Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Anna Fyda- Kawula po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 712/17 w sprawie ze skargi T. Ś. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 10 sierpnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 712/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę T. Ś. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA złożył T. Ś., zaskarżając to orzeczenie w całości. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o uchylenie zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Gdańsku w sprawie skreślenia skarżącego z listy adwokatów. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wedle norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 65 ust. 1, art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.o.a.) poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że dopuszczalne jest ograniczanie konstytucyjnie gwarantowanej wolności wyboru zawodu adwokata i pozbawienie praw nabytych osoby, która uzyskała sam wpis na listę adwokatów i nie podjęła się wykonywania zawodu adwokata “na podstawie okoliczności, które uprzednio stanowiły podstawę wpisu na listę (warunkowały nabycie tego uprawnienia), podczas gdy ustawa wyraźnie rozróżnia wolność wyboru zawodu (nabycie samego prawa do wykonywania zawodu) od wolności wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji, art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 i 70 ustawy - Prawo o adwokaturze); żaden przepis prawa nie nakłada na osobę wpisaną na listę adwokatów obowiązku ani tym bardziej żadnego terminu rozpoczęcia wykonywania zawodu (brak jest ustawowych sankcji za nieobjęcie w ogóle wykonywania zawodu); a nadto przypisane samorządowi zawodowemu sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu (art. 17 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o adwokaturze) odnosi się przedmiotowo do wykonywania zawodu, a podmiotowo do osób uczestniczących w wykonywaniu tego zawodu;

2) art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że stanowi on podstawę do skreślenia z listy adwokatów osoby (skarżącego), która uzyskała jedynie potwierdzenie uprawnienia do wykonywania zawodu (sam wpis na listę adwokatów) i nie podjęła się wykonywania zawodu, podczas gdy założeniem tego przepisu jest zapobieżenie jednoczesnemu wykonywaniu zawodu adwokata i zajmowaniu stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i może on mieć zastosowanie wyłącznie do czynnie wykonywanego zawodu adwokata i jednoczesnego zajmowania stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, nie odnosi się zaś do sytuacji osoby, która wykonując zawód komornika, nabyła jedynie prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie podjęła się wykonywania zawodu adwokata (w przeciwnym wypadku dopuszczalne musiałoby być skreślenie takiej osoby przez organ z listy zaraz po wpisie, na podstawie tych samych okoliczności, które uprzednio stanowiły podstawę wpisu);

3) art. 72 ust 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie prowadzącą do uznania, że niezrezygnowanie z wykonywania zawodu komornika (w bliżej nieokreślonym terminie) po uzyskaniu samego wpisu na listę adwokatów, a przed rozpoczęciem wykonywania zawodu adwokata stanowi "objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości", podczas gdy z zastosowanego przepisu prawa w żadnym zakresie to nie wynika, zaś doszukiwanie się w ustawie podstawy prawnej do działania w sytuacji, gdy nie została ona w normie kompetencyjnej

określona w sposób wyraźny (wprost), pozostaje nie do pogodzenia z zasadą państwa prawnego;

4) art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że osoba wykonująca zawód komornika sądowego zajmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości i jako taka podlega skreśleniu po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów niewykonujących zawodu, podczas gdy materialnoprawna regulacja odnosząca się do nabycia samego prawa do wykonywania zawodu adwokata (uzyskania wpisu i pozostawania na tej liście adwokatów niewykonujących zawodu) nie zawiera przesłanki ograniczającej prawo uzyskania wpisu przez osoby wykonujące zawód komornika, sam wpis stanowi jedynie potwierdzenie uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu i nie jest pod żadnym pozorem tożsamy z rozpoczęciem wykonywania zawodu adwokata, a nadto komornik nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, nie jest częścią administracji publicznej, nie posiada przymiotu organu władzy publicznej, lecz wykonuje wyłącznie w sposób zorganizowany i ciągły działalność w ramach wolnego zawodu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

Podkreślić przy tym należy, że Sąd II instancji, będąc związany granicami skargi kasacyjnej (zgodnie z art. 183 p.p.s.a.), rozpoznawał ją w ramach powołanej podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Powołanie tej podstawy spowodowało, że Sąd II instancji przy braku zarzutów prawa procesowego nie miał możliwości badania prawidłowości ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy i postępowania dowodowego przyjętych w zaskarżonym wyroku. W konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny był stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a., zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza.

Skarżący kasacyjnie wywodzi, że komornik nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, nie jest częścią administracji publicznej, nie posiada przymiotu organu władzy publicznej, lecz wykonuje wyłącznie w sposób zorganizowany i ciągły działalność w ramach wolnego zawodu.

W tym kontekście należy zaznaczyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, że status prawny komornika sądowego na gruncie ustawy – Prawo o adwokaturze powinien być bowiem określony w odniesieniu do organizacyjnej specyfiki wykonywania tej funkcji przy sądzie rejonowym, a więc organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania komornika z organami wymiaru sprawiedliwości. Komornik działa przy sądzie rejonowym, prezes właściwego sądu nadzoruje jego działalność, sąd sprawuje nadzór judykacyjny nad czynnościami egzekucyjnymi komornika. Wynikające z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (dalej: u.k.s.e.) usytuowanie komornika przy sądzie rejonowym i prowadzenie przez komornika czynności egzekucyjnych w związku z działalnością wymiaru sprawiedliwości, która ma wszelkie cechy wykonywania imperium państwowego, pozwala na zaliczenie zawodu komornika do pomocniczego organu wymiaru sprawiedliwości, pomimo że nie jest on organem władzy sądowniczej i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości. Decydujące znaczenie ma tu jednak specyfika wykonywania zawodu komornika. Powyższy pogląd jest od dawna utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z 26 października 2018 r. sygn. akt II GSK 969/18; z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GSK 128/07, z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1897/11, z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12, z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał również pogląd skarżącego kasacyjnie, że art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. dotyczy wyłącznie sytuacji łączenia wykonywania zawodu adwokata z objęciem stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, a zatem nie dotyczy on adwokatów niewykonujących zawodu, jak również sytuacji osoby, która wykonując zawód komornika, nabyła jedynie prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie podjęła się wykonywania zawodu adwokata.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i nauce prawa "wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym" (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA z 2000 r. Nr 3, poz. 92). Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego (wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08; wyrok NSA z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 637/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powoływany tam L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 75 i n.).

Zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna zatem prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno zignorować wykładnię systemową i funkcjonalną (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002 r., s. 275). Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Z tego względu w każdym przypadku, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną. Ustalając zatem znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74 oraz wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielając ten pogląd, Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zwraca uwagę na to, że nigdy zasada prymatu wykładni językowej nie miała w orzecznictwie sądów administracyjnych absolutnego charakteru. W orzecznictwie podkreśla się, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Należy stosować wszystkie dyrektywy wykładni (językowe, systemowe, funkcjonalne), niezależnie od tego, czy uzyskano już wcześniej jednoznaczność interpretowanych zwrotów czy też nie. Wszystkie wskazane dyrektywy powinny być użyte, jeżeli chce się ustalić rzeczywiste znaczenie przepisu (W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Zakamycze 2006, s.551-555, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 21). W wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 93/08, publ. na stronie orzeczenia. nsa.gov.pl) NSA stwierdził natomiast, że "wykładnia językowa musi być uwzględniona wraz z wykładnią systemową, wykładnią funkcjonalną. Obowiązek taki wynika z wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która chroni prawa jednostki, stanowi też o prawie jednostki do działania organów państwa rzetelnie, sprawnie."

W świetle powyższego, trudno jest znaleźć racjonalne uzasadnienie dla poglądu, że posłużenie się w omawianym przepisie określeniem "objęcie" wskazuje na następczy, a nie uprzedni względem wpisu charakter tych czynności.

Wprawdzie przepis mówi o objęciu stanowiska, a nie pozostawaniu na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości, to wykładnia celowościowa, funkcjonalna, jak i systemowa prowadzą do wniosku, że ustawodawca wprowadził zakaz łączenia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości z jednoczesnym wpisem na listę adwokatów, bez względu na moment objęcie stanowiska komornika. Odmienne rozumienie tej normy prawnej prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej osób, które miałby podlegać skreśleniu z listy adwokatów z uwagi na to, kiedy objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Z tego powodu uzasadnione jest odejście od literalnej wykładni omawianego przepisu.

Status adwokata uzyskuje się poprzez wpis na listę adwokatów. Lista ta obejmuje zarówno adwokatów wykonujących czynności zawodowe, jak i niewykonujacych tych czynności. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. bez znaczenia jest, czy adwokat pozostający na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości faktycznie wykonuje czynności zawodowe.

Rację ma skarżący kasacyjnie, wskazując, że ustawa Prawo o adwokaturze posługuje się pojęciem "adwokatów niewykonujących zawodu" (art. 8a ust.2 p.o.a.), podkreślenia jednak wymaga, że ustawodawca takiego rozróżnienia: na adwokatów wpisanych na listę adwokatów wykonujących bądź niewykonujących zawodu adwokata nie wprowadza w art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a., odnosząc się do każdego adwokata z listy adwokatów. Nadto brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, aby różnicować sytuację adwokata, który objął stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości po dokonaniu wpisu na listę adwokatów od sytuacji adwokata, który przed wpisem zajmował takie stanowisko i nadal pozostaje na takim stanowisku.

Ustawodawca użył w omawianym przepisie zwrotu "w wypadku objęcia stanowiska", co – posługując się wykładnią językową – może sugerować, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w tym przepisie i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, to znaczy takiej, w której osoba zajmująca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów i nie zrezygnowała z tego stanowiska.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzestanie na tej wykładni, w świetle wcześniejszych wywodów, prowadziłoby do stosowania tego przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych do różnicowania tych sytuacji. W obu przypadkach chodzi o adwokata wpisanego na listę, tj. legitymującego się statusem adwokata, obejmującego (zajmującego) stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie (por. np. wyroki: z 26 października 2018 r. sygn. akt II GSK 969/18 oraz z 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego prawidłową wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. zaprezentował organ i słusznie została ona zaakceptowana przez Sąd I instancji. Skreśleniu z listy adwokatów podlegają zarówno osoby, które objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęły wykonywanie zawodu notariusza po wpisaniu na listę adwokatów, jak i osoby, które już w chwili wpisu zajmowały te stanowiska i nie zrezygnowały z nich (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1897/11; z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 302/12, z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1899/11; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się w wyroku z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę adwokatów. Nie ma on zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Naczelny Sąd Administracyjny w tym orzeczeniu nie wypowiadał się natomiast, jakie okoliczności uzasadniają skreślenie z listy adwokatów już po uzyskaniu wpisu.

Ustawodawca na gruncie ustawy Prawo o adwokaturze rozwiązał omawianą kwestię w odmienny sposób niż na gruncie ustawy o radcach prawnych, gdzie w art. 26 uregulował negatywną przesłankę wpisu na listę radców prawnych osób wykonujących zawód m.in. komornika. Rozwiązanie przyjęte w ustawie Prawo o adwokaturze umożliwia wpisanie na listę adwokatów osoby wykonującej zawód m.in. komornika sądowego (art. 66 ust.1 pkt 2 p.o.a.), co pozwala uniknąć wystąpienia sytuacji, w której dana osoba pretendująca do wpisu na listę adwokatów, zrezygnowała z wykonywania zawodu komornika, jednak z jakichś względów nie została wpisana na listę adwokatów. Taka regulacja daje możliwość wyboru wykonywanego zawodu (w tym przypadku adwokata albo komornika) w warunkach korzystniejszych z punktu widzenia zainteresowanej osoby. Nie budzi jednak wątpliwości, że wpisu na listę adwokatów nie można łączyć z pozostawaniem na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach omawianej sprawy, nie można też mówić o pozbawieniu praw nabytych poprzez skreślenie z listy adwokatów osoby, która nie zrezygnowała z wykonywania zawodu komornika. Skreślenie z listy adwokatów w realiach niniejszej sprawy nie oznacza bowiem definitywnego uniemożliwiania danej osobie, która spełniła wszystkie wymogi uprawniające ją do wpisu na listę adwokatów, do ponownego wpisu na tę listę. Nie zamyka zatem drogi do wykonywania zawodu adwokata. Zgodnie z art. 73 ust. 1 p.o.a. osoba skreślona z listy adwokatów z przyczyn, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2, 4-5 i 7 oraz ust. 1a, podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi na listę, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 65, z uwzględnieniem art. 82 ust. 2. Zatem również po skreśleniu z listy adwokatów osoba wykonująca zawód komornika, ma nadal swobodę wyboru zawodu adwokata poprzez możliwość ponownego wpisu na listę adwokatów, na swój wniosek (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 3666/17- publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zastosowanie sankcji w postaci skreślenia adwokata z listy w przypadku równoczesnego wykonywania zawodu adwokata i komornika w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje w zgodzie z normami konstytucyjnymi, tj. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, przy czym – co wymaga podkreślenia – z wyjątkami wynikającymi z ustawy. Pozostaje również w zgodzie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż umożliwia równocześnie wypełnienie w pełnym zakresie przez organy samorządu adwokackiego konstytucyjnego obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nakłada bowiem na organy samorządu adwokackiego obowiązek sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przypisane samorządom korporacji "sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" dotyczy przedmiotowo sytuacji "wykonywania zawodu", podmiotowo zaś osób uczestniczących w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem odpowiedniego samorządu. Stosownie z kolei do art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.a., zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Nie do zaakceptowania byłaby przy tym sytuacja, kiedy komornik wykonywałaby zawód adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela i uznaje za własny pogląd wypowiedziany już w orzecznictwie NSA, że skreślenie z listy adwokatów osoby wykonującej zawód komornika nie nosi znamion naruszenia Konstytucji RP wobec niesłusznie zarzuconego przez skarżącego złamania zasady "praw nabytych" (zob.. wyrok NSA z 26 października 2018 r., sygn. akt II GSK 969/18 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Każde prawo nabyte, w przypadku spełnienia określonych przesłanek, może być bowiem uprawnionemu odjęte, a takie przesłanki zaistniały właśnie w niniejszej sprawie. Skreślenie z listy adwokatów w okolicznościach niniejszej sprawy nie oznacza bowiem definitywnego uniemożliwiania danej osobie, która spełniła wszystkie wymogi uprawniające ją do wpisu na listę adwokatów, do ponownego wpisu na tę listę.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.