę, a od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. W ocenie Sądu tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. Mając powyższe na uwadze Sąd dokonując autokontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 20 października 2016 r., w wyniku ponownej analizy akt sprawy stwierdził, że brak było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania sądowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SAB/Sz 119/16, bowiem wynik postępowania w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu dotyczącym decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej (sygn. akt II SAB/Sz 119/16) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie skargi B. W. na decyzję SKO w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Szczecinie wniósł B. W. Zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości, wniósł o uchylenie postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił następujące naruszenie przepisów postępowania:

- art. 197 § 2 P.p.s.a. w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten upoważnia do zastosowania przez sąd administracyjny, w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie, art. 179a P.p.s.a. (mającego zastosowanie do kwestionowania postanowień w drodze skargi kasacyjnej), podczas gdy zastosowanie powinien znaleźć art. 195 § 2 P.p.s.a. (mający zastosowanie do kwestionowania postanowień w drodze zażaleń),

- art. 179a P.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę, a od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna, poprzez błędną wykładnię, że przepis ten może być zastosowany w przypadku rozpatrywana zażalenia na postanowienie, podczas gdy może być zastosowany w przypadku wniesienia w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku lub postanowienia, poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem od postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r. zostało wniesione zażalenie, nie zaś skarga kasacyjna,

- art. 179a P.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę, a od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna, poprzez błędne zastosowanie, bowiem w ocenie sądu zażalenie nie jest oczywiście uzasadnione, wskutek uchylenia postanowienia z innych powodów, niż tych, które skarżący podniósł w zażaleniu,

- art. 195 § 2 P.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo, a od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych, poprzez brak zastosowania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że WSA w Szczecinie w sposób błędny zastosował art. 179a P.p.s.a. W sprawie zastosowany został przepis art. 179a P.p.s.a., który dotyczy rozpatrywania skarg kasacyjnych. W niniejszej sprawie od postanowienia o zawieszeniu postępowania nie została złożona skarga kasacyjna, natomiast zażalenie. To zaś sprawia, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania. Ponadto art. 179a P.p.s.a. (podobnie jak art. 195 § 2 P.p.s.a.) nie mógł zostać zastosowany przez WSA w Szczecinie z uwagi na to, że zażalenie złożone przez skarżącego nie było “oczywiście usprawiedliwione" (art. 179a P.p.s.a.), ani “oczywiście uzasadnione" (art. 195 § 2 P.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przyznać rację skarżącemu, że w realiach rozpoznawanej sprawy instytucja autokontroli przewidziana zarówno w art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; zwanej dalej: "P.p.s.a.") jak też w art. 179a P.p.s.a. nie powinna być zastosowana.

Przepis art. 179a P.p.s.a. nie mógł znaleźć zastosowania, albowiem ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębną regulację odnoszącą się do zaskarżania postanowień, zawartą w art. 195 § 2 P.p.s.a.

W sprawie nie było również podstaw do zastosowania art. 195 § 2 P.p.s.a. Tryb ten jest uzależniony od stwierdzenia, że zażalenie zasadnie zarzuca nieważność postępowania lub jest "oczywiście uzasadnione". W sprawie nie wskazywano na przesłanki nieważności postępowania, ani ich nie stwierdzono. Natomiast "oczywista zasadność" zarzutów zażalenia wymaga odniesienia do zgłoszonych w nim zarzutów.

Zażalenie zarzucało zastosowanie przez Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 20 października 2016 r. wadliwej podstawy prawnej zawieszenia i wadliwą identyfikację sprawy, którą Sąd I instancji uznał za mającą prejudycjalne znaczenie.

O ile zarzuty te mogły być uznane za oczywiście uzasadnione w odniesieniu do pierwotnego brzmienia postanowienia z dnia 20 października 2016 r., to sytuacja uległa zmianie po podjęciu przez Sąd I instancji postanowienia o sprostowaniu oczywistych omyłek. Po prawomocnym sprostowaniu omyłek, zażalenie skarżącego z dnia 4 listopada 2016 r., zarzucające postanowieniu z dnia 20 października 2016 r. błędną podstawę prawną zawieszenia postępowania sądowego oraz błędną sygnaturę akt, nie było już "oczywiście uzasadnione" w rozumieniu art. 195 § 2 P.p.s.a.

W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do zastosowania w sprawie art. 159 § 2 P.p.s.a., lecz powinien był przekazać zażalenie skarżącego do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Skoro nie było dopuszczalne uchylenie przez WSA postanowienia z dnia 20 października 2016 r., to skutkiem tego jest niemożność utrzymania w mocy postanowienia zawartego w pkt 2 zaskarżonego orzeczenia, tj. merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego. Możliwość rozpoznania sprawy na nowo zależy bowiem od uprzedniego zaistnienia podstaw do zastosowania trybu autokontroli i uchylenia dotychczasowego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we własnym zakresie.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo uwzględnienia zażalenia, nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie ma podstaw do ich zasądzenia. Należy bowiem stwierdzić, że art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania przez NSA, nie mają zastosowania do postępowań zażaleniowych.