Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Rady Gminy Rzgów na postanowienie Komisarza Wyborczego w Koninie I z dnia 20 grudnia 2023 r. nr 212/2023 w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu oddala skargę.

Komisarz Wyborczy w Koninie I postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. nr 212/2023 wydanym na podstawie art. 419 § 2 w zw. z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2408) dokonał podziału Gminy Rzgów na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu.

Pismem z 27 grudnia 2023 r. Rada Gminy Rzgów wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na to postanowienie. Zakwestionowała połączenie 4 sołectw: Dąbrowicy, Barłóg, Babi i Zastruża w jeden okręg wyborczy (okręg nr 14). Zdaniem Rady Gminy sołectwo Dąbrowica, które jest jednym z mniejszych w gminie, powinno tworzyć okręg wyborczy ze Rzgowem Drugim oraz ulicą Łąkową i placem Stuczyńskich, jest bowiem związane z tą częścią sołectwa Rzgów. Mieszkańcy Dąbrowicy codziennie dojeżdżają do tej części Rzgowa, żeby dostać się do szkoły, sklepu czy urzędu, a mieszkańcy Rzgowa Drugiego, ulicy Łąkowej i placu Stuczyńskich dojeżdżają do Dąbrowicy z uwagi na posiadane tam grunty rolne. Z podobnych względów sołectwo Zastruże powinno tworzyć okręg wyborczy z Modłą.

W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w postanowieniu dokonano zmian w podziale gminy na okręgi wyborcze, albowiem podział ustalony uchwałą Rady Gminy Rzgów z dnia 26 marca 2018 r. nie spełniał przesłanek ustawowych z art. 417-419 kodeksu wyborczego. Układ przestrzenny w tej części gminy pozwalał na takie połączenie sołectw niemogących samodzielnie tworzyć okręgów wyborczych, żeby Rzgów stanowił dwa samodzielne okręgi, a Modła jeden samodzielny okręg. Podkreślono, że sołectwa wchodzące w skład okręgu nr 14 tworzą spójny terytorialnie obszar, zachowana jest też norma przedstawicielstwa (1,36). Kodeks wyborczy nie zawiera natomiast wymogu zachowania więzi (społecznych czy gospodarczych) łączących poszczególne sołectwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 419 § 2 kodeksu wyborczego podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala komisarz wyborczy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 417 i zasad wymienionych w pkt 1 i 2 cytowanego przepisu (dotyczących liczby mandatów). Zgodnie z art. 417 kodeksu okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy (§ 1). W gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki te łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa (§ 2). Jednostkę pomocniczą gminy dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych również wtedy, gdy w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców liczba radnych wybieranych w danej jednostce pomocniczej byłaby większa niż 1 (§ 3 pkt 1).

W sprawie kluczowa do rozstrzygnięcia pozostaje kwesta, czy podział Gminy Rzgów na okręgi wyborcze dokonany przez Komisarza Wyborczego w Koninie I jest prawidłowy. W ocenie Sądu na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Z uwagi na to, że w sołectwie Rzgów liczba wybieranych radnych byłaby większa niż 1 (art. 417 § 3 pkt 1 kodeksu), konieczny był podział tego sołectwa na dwa okręgi wyborcze (2 i 3). Zgodne z art. 417 § 2 kodeksu jest połączenie w jeden okręg wyborczy (nr 14) czterech sąsiadujących sołectw, z których żadne nie może stanowić samodzielnego okręgu wyborczego. Postulowane przez Radę Gminy połączenie sołectwa mogącego samodzielnie stanowić okręg wyborczy z takim, które nie może samodzielnie utworzyć okręgu ze względu na brak zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa, nie jest właściwe w sytuacji, gdy istnieje możliwość utworzenia odrębnego okręgu wyborczego złożonego wyłącznie z sąsiadujących sołectw niemogących samodzielnie utworzyć okręgu wyborczego.

Niezasadne są zarzuty skargi, że komisarz wyborczy przy podziale gminy na okręgi wyborcze powinien wziąć pod uwagę więzi społeczne, komunikacyjne czy funkcjonalne łączące poszczególne sołectwa. Przepisy kodeksu wyborczego nie przewidują wymogu uwzględniania w podziale na okręgi wyborcze więzi łączących poszczególne sołectwa, a także kwestii dotyczących infrastruktury łączonych w jeden okręg wyborczy sołectw. Taki wymóg był zawarty w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, która obowiązywała do 1998 r.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) w zw. z art. 420 § 1 i 3 kodeksu wyborczego oddalił skargę.